0
ویژه نامه ها

عوامل موثر بر فرسودگی شغلی

یکی از سئوالات مهم در مباحث مرتبط با شغل، فرسودگی شغلی است. در این نوشتار برآنیم به عوامل موثر بر فرسودگی شغلی بپردازیم. با ما همراه باشید.
عوامل موثر بر فرسودگی شغلی
بدبینی سازمانی یکی از عوامل موثر بر فرسودگی شغلی است. 
 

عوامل فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی با فشار، گمگشتگی نقش و ضعف عملکرد شغلی همراه است و علت آن در سه جنبه سازمانی، بین فردی و درون فردی مطرح می شود.
 

الف) عوامل سازمانی

1.ابهام نقش
اصلاح ابهام نقش به روشن و مشخص نبودن اهداف، مسئولیت ها و محدودیت ها اطلاق شده و به عواملی مثل پیچیدگی تکالیف، تکنولوژی و تغییر سریع و مداوم سازمان مربوط می باشد، به بیان دیگر ابهام نقش موقعی رخ می دهد که انتظاراتی که در محیط کار از یک فرد وجود دارد نامشخص باشد و ممکن است به خاطر عدم در انتظار، عدم آشنایی با نحوه انجام کار و یا عدم اطلاع از نتایج آن باشد. بنابراین زمانی که کارکنان نمی توانند به پیش بینی در شغل خود بپردازند، دچار ابهام می شوند.
 
2.تعارض نقش
 تعارض نقش زمانی رخ می دهد که خواسته ها یا درخواست های متناقض و نامتناقض بر روی افراد اعمال شود. برای مثال زمانی فرد دچار این وضعیت می شود که به او دستوراتی خارج از قلمرو و مسئولیت حرفه ای او داده می شود و یا هنگامی که ارزش های اخلاقی فرد با مدیران و سرپرستان در تضاد باشد.
 
3.انتظارات شغلی
 بسیاری از محققان بر این باورند که همتا بودن انتظار شغلى اولیه و تجارب شغلی بعدی تا حد زیادی واکنش کارکنان را نسبت به شغلشان تعیین می کند. مباحث تئوریکی فرسودگی شغلی تاکید می کنند که شیوع انتظارات و واقعیت، یک عامل عمده در تجربه فشار روانی است.
 
بسیاری از محققان بر این باورند که همتا بودن انتظار شغلى اولیه و تجارب شغلی بعدی تا حد زیادی واکنش کارکنان را نسبت به شغلشان تعیین می کند. مباحث تئوریکی فرسودگی شغلی تاکید می کنند که شیوع انتظارات و واقعیت، یک عامل عمده در تجربه فشار روانی است.
4.تراکم کاری
 تراکم کاری شامل مولفه های کمی و کیفی است. مولفه های تراکم کاری کمی، شامل در خواست های بیش از حد است که زمان کمی برای رسیدگی به آنها وجود دارد و تراکم کیفی به پیچیدگی شغل مربوط می شود.
 

ب) عوامل بین فردی

تحقیقات مختلفی که بر روی نقش حمایت در فشار روانی و فرسودگی شغلی صورت گرفته است حمایت اجتماعی را به عنوان یک منبع کمک به افراد برای مقابله با فشار روانی و فرسودگی شغلی مشخص کرده است، حمایت اجتماعی موجب تسهیل رفتارهای انطباقی فرد می شود که البته به ماهیت اجتماعی فرد باز می گردد.
 
عوامل درون فردی
عدم آمادگی برای احراز شغل به عنوان یک متغیر درون فردی نقش تعیین کننده ای در فرایند فرسودگی شغلی دارد. افرادی که آموزش های لازم برای احراز شغل را کسب نکرده اند آمادگی بیشتری برای مبتلا شدن به فرسودگی شغلی را دارند. ویژگی های شخصیتی افراد می تواند به عنوان زمینه ساز فرسودگی شغلی عمل نماید، به عنوان مثال افرادی که دارای عزت نفس بالایی هستند در مواجهه با مشکلات و موقعیت های خطرناک مقاوم و فعال هستند در حالی که افراد با عزت نفس پایین سعی می کنند از موقعیت هایی به این شکل اجتناب کنند.
 
عواملی که سبب فرسودگی شغلی در کارکنان می شود عبارتند از:
 ١- نا آشنا بودن افراد با هدف یا اهداف سازمان یا قابل درک نبودن این اهداف برای آنان.
 ۲- سیاست هایی که مدیریت سازمان در ابعاد مختلف حیات شغلی وضع می کند با در عمل به کار می گیرد.
۳- شیوه های رهبری و مدیریت در سطوح سرپرستی جبهه ی مقدم (یا سبک رهبری سرپرستان واحدها) در سازمان.
 ۴- سخت و غیر قابل انعطاف بودن قوانین، مقررات و آیین نامه ها در سازمان.
 ۵- ناسالم بودن شبکه های ارتباطی در سازمان و فقدان ارتباط های اثربخش دو طرفه و از پایین به بالا، در سازمان.
 ۶- عدم مداخله ی مدیریت سازمان در امور کارکنان (رفاهی، درمانی، تفریحی و غیره).
 ۷- بی توجهی نسبی یا کامل مدیران در زمینه ی بهره گیری از همه ی توان و استعدادهای بالقوه ی افراد در انجام دادن وظایف شغلی.
8- مبهم بودن نقش فرد در فرایند تولید کالاها و خدمات ارائه شده توسط سازمان.
 9- ناراضی بودن افراد از شغل، واحد یا سازمان محل کار خود با پایین بودن سطح خشنودی آنان از شغل خود.
10- فقدان امکانات لازم برای رشد و ترقی با ارتقای افراد در سازمان.
 11- قرار گرفتن مداوم افراد در شرایطی که لازم است در زمان محدود، کار زیادی انجام گیرد.
 ۱۲- واگذار کردن مسئولیت های بیش از ظرفیت افراد به آنان و ترس از ناتوانی برای انجام دادن این مسئولیت ها.
 ۱۳- درگیر شدن در احساس تعارض نقش که طی آن نقش هایی به عهده ی فرد گذاشته می شود که با هم در تعارض هستند (برای مثال، از سرپرست خواسته می شود افراد تحت نظارتش را وادار به کار بیشتر کند، و در عین حال، از او انتظار دارند با آنان، رفتاری دوستانه داشته باشد)
14- هماهنگ نبودن میزان پرداخت حقوق و مزایا و میزان کاری که انتظار می رود فرد در سازمان، انجام دهد.
 ۱۵- نامناسب بودن نظام ارزیابی عملکرد شغلی افراد سازمان و جایگزین شدن رابطه به جای ضابطه.
۱۶-فقدان امکانات مناسب و اثربخش آموزشی برای کارکنان سازمان و تا آشنا بودن آنان با وظایف شغلی خود.
 ۱۷- به کارگیری روش های غیر علمی برای جذب، آزمایش و انتخاب افراد و واگذاری تصدی مشاغل به افرادی که شایستگی لازم برای تصدی این مشاغل را ندارند
18- ناآشنائی کامل و دقیق افراد با وظایف شغلی خود از همان آغاز ورود به سازمان.[1] به طور کلی برخی محققان بر این تصورند که توقعات بالا در محیط شغلی، موجبات بروز فشارهای شغلی را فراهم می آورد و در نهایت فرسودگی شغلی را در دراز مدت ایجاد می کند. در مقابل، برخی دیگر از محققین اعتقاد دارند که عوامل بیرونی از قبیل در آمد پایین، می تواند زمینه را برای فرسودگی شغلی فراهم سازند عده ای دیگر از محققین نیز حمایت های سازمانی و سیستم مدیریتی را در نظر گرفته اند در حالی که برخی دیگر به فرصت های ارتقا شغلی و تاثیر آن بر کاهش فرسودگی شغلی تاکید دارند.

پی نوشت:
[1] . ساعتچی ، محمود (1389). روانشناسی صنعتی و سازمانی. ویرایش تهران، ص 100.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
راجع به هورمون های شادی آور چه میدانید؟
راجع به هورمون های شادی آور چه میدانید؟

راجع به هورمون های شادی آور چه میدانید؟

چه خودروهایی با شروع مردادماه سهمیه بنزین دریافت نمی‌کنند؟
چه خودروهایی با شروع مردادماه سهمیه بنزین دریافت نمی‌کنند؟

چه خودروهایی با شروع مردادماه سهمیه بنزین دریافت نمی‌کنند؟

ظریف: یک وجب از خاک ایران را به چین و هیچ کشور دیگری نخواهیم داد
ظریف: یک وجب از خاک ایران را به چین و هیچ کشور دیگری نخواهیم داد

ظریف: یک وجب از خاک ایران را به چین و هیچ کشور دیگری نخواهیم داد

روحانی در گفتگوی تلفتی با پوتین بر ضرورت مقابله با اقدامات آمریکا درباره تحریم‌های تسلیحاتی ایران تاکید کرد
روحانی در گفتگوی تلفتی با پوتین بر ضرورت مقابله با اقدامات آمریکا درباره تحریم‌های تسلیحاتی ایران تاکید کرد

روحانی در گفتگوی تلفتی با پوتین بر ضرورت مقابله با اقدامات آمریکا درباره تحریم‌های تسلیحاتی ایران تاکید کرد

کرونا در ایران| 2500 ابتلا و ۱۹۸ فوتی جدید در 24 ساعت گذشته/ افزایش موارد بستری
کرونا در ایران| 2500 ابتلا و ۱۹۸ فوتی جدید در 24 ساعت گذشته/ افزایش موارد بستری

کرونا در ایران| 2500 ابتلا و ۱۹۸ فوتی جدید در 24 ساعت گذشته/ افزایش موارد بستری

بر خلاف تصور، استفاده منطقی از روبات می تواند به اشتغال نیروی کارگری کمک کند
بر خلاف تصور، استفاده منطقی از روبات می تواند به اشتغال نیروی کارگری کمک کند

بر خلاف تصور، استفاده منطقی از روبات می تواند به اشتغال نیروی کارگری کمک کند

مواد غذایی که موجب کاهش هوش می‌شود
مواد غذایی که موجب کاهش هوش می‌شود

مواد غذایی که موجب کاهش هوش می‌شود

همه چیز راجع به افسردگی سالمندان
همه چیز راجع به افسردگی سالمندان

همه چیز راجع به افسردگی سالمندان

بی حوصلگی و درمان آن
بی حوصلگی و درمان آن

بی حوصلگی و درمان آن

راجع به افسردگی بعد از زایمان در مردان چه میدانید؟
راجع به افسردگی بعد از زایمان در مردان چه میدانید؟

راجع به افسردگی بعد از زایمان در مردان چه میدانید؟

همه چیز راجع به افسردگی صبحگاهی
همه چیز راجع به افسردگی صبحگاهی

همه چیز راجع به افسردگی صبحگاهی

امدادرسانی به سیل زدگان در ۱۳ استان کشور
امدادرسانی به سیل زدگان در ۱۳ استان کشور

امدادرسانی به سیل زدگان در ۱۳ استان کشور

سربازان شیطان | استاد حسین انصاریان
سربازان شیطان | استاد حسین انصاریان

سربازان شیطان | استاد حسین انصاریان

صنعت برق در کشور به خودکفایی ۹۰ درصدی رسیده است / جاسک به زودی تبدیل به بندر تجاری صادرات نفت خواهد شد
صنعت برق در کشور به خودکفایی ۹۰ درصدی رسیده است / جاسک به زودی تبدیل به بندر تجاری صادرات نفت خواهد شد

صنعت برق در کشور به خودکفایی ۹۰ درصدی رسیده است / جاسک به زودی تبدیل به بندر تجاری صادرات نفت خواهد شد

آشپزی | طرز تهیه کیک مرغ خامه ای یک شام خوشمزه!
آشپزی | طرز تهیه کیک مرغ خامه ای یک شام خوشمزه!

آشپزی | طرز تهیه کیک مرغ خامه ای یک شام خوشمزه!

تصاویری کمتر دیده شده از غبار روبی ضریح توسط امام خامنه‌ای
تصاویری کمتر دیده شده از غبار روبی ضریح توسط امام خامنه‌ای

تصاویری کمتر دیده شده از غبار روبی ضریح توسط امام خامنه‌ای

آیا موج دوم کرونا شدیدتر از موج اول است؟
آیا موج دوم کرونا شدیدتر از موج اول است؟

آیا موج دوم کرونا شدیدتر از موج اول است؟

بازتاب رسانه‌ ای سخنان سردار قاآنی درباره آتش گرفتن ناو آمریکایی
بازتاب رسانه‌ ای سخنان سردار قاآنی درباره آتش گرفتن ناو آمریکایی

بازتاب رسانه‌ ای سخنان سردار قاآنی درباره آتش گرفتن ناو آمریکایی

کیک | طرز تهیه کیک پرتقالی
کیک | طرز تهیه کیک پرتقالی

کیک | طرز تهیه کیک پرتقالی

پیدا و پنهان اغتشاشگران آبان ماه ۹۸
پیدا و پنهان اغتشاشگران آبان ماه ۹۸

پیدا و پنهان اغتشاشگران آبان ماه ۹۸

ترفند | طرز تهیه صابون هاب فانتزی
ترفند | طرز تهیه صابون هاب فانتزی

ترفند | طرز تهیه صابون هاب فانتزی