پرسش :
چرا در كربلا امام حسين(عليه السلام) بار اول به ميدان نبرد نرفتند و پس از كشته شدن تمام يارانشان وارد عمل شدند؟ آيا در اين صورت واقعه كربلا تغيير ميكرد؟
پاسخ :
نرفتن امام حسين(ع) قبل از ياران به جنگ بدان معنا نيست كه امام از جنگ ميترسيد يا تا آخرين لحظه سعي در حفظ جان خود داشت؛ زيرا در قاموس و فرهنگ ائمه(ع) وحشت از مرگ معنا نداشته، و آنان مرگ در راه خدا را عزت دانسته و بدان افتخار ميكردند.(1) امام قبل از اين كه از مكه خارج شده و به سوي كربلا حركت كند، خطبهاي خواند و فرمود: "من به ديدار نياكانم اشتياق دارم، مانند اشتياق يعقوب به ديدار يوسف... آگاه باشيد هر يك از شما كه حاضر است در راه ما از خون خود بگذرد و جانش را در راه شهادت و لقاي پروردگار نثار كند، آماده حركت با ما باشد"(2).
امام حسين(ع) در شب عاشورا خطبه خوانده و به همه ياران خود فرمود كه در رفتن يا ماندن آزاد هستند و دشمن تنها با او كار دارد.(3)
امام رهبر نهضت و فرماندهي جنگ را برعهده داشت، برايناساس بايد به جنگ سمت و سو ميداد. همان گونه كه در جنگها فرماندهان آخرين افرادي هستند كه در جنگ شركت ميكنند، بنابراين امام در راستاي مسئوليت و وظايفي كه برعهده داشت، بعد از شهادت يارانش به ميدان رفت.
زنده بودن امام نقش بنيادي در تقويت روحيه ياران داشت و ياران حضرت با عشق به امام ميجنگيدند. هم چنين امام وظيفه داشت بعد از شهادت ياران، بالاي سر آنها رفته و ديگران را دلداري دهند.
از سوي ديگر ياران اجازه نميدادند كه امام، اول از همه به جنگ بروند زيرا جان نثاران او بودند. در شب عاشورا هنگامي كه امام فرمود: ميتوانيد برويد، هر كدام به گونهاي رفتار كردند كه حضرت را تحت تأثير قرار دادند و امام از آنها به عنوان بهترين ياران ياد كرد.(4) طبيعي است چنين ياراني هيچ گاه اجازه نميدادند كه امام قبل از آنها به جنگ برود. وقتي كه مسلم بن عوسجه به زمين افتاد، به حبيب بن مظاهر وصيت كرد تا زنده است، دست از ياري امام بر ندارد.(5) ياران امام نه تنها خود را در رفتن به جهاد و شهادت پيش از امام ملزم ميدانستند، بلكه تا وقتي زنده بودند، اجازه ندادند از قبيله بني هاشم و از اهل بيت يك نفر به ميدان برود. اينان نثار جان خود را بر خاندان بني هاشم مقدّم داشتند. از طرف ديگر امام تا لحظه آخر سعي در هدايت دشمنان فريبخورده داشت و تا جايي كه امكان داشت، اين وظيفه و هدف را به انجام ميرساند.
شايد حضور اهل بيت در نرفتن امام قبل از ياران خود به جنگ تأثير گذار بوده است، زيرا امام علاوه بر آن كه رهبري نهضت را برعهده داشت، سرپرستي اهل بيت(ع) بود. امام پناهگاه آنان محسوب ميشد و ايجاد امنيت براي اهل بيت و سرپرستي آنان در چند ساعت و زمان محدود ميتوانست عاملي باشد براين كه حضرت بعد از ياران خويش به جنگ برود.
به نظر ميرسد رفتن امام قبل و بعد از ياران به جنگ، در روند كلي جنگ تأثيرگذار نبوده، به اين معنا كه جنگ واقع ميشد و ياران امام و حضرت به شهادت ميرسيدند، زيرا دشمن مصمم بود جنگ به نفع آنان تمام شود. اين هدف با شهادت امام حاصل ميشد، حال فرقي نميكرد كه شهادت امام قبل از شهادت ياران باشد يا بعد. ياران امام كساني نبودند كه بخواهند بعد از شهادت امام زنده بمانند و عليه دشمن نجنگند، اما در برخي از حوادث جانبي نهضت امام ممكن بود دگرگوني ايجاد كند، آن گونه كه حركتهاي قهرمانانه و ايثارگريهاي بي مانندي كه ياران امام با حضور ايشان بروز دادند، در صورتي كه امام در آغاز به شهادت ميرسيد، احتمال دگرگوني آنها دور از انتظار نبود. نيز آن گونه كه دشمنيهاي وصفناپذير با حضور امام توسط يزيديان بروز نمود.
پينوشتها:
1.مقتل الحسين مقرم، ص 193؛ بحارالانوار، ج44، ص 366.
2.لهوف، ص 53؛ مقتل خوارزمي، ج2، ص 5؛ مثيرالاخوان، ص 21.
3.حياةالامام الحسين،ج3، ص 175.
4.بحارالانوار، ج44، ص 315 و 316.
5.همان، ج45، ص 20.
www. eporsesh.com
نرفتن امام حسين(ع) قبل از ياران به جنگ بدان معنا نيست كه امام از جنگ ميترسيد يا تا آخرين لحظه سعي در حفظ جان خود داشت؛ زيرا در قاموس و فرهنگ ائمه(ع) وحشت از مرگ معنا نداشته، و آنان مرگ در راه خدا را عزت دانسته و بدان افتخار ميكردند.(1) امام قبل از اين كه از مكه خارج شده و به سوي كربلا حركت كند، خطبهاي خواند و فرمود: "من به ديدار نياكانم اشتياق دارم، مانند اشتياق يعقوب به ديدار يوسف... آگاه باشيد هر يك از شما كه حاضر است در راه ما از خون خود بگذرد و جانش را در راه شهادت و لقاي پروردگار نثار كند، آماده حركت با ما باشد"(2).
امام حسين(ع) در شب عاشورا خطبه خوانده و به همه ياران خود فرمود كه در رفتن يا ماندن آزاد هستند و دشمن تنها با او كار دارد.(3)
امام رهبر نهضت و فرماندهي جنگ را برعهده داشت، برايناساس بايد به جنگ سمت و سو ميداد. همان گونه كه در جنگها فرماندهان آخرين افرادي هستند كه در جنگ شركت ميكنند، بنابراين امام در راستاي مسئوليت و وظايفي كه برعهده داشت، بعد از شهادت يارانش به ميدان رفت.
زنده بودن امام نقش بنيادي در تقويت روحيه ياران داشت و ياران حضرت با عشق به امام ميجنگيدند. هم چنين امام وظيفه داشت بعد از شهادت ياران، بالاي سر آنها رفته و ديگران را دلداري دهند.
از سوي ديگر ياران اجازه نميدادند كه امام، اول از همه به جنگ بروند زيرا جان نثاران او بودند. در شب عاشورا هنگامي كه امام فرمود: ميتوانيد برويد، هر كدام به گونهاي رفتار كردند كه حضرت را تحت تأثير قرار دادند و امام از آنها به عنوان بهترين ياران ياد كرد.(4) طبيعي است چنين ياراني هيچ گاه اجازه نميدادند كه امام قبل از آنها به جنگ برود. وقتي كه مسلم بن عوسجه به زمين افتاد، به حبيب بن مظاهر وصيت كرد تا زنده است، دست از ياري امام بر ندارد.(5) ياران امام نه تنها خود را در رفتن به جهاد و شهادت پيش از امام ملزم ميدانستند، بلكه تا وقتي زنده بودند، اجازه ندادند از قبيله بني هاشم و از اهل بيت يك نفر به ميدان برود. اينان نثار جان خود را بر خاندان بني هاشم مقدّم داشتند. از طرف ديگر امام تا لحظه آخر سعي در هدايت دشمنان فريبخورده داشت و تا جايي كه امكان داشت، اين وظيفه و هدف را به انجام ميرساند.
شايد حضور اهل بيت در نرفتن امام قبل از ياران خود به جنگ تأثير گذار بوده است، زيرا امام علاوه بر آن كه رهبري نهضت را برعهده داشت، سرپرستي اهل بيت(ع) بود. امام پناهگاه آنان محسوب ميشد و ايجاد امنيت براي اهل بيت و سرپرستي آنان در چند ساعت و زمان محدود ميتوانست عاملي باشد براين كه حضرت بعد از ياران خويش به جنگ برود.
به نظر ميرسد رفتن امام قبل و بعد از ياران به جنگ، در روند كلي جنگ تأثيرگذار نبوده، به اين معنا كه جنگ واقع ميشد و ياران امام و حضرت به شهادت ميرسيدند، زيرا دشمن مصمم بود جنگ به نفع آنان تمام شود. اين هدف با شهادت امام حاصل ميشد، حال فرقي نميكرد كه شهادت امام قبل از شهادت ياران باشد يا بعد. ياران امام كساني نبودند كه بخواهند بعد از شهادت امام زنده بمانند و عليه دشمن نجنگند، اما در برخي از حوادث جانبي نهضت امام ممكن بود دگرگوني ايجاد كند، آن گونه كه حركتهاي قهرمانانه و ايثارگريهاي بي مانندي كه ياران امام با حضور ايشان بروز دادند، در صورتي كه امام در آغاز به شهادت ميرسيد، احتمال دگرگوني آنها دور از انتظار نبود. نيز آن گونه كه دشمنيهاي وصفناپذير با حضور امام توسط يزيديان بروز نمود.
پينوشتها:
1.مقتل الحسين مقرم، ص 193؛ بحارالانوار، ج44، ص 366.
2.لهوف، ص 53؛ مقتل خوارزمي، ج2، ص 5؛ مثيرالاخوان، ص 21.
3.حياةالامام الحسين،ج3، ص 175.
4.بحارالانوار، ج44، ص 315 و 316.
5.همان، ج45، ص 20.
www. eporsesh.com
