محمدتقی نیر تبریزی

(1312 -1248 -1247 ق)، عالم دینى، فقیه، خطاط و شاعر، متخلص به نیر. مشهور به حجت‏الاسلام تبریزى. وى از مشاهیر فرقه‏ى شیخیه در آذربایجان بود. او و پدرش از اولین كسانى هستند كه بر مسلك على محمد باب ردیه نگاشتند. در تبریز به دنیا آمد و در همان جا نشو و نما یافت و مقدمات را فراگرفت. سپس به نجف رفت. پس از فراگیرى فقه و اصول و حكمت و كسب فیض از محضر علما به تبریز بازگشت. او به واسطه‏ى پدرش از شیخ احمد احسایى و نیز از شاگردان سید كاظم رشتى روایت كرده است. در خوشنویسى متبحر بود و با شعراى زمان خود از جمله: ادیب‏الممالك فراهانى، حاج فضلعلى مولوى متخلص به صفا، میرزا محمد ملا باشى طسوجى، حاج میرزا كاظم طباطبایى معروف به حاج وكیل، میرزا على منجم باشى و شریف‏العلماى اصفهانى مصاحبت داشت. در تبریز درگذشت و پیكرش به نجف منتقل و در وادى‏السلام دفن شد. از آثارش: «مفاتیح الغیب فى علم الائمة (ع)»؛ رساله‏ى «علم‏الساعة»، در كیفیت علم ائمه (ع)؛ تفسیر آیه (و ما خلقت الجن والانس»؛ رساله‏ى «نصرة الحق»؛ رساله‏ى «لمح البصر»؛ «صحیفة الابرار فى مناقب العترة الاطهار (ع)»؛ «لالى منثورة»؛ «لالى منظومه» یا «اللالى المنظومة»؛ مثنوى «در خوشاب فى جواب قاردوشاب» كه رساله «توحیدیه» آقا میرزا محمود خویى، معروف به اصولى، را نقد كرده و تخلص خود را در این منظومه عمیدا قرار داده است؛ «آتشكده»، در مراثى؛ «دیوان» شعر.