محمد عراقی

(س دهم ق)، نقاش. در روایات مختلف، وى تبریزى، اصفهانى و یا هراتى معرفى شده و صاحب «گلستان هنر»، او را تبریزى دانسته است. بهترین دلیل عراقى (اراكى) بودن این هنرمند، امضاى اصیل خود استاد مى‏باشد كه در ذیل دو اثر وى دیده شده است. سلطان محمد در دوره‏ى تیمورى و صفوى در دربار سلاطین مزبور فعالیت داشته و به خلق آثار هنرى مشغول بوده است. صاحب «مناقب هنروران» وى را از شاگردان آقا میرك و تبریزى دانسته است. او در بدایت حال در كتابخانه‏ى امیرعلیشیر نوایى به خدمت مشغول بوده و سپس به دربار سلطان حسین بایقرا راه یافته و بعد از انقراض تیموریان، به قزوین رفته است. پس از مدتى، اطراف شاه طهماسب به تبریز دعوت شد و در كتابخانه‏ى پادشاهى، مشغول ایفاى وظیفه گشت. وى در تنوع آرایش و ارائه منظر بزمى و رزمى چابك قلم و در جانورسازى و منظره‏پردازى و تذهیب و تشعیر یگانه‏ى روزگار بود و به سبك قزلباش، بهتر از همه نقاشى مى‏كرد. شهرت او تا جایى بود كه معلم مخصوص تصویرسازى شاه طهماسب گشت و مورد الطاف شاه قرار گرفت. از شاگردان وى: محمدى بیك، استاد حسین قزوینى، برجعلى اردبیلى، محمد معین‏الدین خراسانى و میرزا على، فرزند سلطان محمد، را نام برده‏اند. سلطان محمد، پس از مرگ استاد بهزاد، درگذشت و مقبره‏ى او در باغ شیخ كمال، كنار قبر استاد بهزاد، در تبریز است. اثر وى تصاویر بسیار ارزنده‏ى شاهنامه‏ى شاه طهماسبى است كه از آن جمله‏اند: تصویر دادگاه كیومرث كه در كمال زیباى تصویر شده است؛ مجلس شادمانى روز عید كه سام میرزا روى تخت مزینى نشسته و تزیین لباسها و زینت داخل و خارج قصر استادانه بوده و در كمال امتیاز است، با رقم: «عمل سلطان محمد عراقى»؛ تصویر ملجس پر حلاوت عیش و طرب جماعتى بى‏پروا كه در این صحنه سماع و سرمستى جماعتى عیاش را در كمال شادمانى ارائه داده و همچنین نقوش منظم و پر پیرایه ساختمان خانه كه در هر گوشه‏ى آن، تصویر موضوع دیگرى به ابتكار نقاش تجسم یافته است و رقم «عمل سلطان محمد عراقى» دارد. در «احوال و آثار نقاشان» بیش از بیست تصویر دیگر از وى ارائه شده است.

محمد عراقی

تازه های مشاهیر

بیشترین بازدید هفته