آلبرت فینی
Finney, Albert
بازیگر (1936، سالفورد - انگلستان)
تحصیلاتش را در آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک لندن به پایان برد. بلافاصله به تآتر پرداخت و به موفقیت هایی دست پیدا کرد. هم زمان با رونق کارنامه ی تآتری اش، در سال 1959 نخستین نقش سینمایی اش را در نمایش گر، ساخته ی تونی ریچاردسن، بازی کرد. دو سال بعد بازی در نقش اصلی شنبه شب و یکشنبه صبح، این تازه وارد را به یک ستاره بدل ساخت و علاوه بر آن منتقدان به خاطر نقش اصلی اش در اجرای صحنه ای لوتر او را ستودند. در 1965 هم راه مایکل مدوین یک کمپانی تولید محصولات تآتری و تلویزیونی تأسیس کرد. در 1967 فیلمی به نام چارلز بابلز ساخت. در فاصله ی سال های 1972 تا 1975 با تآتر دربار سلطنتی هم کاری کرد و نمایش نامه هایی را روی صحنه برد. ضمن این که به بازیگری تآتر هم ادامه داد. دو بار کاندیدای دریافت اسکار بهترین بازیگر نقش اول بود: به خاطر تام جونز و جنایت در قطار سریع السیر شرق. هر دو همسرش بازیگر بودند: جین ونهم (1957-1961) و آنوک امه (1970-1978).
انرژی بازیگری فینی همان چیزی بود که موج فیلم های مربوط به زندگی طبقه ی کارگر در سینمای انگلستان اواخر دهه ی 1950 لازم داشت. هم کاری درخشان فینی با جان آزبورنِ نمایش نامه نویس و تونی ریچاردسن کارگردان در گسترش و اقبال عمومی نسبت به درام هایی از این دست، تأثیر بسزایی داشت. نقش «مرد جوان خشمگین» و مطرود جامعه در شنبه شب و یکشنبه صبح شخصیت نمونه ای قهرمان این گونه فیلم ها بود و سکوی پرشی برای بازیگر جوان و مستعدش. او در نقش کارگر دل زده و تهی دست ولی خوش سیما در عین حال جاذبه ی اغواگرانه ای داشت که سه سال بعد در نقش قهرمان بازیگوش و باری به هرجهت تام جونز، به تمامی به کار گرفته شد. نقش معروف بعدی او، مقابل آدری هپبرن در دو هم سفر بود. اگرچه آشکارا تمام تلاش خود را برای هم آوردی با ظرافت های پیچیده ی هپبرن به خرج داده بود، اما منتقدان معتقد بودند شناخت کافی از این نقش نداشته است. چارلی بابلز تنها تجربه ی کارگردانی فینی در زمینه ی فیلم های سینمایی تازگی هایی داشت. اسکروج، آغازگر نقش هایی طنزآمیز بود که تا سال ها بعد به گونه های مختلف، معرف او بوده اند. با جنایت در قطار سریع السیر شرق این فرصت را به دست آورد تا نقش کارآگاه هوشمند داستان های آگاتا کریستی، «هرکول پوآرو» را با سبیل رو به بالا، لهجه ی غلیظ بلژیکی و مجموعه ای از اطوارهای شخصی بازی کند. با سری طاس و شکمی فربه در نقش، «آلیور وارباکس» در آنی ظاهراً خشن تر ولی در نهایت واجد شرارت کم تری از اصل این شخصیت در مأخذ فیلم (داستان مصورهای آنی، یتیم کوچولو) بود. بازی بعدی او در نقش «جفری فرمین) در نسخه ی سینمایی زیر کوه آتش فشان مالکوم لوری، یک نقش آفرینی غیرعادی و عجیب برای تجسم درد و رنج انزوا بود. آرام آرام متخصص ایفای نقش شخصیت های چاق و لاف زن شد. با این همه بازیگری صاحب قابلیت و جسارت است که می تواند سبعیتی دوست داشتنی به نقش هایش ببخشد؛ بازیگری غیرقابل پیش بینی که به همین خاطر هر بازی اش سزاوار تماشا کردن است.
از فیلم ها:
1960 - نمایش گر (ریچاردسن)، شنبه شب و یکشنبه صبح (رایتس)؛ 1963 - فاتحان (ک. فورمن)، تام جونز (ریچاردسن)؛ 1964 - شب باید بیاید (رایتس)؛ 1966 - دو هم سفر (دانن)؛ 1967 - چارلی بابلز (+ ک.)؛ 1970 - اسکروج (نیم)؛ 1972 - کارآگاه (فریرز)؛ 1974 - جنایت در قطار سریع السیر شرق (لومت)؛ 1975 - ماجرای برادر باهوش تر شرلوک هولمز (ج. وایلدر)؛ 1977 - دوئل کنندگان (ر. اسکات)؛ 1980 - گریزگاه (کوئستد)؛ 1981 - فرار شبانه از خانه (آ. پارکر)، وولفن (وادلی)؛ 1982 - آنی (هیوستن)؛ 1983 - متصدی لباس (یتس)؛ 1984 - زیر کوه آتش فشان (هیوستن)؛ 1987 - یتیمان (پاکولا)؛ 1990 - تقاطع میلر (ج. کوئن)، بازی بی پایان (فوربز)؛ 1991 - گرین من (ماشینسکی)؛ 1992 - خوشگذران ها (مکینن)؛ 1993 - سرشار از عشق (برسفورد)؛ 1994 - نسخه ی براونینگ (فیگیس)، یک مرد بی اهمیت (کریشناما)؛ 1999 - صبحانه ی قهرمانان (رودولف)، میدان واشینگتن (هولاند)؛ 2000 - ارین براکوویچ (سودربرگ)؛ قاچاق (سودربرگ).
