يکشنبه، 21 فروردين 1390
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

فضل اللَّه رشیدالدین

فضل اللَّه رشیدالدین
(718 -645 ق)، مورخ و طبیب. ولادتش در همدان بود. پدرش عمادالدوله ابوالخیر پزشك بود، و رشیدالدین جوانى را در تحصیل فنون مختلف، به ویژه علم طب گذرانید. و از عهد ایلخانى شد. در عهد دولت ارغون‏خان و گیخاتوخان مورد توجه و اكرام تمام قرار گرفت. غازان‏خان، بعد از قتل صدر جهان زنجانى، وى را با شركت خواجه سعدالدین محمد آوجى به وزارت برگزید و الجاتیو (سلطان محمد خدابنده)، بعد از قتل سعدالدین، با وجود نهایت اعتمادى كه به كفایت رشیدالدین فضل‏اللَّه داشت؛ خواجه على‏شاه یلانى را با وى در وزارت شریك كرد. در دوره‏ى سلطنت ابوسعید بهادرخان، به سبب نقارى كه بین رشیدالدین و خواجه على شاه در میان بود، خواجه على‏شاه و همدستان او نزد آن پادشاه در میان بود، خواجه على‏شاه و همدستان او نزد آن پادشاه جوان و كم‏تجربه چنین فرانمودند كه خواجه رشیدالدین و پسرش خواجه ابراهیم، الجایتو را زهر داده‏اند. به همین جهت در جمادى‏الاول سال 718 ق سلطان ابوسعید دستور داد تا اول پسر را پیش چشم پدر گردن زدند، و سپس خواجه رشیدالدین را هلاك كردند، و خاندان و خواسته‏ى او را به یغما بردند. علاوه بر آن كه درگاهش ملجا و مآب اهل هنر و علم بود. و در بسیارى از ناحى ایران و ممالك ایلخانى مدارس و مساجد و كتابخانه‏ها و موقوفات احداث كرد، خود نیز قسمتى بزرگ از عمر خود را در جمع و تدوین و تالیف گذرانید. مجموعه‏ى مصنفات و مولفات رشیدالدین فضل‏اللَّه، «جامع التصانیف رشیدى» یا «المجموعه الرشیدیه» نامیده مى‏شد و اینك از مجموعه‏ى آن آثار مختلف، برخى در مسائل مختلفى از قبیل مباحث دینى و تفسیر و كلام و طب و فلاحت و تاریخ و داروشناسى، بر جاى مانده كه عبارتند از: «توضیحات رشیدیه»، (شامل 19 رساله درباره مسایل كلامى و دینى و عرفانى)؛ «مفتاح التفاسیر»؛ «الاخبار و آثار»؛ «رساله‏ى سلطانیه»؛ «بیان الحقایق»؛ «جامع التواریخ»؛ «مكاتیب یا مكاتبات رشیدى»؛ دو كتاب «جامع التواریخ رشیدى» و «مكاتبات رشیدى»، كه اولى كتاب مفصلى در تاریخ مغول و تاریخ عمومى است. دومى كه منشآت و مناشیر و رسایل اوست و مجموعه‏ى فرمانها و نامه‏هایى است كه وى به صفرزندان و عمال و علماء و مشایخ عهد نوشته است. صاحب «الذریعه» به وى «دیوانى» نسبت داده كه نشان مى‏دهد شعر هم مى‏سروده است.[1] فضل‏اللَّه وزیر مدبر (و. همدان حدود 645 ه.ق.- مقت. 718 ه.ق./ 1318 م.). در ایام اباقاخان وى طبیب خاص پادشاه بود و احترامى داشت، در زمان غازان لیاقت وى آشكار شد و سه سال پس از عزل وزیر اعظم صدرالدین زنجانى، غازان او و خواجه سعدالدین ساوجى را متفقا به صدارت انتخاب كرد. در عهد سلطنت اولجایتو، رشیدالدین مانند سابق حیثیت داشت و در همان اوقات در سلطانیه- پایخت جدید- ناحیه‏اى را آباد ساخت كه نام او «رشیدیه نامیده شد. دو سال بعد محلتى دیگر در نزدیكى شهر غازانیه بنا نهاد و با صرف هزینه هنگفت رودخانه سرارود را بدانجا آورد. بعد از قتل سعدالدین، خواجه على شاه گیلانى، كه مردى مزدور و فرومایه بود- جایگزین او شد و او پس از اندكى دسیسه‏اى خطرناك ضد رشیدالدین ایجاد كرد ولى مؤثر نگردید. در سال 1315 ه.ق. نزاعى شدید بین دو وزیر به ظهور پیوست والجایتو ناگزیر شد كه ترتیب و انتظام ممالك مختلف را بین آن دو تقسیم كند تا اختلافى روى ندهد، مع ذلك علیشاه تهمت و خصومت را ضد او ادامه داد به طورى كه خواجه رشید به زحمت توانست خود را برهاند. این رقابت پس از مرگ الجایتو و در اوان سلطنت ابوسعید هم وجود داشت تا عاقبت خواجه تاب مقاومت نیاورد و از شغل خود كناره گرفت و در سن متجاوز از 70 او و پسر 16 ساله‏اش ابراهیم را به تهمت مسموم كردن سلطان سابق (الجایتو) به قتل رساندند. تاریخ مشروح و معتبر «جامع‏التواریخ» به همت او تألیف و تدوین شده».
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین