محمدرضا گلریز خاتمی
محمد هادي گلريز خاتمي متولد ۱۳۱۸ شيراز است. او از كودكي نزد استادان خانوادگي به يادگيري اين هنر پرداخت. تا آنجا كه در دوران جواني به آن ميزان از توانايي و تبحر در رشته اش دست يافته بود كه براي ساختن تالار خاتم مجلس شوراي ملي از طرف وزارت فرهنگ و هنر آن زمان دعوت به كار شد و همين همكاري شرايط استخدام او را درفرهنگ و هنر سابق و سازمان ميراث فرهنگي فعلي در سال ۱۳۴۷ فراهم كرد.
محمد هادي گلريز خاتمي تا سال ۱۳۷۹ كه از اين سازمان بازنشسته شد، به فعاليت هاي هنري در اين مركز مي پرداخت. به اين ترتيب، وي نزديك به نيم قرن است كه به خاتم كاري يعني حرفه خانوادگي اش اشتغال دارد.
گروه : هنر
رشته : خاتم كاري
والدين و انساب : در دوره قاجاريه نيز با وجود روبه زوال نهادن اين هنر، خاتم سازان شيرازي آثاري همچون در حرم حضرت عبدالعظيم (ع) درتهران و ديگري كه هم اكنون در موزه ايران باستان است، خلق كردند وبهترين خاتم هاي «شش ضلعي» اين دوره درتهران و شيراز ساخته شد.
يكي از خاندان هاي شيرازي كه در زمينه هنر خاتم كاري داراي سابقه ديرين تاريخي است،همانا خاندان گلريز خاتمي است و محمد هادي گلريز خاتمي از هنرمندان شاخص اين خاندان و از زمره بهترين هاي خاتم كاري معاصر ايران محسوب مي شود.
اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : تولد در شهر خاتم و خاتم كاري در كنار اين پيشينه خانوادگي براي محمدهادي كوچك بهترين شرايط را براي آموزش و يادگيري اين هنر ديرپاي ايراني فراهم كرد و او از كودكي نزد استادان خانوادگي به يادگيري اين هنر پرداخت.
3-دوران حرفه آموزي و تحصيلات رسمي:
تحصيلات رسمي و حرفه اي : محمد هادي گلريز خاتمي از كودكي نزد استادان خانوادگي به يادگيري اين هنر (خاتمكاري) پرداخت. تا آنجا كه در دوران جواني به آن ميزان از توانايي و تبحر در رشته اش دست يافته بود كه براي ساختن تالار خاتم مجلس شوراي ملي از طرف وزارت فرهنگ و هنر آن زمان دعوت به كار شد و همين همكاري شرايط استخدام او را درفرهنگ و هنر سابق و سازمان ميراث فرهنگي فعلي در سال ۱۳۴۷ فراهم كرد.
هم دوره اي ها و همکاران : از استادان هنر خاتمكاري محمد هادي گلريز خاتمي مي توان به استاد صنيع خاتم. استاد امين الصنايع، استادمحمد حسين، استاد محمود صنيع خاتم، استاد علي نعمت و استاد جمشيد صفائي را نام برد.
مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : محمد هادي گلريز خاتمي در سال ۱۳۴۷ به استخدام وزارت فرهنگ و هنر سابق و سازمان ميراث فرهنگي فعلي درآمد. محمد هادي گلريز خاتمي تا سال ۱۳۷۹ از اين سازمان بازنشسته شد.
گلريز خاتمي مدتي سرپرستي كارگاه خاتم سازمان ميراث فرهنگي را نيز بر عهده داشته است. كارگاه خاتم به سال ۱۳۰۹ در مدرسه صنايع مستظرفه و به سرپرستي استاد صنيع خاتم تأسيس شد. در سال ،۱۳۱۱ استاد امين الصنايع و سپس استاداني چون محمد حسين صنيع خاتم و محمود صنيع خاتم و علي نعمت سرپرستي اين كارگاه را به عهده داشتند. از ۱۳۷۹ محمد هادي گلريز خاتمي و پس از او استاد جمشيد صفائي سرپرستي اين كارگاه را به عهده داشته اند.
همچنين او از سال ۱۳۶۴ در فرهنگستان هنر و شوراي ارزشيابي هنرمندان سازمان ميراث فرهنگي عضويت داشته است.
فعاليتهاي آموزشي : محمد هادي گلريز خاتمي علاوه بر كار، پيوسته براي خلق آثار تازه در خاتم كاري ايراني و يا بازسازي آثار گذشتگان،به آموزش اين هنر نيز پرداخته و در كنار آموزش خانگي ،از حضور در مراكز آكادميك هنرهاي سنتي نيز غافل نمانده است. دانشگاه هنر و دانشگاه سوره از مراكزي است كه او در كنار آموزش و انتقال آموخته هايش به نسل تازه، در تنظيم پايان نامه هاي دانشجويان صنايع دستي نيز با آنان همكاري داشته است. خاتمي در مجموع ۲۰ سال است كه به آموزش اين هنر سنتي براي علاقمندان مي پردازد.
آرا و گرايشهاي خاص : . محمد هادي گلريز خاتمي معتقد است هنرهاي سنتي از متن زندگي روزمره مردم فاصله گرفته و علت آن روزمرگي است: «اكثر مردم گرفتار مشكلات زندگي روزمره خودشان هستند. اين افراد وقتي از جلوي اثر سنتي رد مي شوند، فقط يك تماشاچي هستند. شايد اشيايي كه در فروشگاه هاي هنر هاي سنتي هست به درد زندگي شان نخورد، چون شكل زندگي آن ها عوض شده است. بعضي ها هم علاقه دارند ولي جايي در زندگي شان براي اين آثار وجود ندارد. ولي خيلي از مردم هم هستند كه علاقه مندند و صنايع دستي ايراني را به عنوان هديه مي برند، يعني هر هديه كه مي خواهند بدهند، صنايع دستي را به ديگر چيزها ترجيح مي دهند چون معتقدند ماندگارتر است.
با اين حال، گلريز خاتمي معتقد است هنور هم عده اي هر چند اندك با هنر سنتي پيوندشان را قطع نكرده اند و همان ها هستند كه از اين هنر حمايت مي كنند: «در اين ۱۰ سال، به اين نتيجه رسيده ام كه جوانان كمتر به اين هنر علاقه دارند، اما هنوز هم تعداد كمي هستند كه هنرهاي سنتي را دوست دارند و به آن پاي بندند.آن ها دوست دارند دكور خانه شان از صنايع دستي پر باشد، نه اجناس لوكس خارجي.»
خاتمي همچنين مي گويد: «صنايع دستي جزئي از ماست. حس مي كنيد آشناست و با شما پيوستگي دارد و اين پيوستگي باعث مي شود ايراني هايي كه خارج از كشور زندگي مي كنند، با هنرهاي سنتي خانه شان را تزيين كنند تا احساس غربت نكنند. اين حس حتي اگر شناخت كافي از اين هنرها هم نداشته باشيد، به شما دست مي دهد.
اين نوع هنرها به افراد آرامش مي دهد. وقتي به مراكزي چون موزه ها مي رويد، اگر هيچ شناختي هم از آثار آن نداشته باشيد، احساس آرامش مي كنيد. احساس غرور مي كنيد. مي فهميد كه از هزار سال پيش چه هنرمنداني داشته ايد. اين ها چيزي نيست جز اصالت فرهنگ و هنري كه مربوط به خودمان است. ما نبايد از اين ايده آل ها دور شويم.»
جوائز و نشانها : محمد هادي گلريز خاتمي در ۱۳۷۷ موفق به دريافت نشان درجه يك هنر شد
چگونگي عرضه آثار : از فعاليت هاي مهم هنري محمد هادي گلريز خاتمي مي توان به مرمت و بازسازي تالار خاتم، كاخ مرمر و همچنين بازسازي اتاق خاتم، كاخ سبز و كاخ موزه سعد آباد اشاره كرد. همكاري با پژوهشگاه علوم انساني در رابطه با واژه نامه خاتم سازي و همكاري با سازمان صنايع دستي در زمينه استاندارد كردن خاتم در ايران از جمله خدمات ماندگار او در زمينه هنرهاي سنتي است.
گلريز خاتمي در كار بازسازي خاتم كاري هاي كهن نيز دستي توانا دارد.چه بسا مرمت آثار كهن براي هنرمندي كه درك درستي از مفهوم سنت دارد ،بتواند در خلق آثار تازه نيز الهام بخش برخورد با توليد اثري باشد كه قرار است در حيطه هنر سنتي ارزيابي شود.هنرمندي كه لزوم تأكيد بر عناصر شكل دهنده سنت قديم را مي داند،آگاه است كه در سنت بيش از آن كه خلاقيت فردي به معناي امروزي آن اهميت داشته باشد،بايد به روايت درست از سنت انديشيد و در حفظ خط ممتد و راه آهسته و پيوسته هنر سنتي، پا سفت كرد. خاتمي شايد با اين نگاه ،بازسازي آثار گذشتگان را به انجام و سرانجام رسانده باشد.يكي از اين بازسازي ها، خاتم كاري كاخ موزه سبز است.خاتم كاري كاخ موزه سبز از جمله هنرهاي نفيسي است كه در اين كاخ ديده مي شود .اين خاتم ها در دفتر كار در طبقه اول كاخ خودنمايي مي كند.
در اين اتاق، نخستين چيزي كه بيننده را مسحور مي كند، خاتم هايي است كه هنرمندان عاشقي ثمره تلاش خويش را در اين اتاق به يادگار گذاشته اند. حاصل كار اين هنرمندان علاوه بر خاتم كاري روي ديوارها و درگاهي ها ، ۶عدد چوب پرده خاتم به طول تقريباً ۲مترآذين بخش بالاي پرده هاست. اثاثيه اتاق شامل ميز،صندلي،اشياي روي ميز،كتابخانه مزين به خاتم و قاب عكس است .همچنين يك عدد آباژور به شكل گلدان تزييني بسيار زيبا و منحصر به فرد كه در گوشه اتاق خودنمايي مي كند.
اين استاد خاتم كار ايراني در نمايشگاه هايي در ميلان و بسياري از نقاط دنيا به همراه آثارش شركت كرده و در همه مدت فعاليت هنري اش كوشيده است تا فرهنگ و هنر ايراني را به فرهنگ هاي ديگر معرفي كند. براي مثال، نمايشگاهي كه در سالن اصلي نمايشگاهي كتابخانه ادبيات بين الملل مسكو برگزار شد، شامل سه بخش كار هاي خاتم كاري اين استاد برجسته بود.در اين نمايشگاه، ۱۵ اثر برجسته خاتمي كه در سال هاي ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲ ساخته شده بود، از جمله تابلو خاتم و مينا و قلمزني آب طلا با دعاي «و ان يكاد»، قاب خاتم و تابلو قلمزني هزار چهره، ساعت تمام خاتم بزرگ و قاب خاتم و تابلو مس قلم زني گل و مرغ مشبك و... به نمايش گذاشته شد. گلزير خاتمي در بخشي از نمايشگاه كارگاه كوچكي داير كرده و عملاً ساخت خاتم را به علاقه مندان نشان مي داد.او هنر خاتم كاري را براي جمعي از علاقه مندان كه در يكي از سالن هاي كتابخانه ادبيات ملل گردآمده بودند، تعريف و تشريح كرد و در مورد چگونگي تهيه تابلو ها و ابزار كار اين هنر توضيحاتي داد.
آثار :
1 بازسازي اتاق خاتم، كاخ سبز و كاخ موزه سعد آباد
2 مرمت و بازسازي تالار خاتم كاخ مرمر
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
