هادی سبزواری
(1289 -1212 ق)، عالم و شاعر، متخلص به اسرار. پدر و جدش همه در سبزوار اهل ثروت و شهرت و اعتبار و مردمانى خیر و نیكوكار بودند. وى در دوران ناصرالدین شاه قاجار، مانند ملاصدرا در عهد شاه عباس بود. صاحب المآثر و الآثار مىگوید: «در این مائه گذشته حكمت و معقول را این مرد فرد به همان طور تاسیس كرد كه شیخ مرتضى انصارى فقه و اصول را». در هفت هشت سالگى شروع به خواندن صرف و نحو نمود. پدرش در ایام سفر حج، در شیراز درگذشت. بنا به وصیت پدر حاج ملا حسین سبزوارى كه از بستگان نزدیك او بود، تربیتش را به عهده گرفت و او را به مشهد برد. در آنجا ادبیات، فقه، اصول، منطق و فلسفه و ریاضیات را آموخت. بعد از ده سال به اصفهان رفت و از آخوند ملا اسمعیل، واحدالعین، حكمت، و نزد آقا محمدعلى نجفى، فقه را فراگرفت. در مدت اقامت در اصفهان به فرائض و نوافل مشغول بود و محاوره و گفتگوهایى باكشیشى مسیحى كرد. سپس به خراسان بازگشت و مدت پنج سال به تدریس حكمت و فقه و اصول در مشهد پرداخت. در 1250 ق در سفر حج همسرش را از دست داد و پس از بازگشت، حدود سه سال، در اطاق یكى از طلاب، به نام ملا محمد عارف، كه خادم مدرسه نیز بود اقامت گزید، و با دختر وى ازدواج كرد. به سبزوار بازگشت و مجلس درس تشكیل داد. بزودى آوازه علمى او به نقاط مختلف رسید و از داخل و خارج كشور طالبان فلسفه و حكمت به محضر درس وى روى آوردند از آن جملهاند: شیخ ابراهیم تهرانى معروف به شیخ معلم، شیخ احمد میامیهئى، سید احمد ادیب پیشاورى، میرزا اسداللَّه سبزوارى، میرزا اسماعیل افتخار الحكماء طالقانى، ملا اسماعیل سبزوارى. حاج ملاهادى، شعر فارسى و عربى را به روانى و نهایت سلامت مىسرود. از ویژگیهاى آثار وى شرح و تفسیر آثار ملاصدرا و روشن كردن نكات مبهم عقاید اوست. در سبزوار درگذشت و همان جا دفن شد. آثار به جا مانده از او: «اسرار الحكم»، نیز مىگویند؛ «اسرار العباده»، در فقه؛ «الجبر و الاختیار»؛ حاشیه بر «اسفار» ملاصدرا؛ حاشیه «زبده الاصول» شیخ بهایى؛ حاشیه «شرح سیوطى» بر «الفیه» ابنمالك؛ حاشیهى «شواهد الربوبیهى» ملاصدرا، كه در حواشى خود آن كتاب چاپ شده؛ حاشیه بر «مبدا و معاد» ملاصدرا، كه در حواشى خود آن كتاب چاپ شده است؛ شرح «مثنوى» ملاى رومى؛ حاشیه «مفتاح/ مفاتیح الغیب»، كه در حاشیه خود «مفاتیح» چاپ شده است؛ «دیوان» شعر، به فارسى؛ شرح «غرر الفرائد» و «هدایه المسترشدین».[1]
حاج ملا هادى سبزوارى (و. سبزوار 1212- ف. 1289 ه.ق) متخلص به اسرار پسر حاج محمد سبزوارى از دانشمندان بزرگ و حكماى عصر خود بود. نخست در مشهد و سپس در اصفهان حكمت، فقه، اصول و كلام آموخت. معروفترین تألیف او منظومه و شرح آن دو منطق و حكمت است در دو قسمت كه قسمت اول آن «اللالىالمنتظمه» و قسمت دوم «غررالفرائد» نام دارد و هر دو در یك جلد چاپ شده و به نام شرح منظومه مشهور است. شیخ به فارسى نیز «اسرارالحكم» را نوشته است كه در حكمت الهى است و همچنین حواشى متعددى بر شواهد الربوبیة و سایر مصنفات ملاصدرا تحشیه كرده و ضمناً به تخلص «اسرار» غزلیات حكمى و مایل به تصوف سروده است.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
