جواد تهرانی
(1368 -1283 ش)، عالم دینى. در تهران به دنیا آمد. پس از گذراندن تحصیلات مقدماتى در تهران، در عصر آیتالله حایرى رهسپار قم شد و سطوح نهایى «مكاسب» و «كفایه» را در محضر آیتالله مرعشى نجفى و مدرسان دیگر فراگرفت. به نجف رفت و در آنجا از محضر آیتالله حاج شیخ مرتضى طالقانى و آیتالله حاج شیخ محمدتقى آملى بهرهمند شد، و به تهران بازگشت و پس از اقامتى كوتاه به مشهد رفت، و در آنجا از محضر حاج شیخ هاشم قزوینى بهرهها برد. از آن پس در حوزه درس خارج آیتالله میرزا مهدى غروى اصفهانى حاضر شد و به مدت ده سال تا پایان عمر این استاد در نزد وى بود. بعد از فوت آن مرحوم خود رسماً حوزهى درس خارج تشكیل داد و عدهى بسیارى از مبانى علمى و اخلاقى و معارف وى استفاده نمودند. او یكى از مروجان مبانى تفكیك و اصول مكتب تفكیك بود. از آثار وى: «فلسفه بشرى و اسلامى»؛ «عارف و صوفى چه مىگوید»؛ «میزان المطالب».[1]
مدرس، فقیه
تولد: 1283، تهران.
درگذشت: دوم آبان 1368.
آیتالله جوادآقا تهرانى خراسانى، فرزند محمدتقى، در خانوادهاى مذهبى به دنیا آمد. پس از تحصیل دوره ابتدایى و اخذ گواهى سیكل از مدرسهى ثروت تهران، براى فراگیرى علوم دینى راهى قم شد و پس از چند سال سكونت در آن شهر و گذراندن مقدمات و بخشى از سطوح، به نجف اشرف رفت و از محضر آیتالله مرتضى طالقانى و آیتالله محمدتقى آملى (صاحب دررالفوائد، تعلیقه بر شرح منظومه سبزوارى) كسب فیض كرد. آنگاه به امر مادرش به تهران بازگشت و پس از مدتى اقامتى كوتاه در تهران، در سن سى سالگى (سال 1313) به مشهد رفت. نخست از حضور آیتالله هاشم قزوینى بهره گرفت. از آن پس به حوزه درس خارج فقه و اصول و معارف آیتالله میرزا مهدى غروى اصفهانى حاضر گشت و تا پایان عمر ایشان (19 ذیحجه 1365 ق.) یعنى نزدیك به ده سال از محضر ایشان استفاده كرد و مبانى اصولى میرزاى نایینى را، و همچنین فقه و معارف اهلبیت (ع) را فراگرفت. این دورهى طولانى باعث شد كه میرزاى اصفهانى تأثیر فوقالعادهاى بر وى بگذارد، چنانكه تا پایان عمر، در تبیین و ترویج مبانى و خط مشى علمى ایشان كوشش داشت و در كتابها و درسهاى خود همواره به تفسیر و تقریر معارف براساس آرا و اندیشههاى استاد مىپرداخت و بدین گونه یكى از مروجان مبانى «تفكیك» و اصول «مكتب تفكیك» به حساب مىآمد.
آیتالله تهرانى خراسانى پس از این دوره فراگیرى، به تدریس و تألیف پرداخت. سالیانى دراز (حدود چهل سال) به حوزهى علمیهى مشهد خدمت كرد و خارج فقه و اصول درس و معارف تدریس مىكرد و به درخواست طلاب و یكى دو دوره به تدریس شرح منظومهى سبزوراى پرداخت. سپس به تفسیر قرآن همت گماشت. محل تدریس ایشان غالبا مدرس فوقانى مدرسهى میرزا جعفر بود. پس از بسته شدن مدرسه در مسجد حاج ملا حیدر درس مىگفت.
از جمله فعالیتهاى اجتماعى او مىتوان به تأسیس اولین خیریهى درمانى مشهد، به نام «درمانگاه خیریه بینوایان» بنا به اشارت و مساعدت ایشان و جمعى از دوستان پزشكى وى، در سال 1334 اشاره نمود. هر هفته یك شب در جلسهى هیئتى مدیرهى آن شركت مىكرد تأسیس نخستین صندوق قرضالحسنه ایران نیز كه در سال 1342 در مشهد آغاز به كار كرد تا با تأیید و مساعدت ایشان صورت گرفت؛ این مؤسسه بعدها به صورت مجموعهاى شامل صندوق قرضالحسنه، فروشگاه تعاونى و كتابخانه درآمد. ایشان پس از پیروزى انقلاب اسلامى به دفعات براى دیدار با امام خمینى (ره) در فرصتهاى مختلف، به صورت انفرادى یا با هیئتهایى از علما و روحانیون به قم و تهران آمد. ضمنا با وجود كهولت، چندین بار به جبهههاى دفاع مقدس نیز رفت.
در امر تألیف و نوشتن تلاش داشت براى خود عنوانى قائل نشود و به تعبیرهایى نظیر (ج- زراع) یا «ج» یا «جواد» بسنده مىكرد و بعدها تحت نام «جواد تهرانى» مىنوشت. از جمله آثار چاپ شده ایشان این كتاب هاست: فلسفه بشرى و اسلامى؛ عارف و صوفى چه مىگویند؟ (تهران، 1367)؛ میزان الطالب (در دو جلد)؛ آیین زندگى و درسهاى اخلاق اسلامى؛ بررسى پیرامون اسلام (رد بر كسروى)؛ اصول و عقاید؛ بهایى چه مىگوید؛ آئین زندگى در اخلاق اسلامى.
آیتالله جواد آقا تهرانى خراسانى در سن هشتاد و پنج سالگى درگذشت.
حجةالاسلام والمسلمین آیتاللَّه آقاى حاج میرزا جواد تهرانى از علماء ربانى و آیات صمدانى و مدرسین برجسته معاصر مشهد مقدسند (كرارا به معظمله مراجعه نمودم كه بیوگرافى خود را مرحمت نمایند ولى اجابت نفرمودند) اما وجدان نگارنده اجازه نداد كه از ذكر معظمله صرفنظر كنم و قطعا ارباب فضل و دانش و شاگردان آن جناب هم به این امر راضى نیستند كه كتاب ما خالى از نام ایشان باشد.
اجمالا آن بزرگوار در حدود سال 1330 قمرى در تهران چشم به جهان گشوده و در بیت دیانت و تقوا پرورش یافته و پس از خواندن دروس فارسى و جدید و اولیات و ادنیات در عصر مرحوم آیتاللَّه حایرى یزدى رهسپار قم شده و سطوح نهائى مكاسب و كفایه را از محضر آیتاللَّه العظمى مرعشى نجفى مدظله و مدرسین دیگر حوزه استفاده نموده.
آنگاه مهاجرت به مشهد و در جوار سلطان سریر ارتضا حضرت على بن موسىالرضا علیه آلاف التحیه و الثناء رحل اقامت افكنده و از درس و محضر مرحوم مبرور عالم ربانى و آیت سبحانى آیتاللَّه آقاى حاج میرزا مهدى غروى اصفانى تا آخر عمر آن مرحوم استفاده فقه و معارف اهلبیت عصمت علیهمالسلام نموده.
و ضمنا به تدریس فقه و اصول پرداخته تا بعد از فوت آن مرحوم كه خود رسما حوزه درس خارج تشكیل و عده زیادى از افاضل دانشمندان از مبانى علمى و اخلاقى و معارف آن جناب استفاده نموده و مىنمایند.
نگارنده گوید: جناب آقاى تهرانى از جهت تواضع و محاسن اخلاق و محانمد آداب نسخه اول استادش مرحوم میرزا مهدى اصفهانى مىباشند و جدا از نوادر دانشمندان عصر محسوب مىشوند.
آثار و تالیفات علمى چندى دارند كه بعضى از آنها مانند كتاب عارف و صوفى چه مىگوید به طبع رسیده است.
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
