پرسش :
با عرض سلام و خسته نباشيد 1- سوال اينجانب اين است كه ميزان مرخصي در كارگاه‌هايي كه طرح طبقه بندي مشاغل در آنجا وجود دارد به چه ميزان است؟ 2- شرايط ارتقاء حقوق و رتبه در چنين كارگاه‌هايي (كارگاه‌هايي كه طرح طبقه بندي مشاغل در آنجا وجود دارد )چگونه است ؟
پاسخ :
در پاسخ به سئوال فوق موارد زير برگرفته از « قانون کار » و « دستورالعمل اجرايي طبقه بندي مشاغل » به اطلاع مي رسد :
1- مواد قانوني
ماده 49 - به منظور استقرار مناسبات صحيح كارگاه با بازار كار در زمينه مزد و مشخص بودن شرح وظايف و دامنه مسئوليت مشاغل مختلف در‌كارگاه كارفرمايان مشمول اين قانون موظفند با همكاري كميته طبقه‌بندي مشاغل كارگاه و يا مؤسسات ذيصلاح، طرح طبقه‌بندي مشاغل را تهيه كنند و‌پس از تأييد وزارت كار و امور اجتماعي به مرحله اجراء درآورند.
تبصره 1 - وزارت كار و امور اجتماعي دستورالعمل و آيين‌نامه‌هاي اجرايي طرح ارزيابي مشاغل كارگاه‌هاي مشمول اين ماده را كه ناظر به تعداد‌كارگران و تاريخ اجراي طرح است تعيين و اعلام خواهد كرد.
تبصره 2 - صلاحيت مؤسسات و افرادي كه به تهيه طرحهاي طبقه‌بندي مشاغل بر كارگاه‌ها مي‌پردازند بايد مورد تأييد وزارت كار و امور اجتماعي‌باشد.
تبصره 3 - اختلافات ناشي از اجراي طرح طبقه‌بندي مشاغل با نظر وزارت كار و امور اجتماعي در هيأت حل اختلاف قابل رسيدگي است.
ماده 36 - مزد ثابت، عبارت است از مجموع مزد شغل و مزاياي ثابت پرداختي به تبع شغل.
تبصره 1 - در كارگاه‌هايي كه داراي طرح طبقه‌بندي و ارزيابي مشاغل نيستند منظور از مزاياي ثابت پرداختي به تبع شغل، مزايايي است كه بر‌حسب ماهيت شغل يا محيط كار و براي ترميم مزد در ساعات عادي كار پرداخت مي‌گردد از قبيل مزاياي سختي كار، مزاياي سرپرستي، فوق‌العاده شغل‌و غيره.
تبصره 2 - در كارگاه‌هايي كه طرح طبقه‌بندي مشاغل به مرحله اجراء درآمده است مزد گروه و پايه، مزد مبنا را تشكيل مي‌دهد.
تبصره 3 - مزاياي رفاهي و انگيزه‌اي از قبيل كمك هزينه مسكن، خواربار و كمك عائله‌مندي، پاداش افزايش توليد و سود سالانه جزو مزد ثابت و‌مزد مبنا محسوب نمي‌شود.
ماده 37 - مزد بايد در فواصل زماني مرتب و در روز غير تعطيل و ضمن ساعات كار به وجه نقد رايج كشور يا با تراضي طرفين به وسيله چك عهده‌بانك و با رعايت شرايط ذيل پرداخت شود:
الف - چنانچه بر اساس قرارداد يا عرف كارگاه، مبلغ مزد به صورت روزانه يا ساعتي تعيين شده باشد، پرداخت آن بايد پس از محاسبه در پايان روز‌يا هفته يا پانزده روز يكبار به نسبت ساعات كار و يا روزهاي كاركرد صورت گيرد.
ب - در صورتي كه بر اساس قرارداد يا عرف كارگاه، پرداخت مزد به صورت ماهانه باشد، اين پرداخت بايد در آخر ماه صورت گيرد. در اين حالت‌مزد مذكور حقوق ناميده مي‌شود.
تبصره - در ماه‌هاي سي و يكروزه مزايا و حقوق بايد بر اساس سي و يك روز محاسبه و به كارگر پرداخت شود.
ماده 63 - علاوه بر تعطيلات رسمي كشور روز كارگر (11 ارديبهشت) نيز جزء تعطيلات رسمي كارگران به حساب مي‌آيد.
ماده 64 - مرخصي استحقاقي سالانه كارگران با استفاده از مزد و احتساب چهار روز جمعه، جمعاً يك ماه است. ساير روزهاي تعطيل جزء ايام‌مرخصي محسوب نخواهد شد. براي كار كمتر از يك سال مرخصي مزبور به نسبت مدت كار انجام يافته محاسبه مي‌شود.
ماده 65 - مرخصي ساليانه كارگراني كه به كارهاي سخت و زيان‌آور اشتغال دارند 5 هفته مي‌باشد. استفاده از اين مرخصي، حتي‌الامكان در دو‌نوبت و در پايان هر شش ماه كار صورت مي‌گيرد.
ماده 66 - كارگر نمي‌تواند بيش از 9 روز از مرخصي سالانه خود را ذخيره كند.
2- نحوه ارتقاء رتبه:
در مورداينكه آيا مي توان كارگر را به گروه بالاتر ارتقاء داد نيز بايد گفت كه قانون اين اجازه را داده است جهت اينكه كارگري بتواند به گروه بالاتر ارتقاء بيابد شرايط ذيل بايد وجود داشته باشد، از جمله اينكه:
الف) بايد در گروه بالاتر پستي وجود داشته باشد كه بلاتصور مانده است.
ب) كارگر شرايط لازم جهت احراز شغل بالاتر را داشته باشد (يعني شرايط مربوط به انجام شغل بالاتر)
ج) كميته طبقه بندي مشاغل كارگاه بايد اين امر را تاييد كند.
و) تصويب مديريت جهت ارتقا نيز لازم است.
هـ) و در نهايت اينكه بايد سه ماه دوره آزمايشي با دستمزد گروه قبلي را طي كند كه در صورتي كه ارتقاي قطعي يافت مزد استحقاقي در گروه جديد از زماني كه به شغل جديد مشغول شود، به وي تعلق خواهد گرفت.
در هر مرحله از ارتقا، يك كارگر تا چه طبقه اي مي تواند بالاتر رود؟
ارتقاي شغل كارگر در هر مرحله براي بيش از يك گروه مجاز نيست مگر در موارد استثنايي كه با پيشنهاد مديريت و تاييد كميته طبقه بندي مشاغل آن هم با ذكر دلايل كافي كه مي بايست در پرونده هم درج گردد، اتفاق مي افتد.
با اجراي طرح طبقه بندي مشاغل، كارگران مشمول اين طرح چگونه مزد دريافت مي كنند؟
كارگران مشمول طرح طبقه بندي مشاغل براساس جدول مزد، يعني همان جدولي كه نمايانگر تعداد گروه هاي شغلي كارگاه و تعداد پايه هايي است كه براي هر گروه شغلي در نظر گرفته شده است. براساس آن جدول و با توجه به اينكه در كدام طبقه قرار گرفته اند، مزد مربوط به آن طبقه را بر اساس جدول مزد دريافت مي دارند و هيچ كارگري مزدي كمتر از مزد شغل متعلقه براساس جدول مزد را دريافت نخواهد كرد
www.hvm.ir
در پاسخ به سئوال فوق موارد زير برگرفته از « قانون کار » و « دستورالعمل اجرايي طبقه بندي مشاغل » به اطلاع مي رسد :
1- مواد قانوني
ماده 49 - به منظور استقرار مناسبات صحيح كارگاه با بازار كار در زمينه مزد و مشخص بودن شرح وظايف و دامنه مسئوليت مشاغل مختلف در‌كارگاه كارفرمايان مشمول اين قانون موظفند با همكاري كميته طبقه‌بندي مشاغل كارگاه و يا مؤسسات ذيصلاح، طرح طبقه‌بندي مشاغل را تهيه كنند و‌پس از تأييد وزارت كار و امور اجتماعي به مرحله اجراء درآورند.
تبصره 1 - وزارت كار و امور اجتماعي دستورالعمل و آيين‌نامه‌هاي اجرايي طرح ارزيابي مشاغل كارگاه‌هاي مشمول اين ماده را كه ناظر به تعداد‌كارگران و تاريخ اجراي طرح است تعيين و اعلام خواهد كرد.
تبصره 2 - صلاحيت مؤسسات و افرادي كه به تهيه طرحهاي طبقه‌بندي مشاغل بر كارگاه‌ها مي‌پردازند بايد مورد تأييد وزارت كار و امور اجتماعي‌باشد.
تبصره 3 - اختلافات ناشي از اجراي طرح طبقه‌بندي مشاغل با نظر وزارت كار و امور اجتماعي در هيأت حل اختلاف قابل رسيدگي است.
ماده 36 - مزد ثابت، عبارت است از مجموع مزد شغل و مزاياي ثابت پرداختي به تبع شغل.
تبصره 1 - در كارگاه‌هايي كه داراي طرح طبقه‌بندي و ارزيابي مشاغل نيستند منظور از مزاياي ثابت پرداختي به تبع شغل، مزايايي است كه بر‌حسب ماهيت شغل يا محيط كار و براي ترميم مزد در ساعات عادي كار پرداخت مي‌گردد از قبيل مزاياي سختي كار، مزاياي سرپرستي، فوق‌العاده شغل‌و غيره.
تبصره 2 - در كارگاه‌هايي كه طرح طبقه‌بندي مشاغل به مرحله اجراء درآمده است مزد گروه و پايه، مزد مبنا را تشكيل مي‌دهد.
تبصره 3 - مزاياي رفاهي و انگيزه‌اي از قبيل كمك هزينه مسكن، خواربار و كمك عائله‌مندي، پاداش افزايش توليد و سود سالانه جزو مزد ثابت و‌مزد مبنا محسوب نمي‌شود.
ماده 37 - مزد بايد در فواصل زماني مرتب و در روز غير تعطيل و ضمن ساعات كار به وجه نقد رايج كشور يا با تراضي طرفين به وسيله چك عهده‌بانك و با رعايت شرايط ذيل پرداخت شود:
الف - چنانچه بر اساس قرارداد يا عرف كارگاه، مبلغ مزد به صورت روزانه يا ساعتي تعيين شده باشد، پرداخت آن بايد پس از محاسبه در پايان روز‌يا هفته يا پانزده روز يكبار به نسبت ساعات كار و يا روزهاي كاركرد صورت گيرد.
ب - در صورتي كه بر اساس قرارداد يا عرف كارگاه، پرداخت مزد به صورت ماهانه باشد، اين پرداخت بايد در آخر ماه صورت گيرد. در اين حالت‌مزد مذكور حقوق ناميده مي‌شود.
تبصره - در ماه‌هاي سي و يكروزه مزايا و حقوق بايد بر اساس سي و يك روز محاسبه و به كارگر پرداخت شود.
ماده 63 - علاوه بر تعطيلات رسمي كشور روز كارگر (11 ارديبهشت) نيز جزء تعطيلات رسمي كارگران به حساب مي‌آيد.
ماده 64 - مرخصي استحقاقي سالانه كارگران با استفاده از مزد و احتساب چهار روز جمعه، جمعاً يك ماه است. ساير روزهاي تعطيل جزء ايام‌مرخصي محسوب نخواهد شد. براي كار كمتر از يك سال مرخصي مزبور به نسبت مدت كار انجام يافته محاسبه مي‌شود.
ماده 65 - مرخصي ساليانه كارگراني كه به كارهاي سخت و زيان‌آور اشتغال دارند 5 هفته مي‌باشد. استفاده از اين مرخصي، حتي‌الامكان در دو‌نوبت و در پايان هر شش ماه كار صورت مي‌گيرد.
ماده 66 - كارگر نمي‌تواند بيش از 9 روز از مرخصي سالانه خود را ذخيره كند.
2- نحوه ارتقاء رتبه:
در مورداينكه آيا مي توان كارگر را به گروه بالاتر ارتقاء داد نيز بايد گفت كه قانون اين اجازه را داده است جهت اينكه كارگري بتواند به گروه بالاتر ارتقاء بيابد شرايط ذيل بايد وجود داشته باشد، از جمله اينكه:
الف) بايد در گروه بالاتر پستي وجود داشته باشد كه بلاتصور مانده است.
ب) كارگر شرايط لازم جهت احراز شغل بالاتر را داشته باشد (يعني شرايط مربوط به انجام شغل بالاتر)
ج) كميته طبقه بندي مشاغل كارگاه بايد اين امر را تاييد كند.
و) تصويب مديريت جهت ارتقا نيز لازم است.
هـ) و در نهايت اينكه بايد سه ماه دوره آزمايشي با دستمزد گروه قبلي را طي كند كه در صورتي كه ارتقاي قطعي يافت مزد استحقاقي در گروه جديد از زماني كه به شغل جديد مشغول شود، به وي تعلق خواهد گرفت.
در هر مرحله از ارتقا، يك كارگر تا چه طبقه اي مي تواند بالاتر رود؟
ارتقاي شغل كارگر در هر مرحله براي بيش از يك گروه مجاز نيست مگر در موارد استثنايي كه با پيشنهاد مديريت و تاييد كميته طبقه بندي مشاغل آن هم با ذكر دلايل كافي كه مي بايست در پرونده هم درج گردد، اتفاق مي افتد.
با اجراي طرح طبقه بندي مشاغل، كارگران مشمول اين طرح چگونه مزد دريافت مي كنند؟
كارگران مشمول طرح طبقه بندي مشاغل براساس جدول مزد، يعني همان جدولي كه نمايانگر تعداد گروه هاي شغلي كارگاه و تعداد پايه هايي است كه براي هر گروه شغلي در نظر گرفته شده است. براساس آن جدول و با توجه به اينكه در كدام طبقه قرار گرفته اند، مزد مربوط به آن طبقه را بر اساس جدول مزد دريافت مي دارند و هيچ كارگري مزدي كمتر از مزد شغل متعلقه براساس جدول مزد را دريافت نخواهد كرد
www.hvm.ir
