پرسش :
علت اختلاف در رویت هلال ماه رمضان و شوال چیست ؟
پاسخ :
الف) در بعضی از سالها متخصصان علم نجوم ایران اعلام کردند، که از نظر علمی امکان رؤیت هلال ماه شوال در شب 29 رمضان وجود ندارد و در عین حال بیش از هشت استان کشور همان شب ماه را رؤیت کردهاند.
این نشان از ضعف علمی مؤسسات نجومی است چرا که بهترین دلیل بر امکان چیزی، وقوع است و رؤیت در آن سالها واقع شد. حال آیا اگر شما به جای علما، بودید اعلام آغاز ماه نو نمیکردید؟
ب) در محافل علمی و مطبوعات، بحثها و نقدهای فراوانی حتی در حدّ تأیید و تکذیب بارها صورت گرفته است؛ اما مرکز یا مؤسسه علمی خاصی متکفل این گونه امور نیست.
ج) این اختلاف مربوط به همه ماهها است؛ ولی چون در ماه رمضان و ذیالحجة (به جهت اعمال حج و روزه و عید فطر) مسأله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، انعکاس عمومی و زیاد دارد.
د) اگر یقین پیدا کنید که عید فطر نیست، میتوانید به یقین خود عمل کنید؛ ولی ظن و گمان و امثال آن کافی نیست و از قول منجّمان فعلی ما هم حصول چنین یقینی ممکن نیست؛ زیرا بارها خلاف نظر آنها ثابت شده است.
در پایان گفتنی است که ماه وقتی در هر ماه از محاق خارج شود (که در اصطلاح به آن تولّد ماه میگویند) دارای دو تولد است (علمی و عرفی). تولد علمی ماه با دقّتهای خاص علمی صورت میگیرد؛ به طوری که قابل دیدن با چشم غیر مسلّح نیست و این در مقابل تولد عرفی است که مردم میتوانند هلال ماه را با چشم غیر مسلح ملاحظه کنند. در شرع تولّد عرفی و رؤیت عادی هلال ماه ملاک ثبوت اول ماههای قمری است؛ یعنی، ممکن است از نظر علمی ثابت باشد که امشب ماه از محاق خارج میشود؛ ولی این مناط ثبوت اول ماه شرعی نیست. پس اختلافی که در میان علماء پیدا میشود، به این جهت است که برای برخی ثابت میشود که ماه دیده شده؛ ولی برای عدهای ثابت نمیشود. از طرفی برخی از فقیهان، رؤیت ماه در یک نیم کره را، دلیل بر شروع و اثبات ماه جدید در همه آن نیمکره میدانند؛ ولی برخی دیگر قائل به لزوم رؤیت در همان شهر و کشور یا مکانهای هم افق با آنها هستند.
www.eporsesh.com
الف) در بعضی از سالها متخصصان علم نجوم ایران اعلام کردند، که از نظر علمی امکان رؤیت هلال ماه شوال در شب 29 رمضان وجود ندارد و در عین حال بیش از هشت استان کشور همان شب ماه را رؤیت کردهاند.
این نشان از ضعف علمی مؤسسات نجومی است چرا که بهترین دلیل بر امکان چیزی، وقوع است و رؤیت در آن سالها واقع شد. حال آیا اگر شما به جای علما، بودید اعلام آغاز ماه نو نمیکردید؟
ب) در محافل علمی و مطبوعات، بحثها و نقدهای فراوانی حتی در حدّ تأیید و تکذیب بارها صورت گرفته است؛ اما مرکز یا مؤسسه علمی خاصی متکفل این گونه امور نیست.
ج) این اختلاف مربوط به همه ماهها است؛ ولی چون در ماه رمضان و ذیالحجة (به جهت اعمال حج و روزه و عید فطر) مسأله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، انعکاس عمومی و زیاد دارد.
د) اگر یقین پیدا کنید که عید فطر نیست، میتوانید به یقین خود عمل کنید؛ ولی ظن و گمان و امثال آن کافی نیست و از قول منجّمان فعلی ما هم حصول چنین یقینی ممکن نیست؛ زیرا بارها خلاف نظر آنها ثابت شده است.
در پایان گفتنی است که ماه وقتی در هر ماه از محاق خارج شود (که در اصطلاح به آن تولّد ماه میگویند) دارای دو تولد است (علمی و عرفی). تولد علمی ماه با دقّتهای خاص علمی صورت میگیرد؛ به طوری که قابل دیدن با چشم غیر مسلّح نیست و این در مقابل تولد عرفی است که مردم میتوانند هلال ماه را با چشم غیر مسلح ملاحظه کنند. در شرع تولّد عرفی و رؤیت عادی هلال ماه ملاک ثبوت اول ماههای قمری است؛ یعنی، ممکن است از نظر علمی ثابت باشد که امشب ماه از محاق خارج میشود؛ ولی این مناط ثبوت اول ماه شرعی نیست. پس اختلافی که در میان علماء پیدا میشود، به این جهت است که برای برخی ثابت میشود که ماه دیده شده؛ ولی برای عدهای ثابت نمیشود. از طرفی برخی از فقیهان، رؤیت ماه در یک نیم کره را، دلیل بر شروع و اثبات ماه جدید در همه آن نیمکره میدانند؛ ولی برخی دیگر قائل به لزوم رؤیت در همان شهر و کشور یا مکانهای هم افق با آنها هستند.
www.eporsesh.com
