دانی د ویتو

 De Vito, Danny                        

بازیگر و کارگردان (1944، نپتیونِ نیوجرزی- امریکا)

با نام دانیل مایکل د ویتو جونیر به دنیا آمد. نخستین کار جدی اش را در هجده سالگی به عنوان آرایش گر در سالونی که توسط خواهرش اداره می شد، یافت. پیش از آن دوره ی آرایش گری را در آکادمی فرهنگ مو و زیبایی ویلفرید گذرانده بود. علاقه ی فراوانش به بازیگری موجب شد تا این کار را بیش از یک سال ادامه ندهد. پس از آموزش هایی در آکادمی هنرهای دراماتیک امریکا، کار بازیگری تآتر را از سال 1969 با حضور در جشنواره ی نمایش های شکسپیری نیویورک آغاز کرد. پس از آن در نیویورک در اجراهایی از آثار لوییجی پیراندللو و دیوید مامت روی صحنه رفت. در 1971 در یک اجرای صحنه ای از دیوانه ای از قفس پرید در نقش «آنتونی مارتینی» ظاهر شد. به گفته خودش ورود به دنیای سینما را تا حد زیادی مدیون دوست قدیمی اش، مایکل داگلاس است. داگلاس به عنوان یکی از تهیه کنندگان اقتباس سینمایی میلوش فورمن از دیوانه ای از قفس پرید، به دویتو امکان حضور مجدد در نقش «آنتونی مارتینی » را داد.

موفقیت بزرگ این دوره ی کارش حضور در نقش «لویی د پالما» در مجموعه ی تلویزیونی کمدی بسیار محبوب تاکسی (1978-1983) بود. به خاطر ایفای این نقش جایزه ی امی بهترین بازیگر نقش دوم سال 1981 را به خود اختصاص داد. موفقیت این مجموعه امکان آن را فراهم آورد که نقش های بزرگ تری در فیلم های بهتر را به دست بیاورد. از آن جمله هم راه دردسر ساز و فرصت طلب مایکل داگلاس و کاتلین ترنر در فیلم کمدی / حادثه ای جواهر دوستی و دنباله ی آن جواهر نیل، و هم چنین  برادر دو قولی خبیث و بد طینت آرنولد شوارتسنگر در فیلم کمدی دوقلوها، قابل اشاره اند. دیگر نقش مهم او، «پنگوئن» در بتمن باز می گردد است. نقشی که در مجموعه ی تلویزیونی دهه ی 1960 توسط برجس مردیت ایفا شده بود. او در این فیلم به رغم گریمی سنگین (چشم ها، بینی، مو، دست/ باله، شکم و دندان او همگی ساختگی بودند)، بازی ظریفی ارائه داد و ابعادی تازه به این شخصیت داستان های مصور بخشید. در این سال ها توانایی های بازیگری اش (به ویژه در نقش های کمدی) به او امکان داد تا به رغم ویژگی های فیزیکی اش (او چاق، کچل، قد کوتاه- یک مترو و پنجاه و پنج سانتی متر- و در یک کلام زشت است!)، بدل به یک ستاره هالیوودی شود.

د ویتو چند فیلم در مقام کارگردان هم در کارنامه اش دارد. نخستین کارگردانی او مامام را از قطار پرت کن، ادای دینی آمیخته به طنز به بیگانگان در قطارِ آلفرد هیچکاک بود. فیلم به ویژه نظر مساعد نویسندگان کایه دو سینما را جلب کرد. جنگ رُزها هجویه ای سیاه بر زندگی زناشویی، با هم کاری داگلاس و ترنر، رامی توان بهترین فیلم او دانست. فیلم از سویی کمدی های دیوانه وار پرستن ایتجس در دهه ی 1940 و از سوی دیگر رقص مرگ اگوست استریندبرگ را به یاد می آورد. در مقابل این موفقیت ها، سومین ساخته ی او، هافا یک شکست کامل بود. فیلم در زمان رواج آثار سرگذشت نامه ای، بر مبای زندگی شخصیت های سیاسی (مثل ج. ف. ک. و مالکوم ایکس) روی پرده رفت و با یک شکست توأمان تجاری و انتقادی مواجه شد. دلیل اصلی این امر، اغتشاش فیلم نامه (اثر مانت) و پرداخت کند وکشدار اثر بود. حتی بازی نیکلسن در نقش «جیمی هافا» نیز نتوانست تماشاگران را به سالن های سینما بکشاند.

د ویتو در هر سه ی این آثار علاوه بر کارگردانی به ایفای نقش هم پرداخته است. پس از شکست هافا فعالیت هایش را به عرصه ی بازیگری محدود ساخت. در این دوره او و آرنولد مجدداً در فیلمی کمدی به نام جونیر هم بازی شدند؛ اثری که از بعضی جهات یادآور دوقلوها بود و البته به هیچ وجه نتوانست موفقیت آن فیلم را تکرار کند. همسر د ویتو، ری پرلمن (از 1981)، نیز بازیگر است.                 

از فیلم ها (به عنوان بازیگر): 1970- رویاهای شیشه یی (کلوز)؛ 1973- آدم بی سر و پا (ک. داگلاس)، عجله کن و گرنه سی ساله خواهم شد (جیکوبی)؛ 1975- دیوانه ای از قفس پرید (م. فورمن)؛ 1976- کارواش (شولتس)؛ 1977- بزرگ ترین عاشق دنیا (ج. وایلدر)، اتوموبیل استیشن (گروسمن)؛ 1981- اختیار از کف دادن (کرونسبرگ)؛ 1983- مهرورزی (ج. بروکس)؛ 1984- جواهر دوستی (زمیکس)؛ 1985- جواهر نیل (تیگ)، جانی خطری (هکر لینگ)؛ 1986- مردم بی رحم (ج. زوکر، د زوکر و ایبراهمز)، قالتاق ها (د پالما)؛ 1987- فروشندگان ورقه های آلومینیومی (لوینسن)، مامان را از قطار پرت کن (+ ک.)؛ 1988- دوقلوها ( رایتمن)؛ 1989- جنگ رُزها (+ ک.)؛ 1991- پول دیگران (جویسن)؛ 1992- بتمن باز می گردد (ت. برتن)، هافا (+ هت، ک.)؛ 1993- جک خرسه (هرسکوویتس)؛ 1994- مرد متحول شده (پ. مارشال)، جونیر (رایتمن)؛ 1995- شورتی را بکشید (ساننفلد)؛ 1996- ماتیلدا (+ ک.)؛ 1997- محرمانه ی لس آنجلس (هنسن)، کار چاق کن (کوپولا)؛ 1999- مردی در ماه (م. فورمن)؛ 2000- غرق شدن مانا (گومز).