چهارشنبه، 25 اسفند 1389
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

آيا جناب ليلى (مادر على اكبر) و شهر بانو در كربلا حضور داشته اند؟


پاسخ :
با مراجعه به كتب تاريخى كهن و آثار نويسندگان معاصر، چنين بدست مى آيد كه جناب ليلا در كربلا نبوده اند.
استاد شهيد مرتضى مطهرى مسأله حضور ليلا در كربلا و در نتيجه افسانه ها و قصه هايى كه در مورد وى نوشته شده، به عنوان يك از موارد تحريف در تاريخ كربلا، ذكر كرده است و آن را با استدلال رد مى نمايد.[1]
محدث قمى مى گويد: «ظاهر آن است كه ليلا در كربلا نبوده و من در كتب معتبر نديدم».[2]
در جاى ديگر مى نويسد: «در كتب معتبر ذكرى از بودن ليلا در كربلا و يا در كوفه و شام نيست.»[3]
همچنين از سخن كشنده على اكبر كه مى گويد: «على آثام العرب ان مرّبى يفعل مثل ما كان يفعل ان لم اثعكه اباه»[4]
(گناه تمامى عرب به گردن من اگر اين جوان از كنار من بگذرد و پدر را به عزايش داغدار نسازم)
در حالى كه در عرف چنين مى گويند كه «مادرش را به عزايش بنشانم»; امّا وى فقط از پدرش ياد مى كند; چنين استفاده مى شود كه نه تنها ليلا در كربلا نبوده بلكه اصلا در قيد حيات نبوده است.
مورخ معروف، مرحوم دكتر محمد ابراهيم آيتى در اين زمينه مى نگارد:
«از مادر على اكبر، يعنى ليلا، دختر ابى مُرّة بن مسعود هم نامى در جريان فاجعه كربلا به ميان نيامده است و هيچ نمى دانم كه ايشان در اين تاريخ زنده بوده است يا نه... (از همسران امام) تنها كسى كه در اين سفر همراه امام(عليه السلام) بوده (رباب) دختر امرؤ القيس بود.»[5]
بنا بر اين با توجه به قرائن و شواهد فوِ، جناب ليلا در كربلا نبوده اند; در نتيجه آن داستان ها و افسانه هايى كه در جريان حادثه كربلا به او نسبت داده شده، بى اساس و غير واقعى است. در پايان تذكر اين نكته از قول علامه سيد عبدالرزاِ مقرم ضرورى است كه: «شيخ مفيد در ارشاد، طبرسى در اعلام الورى، طبرى در تاريخ طبرى، و... نام اين بانو را همان «ليلا» ذكر كرده اند.»[6] از اين رو «ام ليلى» نام بى مسمّايى بيش نيست.
امّا راجع به حضور شهربانو:
قبل از پاسخ به اين سؤال بايد متذكر شويم كه اگر چه بنا به نقل مشهود بين مورخان، مادر امام سجاد(عليه السلام)، دختر يزگرد سوم پادشاه ايران بوده و نامش «شهربانو» مى باشد، امّا اين شهرت تاريخى توسط برخى از محققان معاصر به خاطر ترديد در تمام روايات اين موضوع، مورد خدشه قرار گرفته است.[7]
بنا بر اين در اصل نام مادر امام سجاد(عليه السلام) كه شهربانو باشد و دختر پادشاه، ترديد وجود دارد تا چه برسد به اين كه وى تا زمان وقوع حادثه جانگداز كربلا زنده باشد و اين واقعه را درك كرده باشد.
آنچه در بعضى از اخبار آمده است، آنست كه مادر على بن الحسين(عليه السلام) هنگام وضع حمل حضرت در گذشت است.[8] بنابراين بر فرض قبول اين كه مادر امام سجاد(عليه السلام) فرزند پادشاه ساسانى بوده و نامش شهربانو بوده، وى مثل جناب ليلا در زمان حادثه كربلا در قيد حيات نبوده است.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] ـ مرتضى مطهرى، حماسه حسينى، ج 1، ص 26 ـ 27، چاپ بيست و يكم، قم: انتشارات صدرا، 1373 ش.
[2] ـ شيخ عباس قمى، متنهى الآمال، ص 375.
[3] ـ همان، ص 541.
[4] ـ طبرى، محمد بن جديد; تاريخ الامم و الملوك و تاريخ الطبرى، ج 4، چاپ پنجم، بيروت: مؤسسه اعلمى اللمطبوعات، 1409 ِ، ص 340.
[5] ـ دكتر محمد ابراهيم آيتى، بررسى تاريخ عاشورا، ص 123.
[6] ـ سيد عبدالرزاِ مقدم، على الاكبر، ص 14.
[7] ـ در اين زمينه ر. ك: سيد جعفر شهيدى، زندگانى على بن الحسين(عليه السلام)، چاپ ششم، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1374 ش، ص 9 ـ 27 و نيز مرتضى مطهرى، خدمات متقابل اسلام و ايران، چاپ هشتم، 100 ـ 101.
[8] ـ ابوالحسنى على بن الحسين مسعودى، اثبات الوصية، چاپ اول، قم: انتشارات انصاريان، 1417 ِ، ص 170; شهيدى، همان، ص 26.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
play_arrow
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
نفتکش‌ها در تنگه هرمز طعمه مین شدند
play_arrow
نفتکش‌ها در تنگه هرمز طعمه مین شدند
یادش بخیر حسینیه... چه برو بیایی بود فاطمیه...
play_arrow
یادش بخیر حسینیه... چه برو بیایی بود فاطمیه...
لحظاتی منتشر نشده از دیدارهای صمیمانه خانواده‌های شهدا با رهبر شهید
play_arrow
لحظاتی منتشر نشده از دیدارهای صمیمانه خانواده‌های شهدا با رهبر شهید
پرتاب موشک تنها لحظاتی بعد از هدف قرار گرفتن یک پرتابگر دیگر
play_arrow
پرتاب موشک تنها لحظاتی بعد از هدف قرار گرفتن یک پرتابگر دیگر
بلینکن: جنگ با ایران ذخایر مهمات آمریکا را به‌شدت کاهش داده است + فیلم
play_arrow
بلینکن: جنگ با ایران ذخایر مهمات آمریکا را به‌شدت کاهش داده است + فیلم
ناتوانی کنگره آمریکا در تامین بودجه مورد نیاز بخش کنترل تردد هوایی + فیلم
play_arrow
ناتوانی کنگره آمریکا در تامین بودجه مورد نیاز بخش کنترل تردد هوایی + فیلم
لحظه انهدام پهپاد MQ1 در آسمان جزیرۀ قشم + فیلم
play_arrow
لحظه انهدام پهپاد MQ1 در آسمان جزیرۀ قشم + فیلم
گزارشگر دیدار ستارگان ایران و لبنان: پهپادهای اسرائیلی بالای ورزشگاه در حال پرواز هستند + فیلم
play_arrow
گزارشگر دیدار ستارگان ایران و لبنان: پهپادهای اسرائیلی بالای ورزشگاه در حال پرواز هستند + فیلم
استوری 25 آبان؛ سالروز حماسه و ایثار مردم اصفهان
play_arrow
استوری 25 آبان؛ سالروز حماسه و ایثار مردم اصفهان
حکمت‌های الهی بیماری؛ از کفارهٔ گناهان تا تازیانهٔ تربیتی
حکمت‌های الهی بیماری؛ از کفارهٔ گناهان تا تازیانهٔ تربیتی
خلاصه بازی ایران ۲ - فلسطین ۰
play_arrow
خلاصه بازی ایران ۲ - فلسطین ۰
روایت مهندس حاجی اسفندیاری از دو دهه همراهی با پدر موشکی
play_arrow
روایت مهندس حاجی اسفندیاری از دو دهه همراهی با پدر موشکی
انفجار مهیب کشتی متخلف حمل گاز مایع درر تنگه هرمز
play_arrow
انفجار مهیب کشتی متخلف حمل گاز مایع درر تنگه هرمز
جمله ماندگار سیدحسن نصرالله به شهید محمود باقری
play_arrow
جمله ماندگار سیدحسن نصرالله به شهید محمود باقری