چهارشنبه، 25 اسفند 1389
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

لطفاً در مورد «حيات طيبه» در آيات و روايات فرمائيد؟


پاسخ :
در قرآن كريم «حيات طيبه» تنها در يك سوره آمده است. آنجا كه مي فرمايد: «مَن عَمِلَ صالحاً مِن ذَكَرٍ اَو اُنثي وَ هُوَ مؤمِنٌ فَلَنُحيِيَنَّهُ حيوةً طَيّبةً وَ لَنَجزِيَنَّهُم اَجرَهُم بِاَحسَنِ ما كانُوا يَعمَلونَ؛[1] هر كس عمل صالح انجام دهد، در حالي كه مومن است، خواه مرد باشد يا زن، به او حيات پاكيزه مي بخشيم، و پاداش آنها را به بهترين اعمالي كه انجام دادند خواهيم داد» توضيح مختصري در مورد عمل صالح كه در آيه به آن اشاره شده است خواهيم داشت. عمل صالح آن چنان مفهوم وسيع و گسترده اي دارد كه تمام فعاليت هاي مثبت و مفيد و سازنده را در همة‌ زمينه هاي علمي و فرهنگي و اقتصادي و سياسي و نظامي و مانند آن شامل مي شود. از اختراع دانشمندي كه براي كمك به انسان ها سال ها زحمت كشيده گرفته، تا مجاهدت هاي شهيد جان بر كفي كه در صحنة مبارزة حق و باطل آخرين قطره هاي خون خود را نثار مي كند و از درد و رنجي كه مادر با ايماني به هنگام آوردن نوزاد و سپس براي تربيت او متحمل مي شود گرفته، تا زحماتي كه دانشمندان براي نوشتن كتاب هاي پرارجشان مي كشند، همه را فرا مي گيرد. از بزرگترين كارها همچون رسالت انبياء تا كوچكترين برنامه ها همچون كنار زدن يك سنگ كوچك از وسط جاده همه در اين مفهوم وسيع جمع است.
در حديثي از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي خوانيم: «اذا مات ابن آدم انقطع امله الا عن ثلاث: صدقة جارية، علم ينتفع به و ولد صالح يدعو له؛[2] هنگامي كه فرزند آدم از دنيا مي رود اميد او از همه چيز بريده خواهد شد، مگر از سه چيز: صدقات جاريه (آثار خيري كه در خدمت مردم و در راه خدا در جريان است) و علم و دانشي كه مردم از آن بهره مي گيرند، و فرزند صالح كه براي او دعا مي كند» چرا كه همة‌ اينها براي خدا و در راه او هستند و رنگ ابديت دارند و نمونة‌كوچكي از اعمال صالحه به شمار مي آيند.
بحث ديگر در مورد حيات طيبه اين است كه مفسران در معني «حيات طيبه» (زندگي پاكيزه) تفسير هاي متعددي آورده اند: بعضي آن را به معني روزي حلال تفسير كرده اند. بعضي به قناعت و رضا دادن به نصيب، بعضي به رزق روزانه، بعضي به عبادت توام با روزي حلال، و بعضي به توفيق بر اطاعت فرمان خدا و مانند آن. ولي مفهوم حيات طيبه آن چنان وسيع است كه همة اين موارد را شامل مي شود.[3] علامه طباطبايي در تفسير گران سنگ الميزان چنين گفته است: «در جملة ... فَلَنُحيِينَّهُ حَياةً طيّبةً» حيات، به معناي جان بخشيدن به چيزي و افاضه حيات به آن است. پس لفظ اين جمله با صراحت دلالت دارد بر اين كه خداي تعالي مومني را كه عمل صالح كند به حيات جديدي غير آن حياتي كه به ديگران نيز داده زنده مي كند و مقصود اين نيست كه حياتش را تغيير مي دهد، مثلا حيات خبيث او را مبدل به حيات طيبي مي كند كه اصل حيات همان حيات عمومي باشد و صفتش را تغيير دهد، زيرا اگر مقصود اين بود كافي بود كه بفرمايد: «ما حيات او را طيب مي كنيم» ولي اين طور نفرمود، بلكه فرمود: «ما او را به حياتي طيب زنده مي سازيم.»
لذا روشن مي شود كه حيات طيب در اين دنيا آشکار است. يعني، خداي تعالي حياتي ابتدائي و جداگانه و جديد به او افاضه مي فرمايد. و اين آيه با آية 122 سورة مباركة‌ انعام روشن و تبيين خواهد شد كه مي فرمايد: «اَوَمَن كانَ مَيتاً فَاَحيَيناهُ وَ جَعَلنا لَهُ نوراً يمشي به في الناس...؛ آيا كسي كه مرده بود و ما او را زنده كرديم و نوري برايش قرار داديم كه با آن در ميان مردم آمد و شد مي كند مثل كسي است كه... »[4]
نتيجة‌ بحث اينكه، هر كه ايمان به خدا و معاد داشته باشد، مرد باشد يا زن در صورتي كه نيكوكار باشد در دنيا زندگي دلچسپ و در آخرت بهتر از آنچه كرده، پاداش خواهد ديد. و مشخص شد كه حيات طيبه مي تواند مفاهيم بسيار وسيعي را داشته باشد با توجه به اين كه در دنبال آن، سخن از جزاي الهي به نحو احسن به ميان آمده استفاده مي شود كه حيات طيبه مي تواند يك مصداقي مربوط به دنيا باشد و جزاي احسن مربوط به آخرت.
در پايان مناسب است قسمتي از دعاي روز عرفة امام سجاد ـ عليه السّلام ـ كه در آن حيات طيبه خواسته شده و در ادامة‌ آن تفسير و چگونگي حيات طيبه استفاده مي شود، ذكر شود: آن حضرت به خدا عرض مي كند: «فاحيني حيوة طيبة تنتظم بما اريد و تبلغ ما احب من حيث لا اتي ما نكره و لا ارتكب ما نهيت عنه؛[5] خدايا مرا با زندگي پاكيزه (حيات طيبه) زنده بدار كه به آنچه مي خواهم پيوسته شود و به آنچه دوست دارم پايان يابد در صورتي كه آنچه را نمي پسندي بجا نياورم و آنچه را نهي كرده اي مرتكب نشوم.»
در روايتي از امير المومنان علي ـ عليه السّلام ـ در ذيل آية مورد بحث آمده كه مي فرمايد: «و سُئِلَ عن قوله تعالي «فلنحيينّه حياة طيبة فقال هي القناعة؛[6] از امام پرسيدند: منظور از جملة «فلنحيينه حياة طيبة» چيست؟ فرمود: قناعت است.
توضيح اينكه، بدون شك مفهوم اين تفسير محدود ساختن حيات طيبه به قناعت نمي باشد؛ بلكه بيان مصداقي بسيار روشن است، چرا كه اگر تمام دنيا را به انسان بدهند ولي روح قناعت را از او بگيرند هميشه در آزار و رنج و نگراني بسر مي برد، و به عكس اگر انسان روح قناعت داشته باشد و از حرص و آز و طمع بركنار گردد، همشه آسوده خاطر و خوش است.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. علامة طباطبايي، تفسير الميزان، ترجمة سيد محمد باقر موسوي همداني، انتشارات دفتر انتشارات اسلامي، جلد 12، ذيل آية مورد بحث.
2. استاد مكارم شيرازي، تفسير نمونه، ناشر، انتشارات دارالكتب الاسلاميه، تهران، 1376 ش، جلد 11، ص 395.
3. آية‌ الله هاشمي رفسنجاني، تفسير راهنما، ناشر، انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزة‌ علمية قم، 1378 ش، جلد 9، ص 525.
4. سيد علي اكبر قرشي، تفسير احسن الحديث، ناشر. انتشارات بنياد بعثت تهران، 1370 ش، جلد 5، ص 496.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . نحل/ 97.
[2] . مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، انتشارات دارالكتب الاسلاميه، 1376 ش، چاپ پانزدهم، جلد 11، ص 391.
[3] . ر. ك: تفسير نمونه، ج 11، ص 394.
[4] . طباطبايي، سيد محمد حسيني، تفسير الميزان، ترجمة سيد محمد باقر موسوي همداني، قم، انتشارات اسلامي وابسته به جامعة مدرسين حوزة‌ علمية، جلد12، ص 491.
[5] . صحيفة كاملة سجاديه، با ترجمه و شرح سيد علي نقي فيض، دعاي عرفه، (47)، رقم 118.
[6] . نهج البلاغه، با ترجمة محمد دشتي، حكمت شمارة 229.

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم