استفتائات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دامت برکاته)

• الف: نماز مسافر و قصد سفر

• - نماز مسافر را چگونه نیّت کنیم؟
• - زنى به عقد دائم مردى که از شهرستان دیگرى است درآمده، آیا قبل از آغاز زندگى مشترک، شهرستان شوهر وطن زن محسوب مى شود؟
• -  دخترى شوهر کرده و در شهر دیگرى که بیش از چهار فرسخ شرعى از وطنش فاصله دارد، در منزل شوهرش زندگى مى کند، زمانى که به صورت متعارف، جهت صله ارحام و دید و بازدید به دیدن پدر یا مادر و خویشان به منزل پدرى مراجعه مى کند، اگر توقّفش کمتر از ده روز باشد، نماز و روزه اش چگونه است؟ اگر این دختر فرضاً ملکى هم در شهر پدرى داشته باشد حکم تغییر مى کند؟
• - بیمارى در شهرستانى غیر از وطن خود بسترى است و مدّت یک ماه از بسترى شدنش مى گذرد و مشخّص نیست چه مدّت دیگر زمان درمان طول خواهد کشید، تکلیف نماز و روزه این شخص چیست؟
• -  کسى که قصد سفر به قلّه ها و کوه هاى بلند و مرتفع را دارد، با توجّه به این که مسیر او گاهى بیش از مسافت شرعى است، اگر شهر خود را ببیند حکم نماز و روزه او چیست؟
• - مسافت شرعى را از کجا حساب مى کنند؟ مخصوصاً با توجّه به این که امروزه در اطراف اکثر شهرها، شهرکها یا کارخانجاتى احداث شده است، آیا آنها هم جزء شهر حساب مى شوند؟
• - مسافت بین دو شهر به صورت مارپیچ، 50 کیلومتر و به خط مستقیم، 20 کیلومتر است، حکم نماز و روزه چگونه است؟
• - اگر کسى فرضاً ساعت 8 صبح به مسافرت رفته و قرار است ساعت 5/2 بعد از ظهر به منزل برگردد، آیا این شخص نماز واجبش )یعنى ظهر و عصر(را به صورت شکسته در محلّ سفر بخواند، یا این که در ساعت 5/2 بعد از ظهر در منزل خودش کامل بخواند؟ کدام مقدّم است؟
• - مردى در حین سفر، نماز را با انگشتر طلا خوانده است حکم نماز او چگونه است؟ اگر قرار است قضا نماید، آیا به همان صورت شکسته بخواند؟ با توجّه به این که حکم حرمت طلا را براى مرد مى دانسته و عمداً با آن نماز خوانده است
• - زائرانى که در ماه مبارک رمضان به عمره مشرّف مى شوند، اگر شب به مدینه و یا مکّه برسند، قصد اقامه عشره کرده و روزه مى گیرند و مشکلى ندارند; ولى اگر در بین روز رسیدند، آیا از همان - - ساعتى که مى رسند، باید ده روز را به حساب آورند، یا این که ده روز کامل مراد است و شبها به حساب نمى آید؟

• ب: نماز استیجاری

• - کسى، شخصى را اجیر مى کند تا نماز قضاى پدر او را بخواند، آیا مى تواند شرط کند که باید نماز را در مسجد بخواند؟
• - شخصى براى انجام یک سال نماز و روزه مرحوم زید اجیر شده است; ولى زمان مشخّصى براى انجام این کار تعیین نشده است و اکنون سالها از زمان اجاره مى گذرد و اجاره دهنده نیز فوت کرده است، آیا مستأجر مرتکب گناهى شده است؟ فعلاً وظیفه او چیست؟
• - برخى از فقها گرفتن اجرت بر عبادات استیجارى را مشکل مى دانند، نظر حضرتعالى چیست؟ اگر اشکال دارد راه حل آن چیست؟

ج: نماز و روزه قضا

• -  تفاوت نماز قضا و روزه قضا را بیان فرمایید
• - اگر انسان پس از مدّتها نماز خواندن، متوجّه شود که به علّت ناآگاهى وضو را غلط انجام مى داده، یا غسلى که بر او واجب بوده انجام نداده است، آیا باید قضاى تمام نمازهایى را که با وضوى غلط، یا بدون غسل واجب خوانده است بجا آورد؟
• -  شخصى حدود 14 ماه نماز قضا بر ذمّه دارد، و در بعضى از این ایّام هم مسافر بوده است; ولى مقدار و زمان دقیق ایّام مسافرت، به علّت گذشتن وقت معلوم نیست; نسبت به قضاى نمازها چه وظیفه اى دارد؟

• -  کسى که با وضو، یا غسل جبیره اى نماز مى خواند، آیا مى تواند نمازهایى را که در زمان سلامتى اش فوت شده، در این حال قضا نماید؟
• - انسانى که تا سنّ 20 سالگى نماز نخوانده و روزه نگرفته است، آیا به مجرّد توبه نمازها و روزه هایى که از او فوت شده ساقط مى شود؟
• - آیا قضاى نمازهاى نافله شب همان ثواب و پاداش اداى آن را دارد؟
• - پدر و مادرى نسبت به انجام فریضه نماز و روزه سهل انگارى دارند، یا اصلاً نمى خوانند، و از نظر اعتقادى، شیعه اثنا عشرى هستند. این که فقها فرموده اند: «نماز و روزه قضاى پدر و مادر بر ذمّه پسر بزرگ است» در صورتى که والدین این مسأله را بدانند و عمداً به تکالیف خود عمل ننمایند، آیا واقعاً با انجام نماز و روزه قضاى پدر و مادر توسّط پسر بزرگ آنها، برىء الذّمه مى شوند؟ آیا این یک شگرد نیست و باعث سوء استفاده نمى شود؟ البتّه ما تابع حکم خدا هستیم که حضرتعالى مرقوم خواهید داشت
• - شخصى بر اثر سکته مغزى چند سال حواسّ درستى نداشته، به گونه اى که اگر به او تذکّر مى دادند نماز را بدون شرایط مى خواند و الاّ خودش نماز نمى خواند، آیا چنین فردى مانند شخص بى هوش است که نمازش قضا ندارد، یا نمازهاى او بر پسر بزرگتر واجب است؟

ج: نماز جماعت

• - در مورد ارزش و اهمّیّت نماز جماعت احادیث فراوانى وارد شده است; طبق یکى از این روایات ـ که در ابتداى احکام نماز جماعت رساله حضرتعالى نیز آمده است ـ در شرایط خاصّى ثواب نماز جماعت نامحدود است، بنابراین کسى که در چندین نماز جماعت با شرایط مذکور شرکت کند، آیا امکان دارد ثواب نماز جماعت گناه یا گناهانى که عقوبت محدودى دارد را از بین ببرد؟
• - همان گونه که در رساله و جلد اوّل استفتائات حضرتعالى آمده است، امام جماعت مى تواند نماز خود را دو بار به جماعت بخواند، لطفاً بفرمایید که در نماز دوّم نیّت او چگونه است؟
• - اگر امام جماعت نماز قضا در ذمّه اش باشد، آیا براى بار سوّم مى تواند با افرادى غیر از افراد اوّل و دوّم اعاده کند؟
• - اگر امام و مأمومین قبلاً نماز خود را فرادى خوانده اند، آیا همان نماز را مى توانند دوباره با جماعت اقامه نمایند؟
• -  مکلّفى نمازش را به صورت فرادى خوانده، سپس نماز جماعت برپا شده است، این شخص اگر بخواهد نمازى را که خوانده دوباره به جماعت بخواند، چگونه نیّت کند؟ اگر شخص مذکور در نماز جماعت نیّت واجب بکند، نماز اوّلش را که فرادى خوانده چه حکمى پیدا مى کند؟
• -  طىّ پرسشنامه اى از سوى دفتر نهاد رهبرى در دانشگاه فردوسى مشهد که بین دانشجویان توزیع شد، سؤالاتى در مورد نماز جماعت دانشگاه و این فریضه باشکوه طرح شده بود; در پاسخ هاى جمع آورى شده مواردى دیده مى شود که اهمّیّت نماز جماعت و شرکت در آن در مسجد، براى خانم ها محلّ سؤال بود، مثلاً بعضى خانم ها بر این باورند که: «زنان مستحب است نماز خود را در خانه بجاى آورند» یا «نماز جماعت آن قدر که براى آقایان ثواب دارد براى خانم ها ثواب ندارد»، این قبیل عقاید مانعى براى حضور ایشان در نماز جماعت مى باشد. این مسأله را تشریح نموده تا رفع شبهه شود.
• -  آیا کسى که نقص عضوى دارد، مى تواند امام جماعت شود؟
• -  در ادارات معمولاً به دلیل عدم حضور دائمى امام جماعت، یکى از کارکنان به عنوان امام، نماز را برگزار مى کند، با توجّه به شرایط لازم براى امام جماعت و ویژگیهاى ادارات از نظر برگزارى نماز به -  عنوان بخشى از اعمال روزانه، اقتدا کردن به این اشخاص که شناخت جامعى از اعتقادات، عدالت و سایر صفات آنان وجود ندارد و یا در رفتار ادارى آنان سوء عدالت دیده مى شود، چه حکمى دارد؟
• - در نزدیکى منزل ما دو مسجد وجود دارد که امام جماعت یکى از آنها سیّد و دیگرى عامّ است; اقامه نماز جماعت با کدام یک اولویّت دارد؟
• -  اگر نماز امام جماعت به دلیلى باطل شود، آیا لازم است به مأمومین اطّلاع دهد؟ حکم نماز جماعت مأمومین چیست؟
• -  در مسجد محلّه ما، روزهایى که امام جماعت مسجد تشریف نمى آورند، چند نفر از جوانان، در گوشه اى از مسجد یا شبستان ـ نه جاى همیشگى امام جماعت ـ نماز جماعت کوچکى برپا مى دارند. امام جماعت ظهر اجازه این کار را داده است; امّا امام جماعت شب مشروط کرده که امام جماعت باید روحانى ملبّس باشد; در حالى که در آن زمان هیچ روحانى ملبّسى در مسجد نیست و غالباً یکى از دوستان طلبه غیر ملبّس، امامت جماعت این جمع کوچک را بر عهده مى گیرد. با این توضیحات بفرمایید: الف)آیا با چنین شرایطى مى شود نماز جماعت خواند؟ ب) آیا اجازه امام جماعت شرط است؟ ج)با توجّه به این که این مسجد سه امام جماعت دارد، آیا شرط یکى براى نوبت دیگرى نیز نافذ است؟ د)حکم کلّى در مورد برپایى نماز جماعت غیر علنى در غیاب امام جماعت چیست؟
• -  بعضى از امام جماعتها براى نماز صبح به مسجد نمى آیند، در این صورت آیا مى توان یکى از مؤمنین عادل را انتخاب کرد تا نماز صبح را به جماعت اقامه کنند؟
• - امام جماعت شدن مجروحان و معلولان در فروض زیر چه حکمى دارد؟ الف) دست امام جماعت به گونه اى باشد که نتواند تمام کف دست را روى زمین بگذارد. ب) دست امام جماعت مصنوعى باشد. ج) رکوع و سجود را به اشاره انجام دهد.
• فردى خود را عادل نمى داند; ولى مردم او را عادل مى دانند، آیا مى تواند با پیشنهاد مردم امام جماعت شود؟ در صورتى که جواب مثبت است، آیا وظیفه دارد که به مردم عدم عدالت خویش را اعلام دارد؟
• - شخصى امام جماعت مسجدى بوده است، تمام امور و شرایط امامت را دارا بوده و حتّى به درجه اجتهاد هم رسیده است; ولى اخیراً مبتلا به مرض درد زانو )آرتروز( شده است; اطّباى متخصّص معالج وى مى گویند: »به هنگام نماز، بایستى مقدارى موضع سجده را بلند کند و روى آن سجده نماید«; ولى بقیّه موارد )حمد و سوره و رکوع و غیره( را به خوبى انجام مى دهد. آیا این جا از -  مصادیق اقتداى شخص ایستاده به نشسته است که جایز نیست؟
• -  آیا ارتکاب خلاف شأن، مُسقِط عدالت است؟
• -  آیا اجازه مى دهید غیر از زمان حجّ، پشت سر امام جماعت سنّى نماز جماعت خوانده شود؟
• - آیا اقتدا کردن به امام جماعتى که از میّتى تقلید ابتدایى مى کند، در حالى که مرجع ما تقلید ابتدایى میّت را اجازه نمى هد، جایز است؟

• 

• -  شخصى از هر نظر عادل است; ولى مخالف انقلاب است، امامت جماعت او جایز است؟
• - در مدرسه ها، نماز جماعت برپا مى شود; ولى بعضى از دانش آموزان وضو نمى گیرند، آیا براى نماز بقیّه اشکال دارد؟
• -  آیا کسانى که مقلّد مرجعى هستند که نماز کسى را که شغل او در سفر است شکسته مى داند، مى توانند به امام جماعتى که هر روز مثلاً از بابل )که تا سارى بیش از 50 کیلومتر است جهت شغل ادارى(به سارى مى آید و برمى گردد و چون خود را کثیرالسّفر مى داند نمازش را تمام مى خواند، اقتدا نمایند؟
• - در رساله حضرتعالى آمده است: »در رکعت هاى دیگر نماز نیز باید خود را به رکوع امام برساند وگرنه جماعت اشکال دارد«. الف( کسى که به هر عنوان، مثلاً به علّت این که یک رکعت دیر رسیده و در حال خواندن حمد است، و به رکوع امام نمى رسد، چه باید بکند؟ ب( اگر در سایر ارکان مانند سجدتین به امام نرسد، چه حکمى پیدا مى کند؟
• - در رساله حضرتعالى آمده است: »کسى که یک رکعت عقب است وقتى امام تشهّد مى خواند، احتیاط آن است که زانوها را از زمین بلند کند و دست و سینه پاها را بر زمین بگذارد و همراه او تشهّد یا ذکر بخواند و اگر تشهّد آخر است، صبر کند تا امام سلام بگوید، بعد برخیزد«، الف( آیا خواندن تشهّد یا ذکر، واجب است و اگر واجب است، باید به چه نیّتى باشد؟ ب( در تشهّد، نشستن به حالت تجافى و صبر کردن تا اتمام سلام، واجب است؟ ج( اگر سلام را در حالت تجافى بعد از تشهّد عمداً و به قصد همراهى )البتّه بدون آگاهى( گفت، چه وظیفه اى در قبال آن نمازها دارد؟
• -  اگر مأموم زودتر از امام از رکوع یا سجود، سر بلند کند، اوّل اینکه اگر مى داند که اگر به رکوع یا سجود برود، به امام نخواهد رسید چه وظیفه اى دارد؟ دوّم این که اگر شکّ دارد به امام خواهد رسید یا نه، چه وظیفه اى دارد؟
• -  آیا نمازگزار مى تواند قبل از امام جماعت، عمداً سلام نماز را بگوید؟
• -  آیا دیوار حایل بین صفوف بانوان و آقایان، قاطع صفوف نماز جماعت مى باشد؟
• -  بعضى از بیماران مجبورند روى تخت یا چرخ نماز بخوانند، آیا این امر موجب به هم خوردن اتّصال صفهاى نماز جماعت مى شود؟
• -  آیا در بین نماز جماعت مى توان نیّت فرادى نمود؟ و در صورت جواز، در کجاى نماز مى توان این عمل را انجام داد؟
• - اگر شخصى که در صف اوّل است و با امام جماعت پنج نفر فاصله دارد، بلافاصله پس از امام جماعت نیّت کند و تکبیر بگوید و پس از آن دیگران تکبیرة الاحرام بگویند، نماز جماعت او چه حکمى دارد؟
• -  چنانچه امام جماعت در نماز چهار رکعتى اشتباه کند و پس از خواندن سه رکعت خیال کند رکعت چهارم است و تشهّد و سلام بخواند، آیا بعد از اتمام نماز، خواندن یک رکعت فقط بر عهده امام جماعت است، یا بر عهده مأمومین نیز هست؟
• - اگر بین نماز جماعت و جلسه قرآن تزاحم پیش آید، کدام یک مقدّم است؟
• - اگر شخصى به علّتى توفیق شرکت در نماز جمعه را پیدا نکند، اشکالى دارد که در نماز جماعتى که نزدیک منزلش، یا در مسیر کارش واقع مى گردد، شرکت نماید؟
• - آیا متولّى وقف مسجد حقّ تعیین، یا عزل امام جماعت را دارد؟
• -  حکم برپاداشتن نماز جماعت دوّم، بعد از پایان یافتن نماز جماعت امام اصلى، در مسجد چیست؟
• -  آیا کسى حق دارد از اقامه نماز جماعت به امامت شخصى غیر از امام راتب مسجد جلوگیرى کند؟
• - اگر کسى در صحّت جماعتى شک داشته باشد )به دلیل شک در عدالت امام جماعت، یا دیگر شرایط جماعت(، آیا مى تواند در آن جماعت شرکت کند و بعداً نماز خود را اعاده کند؟ براى حفظ وجهه امام جماعت چطور؟
• - در فرض بالا اگر یقین به بطلان جماعت داشته باشد چطور؟
• -  اگر یک روحانى با تعویض مکان نمازش، باعث شود جماعت همراهش به چند برابر جماعت قبلى تبدیل شود، تکلیفش چیست؟
• -  از نظر شرعى و قانونى، ادارات به هنگام ظهر براى برگزارى نماز جماعت چه مقدار وقت مى توانند کار خود را تعطیل و ارباب رجوع را منتظر نگهدارند؟
• -  مدّتى بود که هر شب توفیق شرکت در نماز جماعت را داشتم، تا این که یک شب نتوانستم به نماز بروم، به همین جهت فکر کردم که دیگران مى گویند: چرا امشب به نماز نیامده؟ و یا اگر یک شب دیرتر مى رفتم، فکر مى کردم که دیگران مى گویند: چرا دیرتر آمد؟ آیا این تفکّرات نشانگر آن است که عبادتهایم از روى ریاکارى بوده است؟
• - اگر زلزله اى واقع شود، امّا انسان وقوع آن را احساس نکند، خواه بیدار باشد یا در خواب، سپس از منبع موثّق و معتبرى، مانند سازمان زلزله نگارى، کسب اطّلاع کند که در محل سکونت او زلزله اى رخ داده است; آیا در این صورت باید نماز آیات را بخواند؟

-  برادران شیعه در نماز جماعت اهل سنّت نیز شرکت مى نمایند; گاه دیده شده که امام جماعت در حین قرائت، آیه سجده را تلاوت مى کند و خود و تمامى نمازگزاران به سجده مى روند و شیعیان هم همراهى کرده به سجده مى روند، آیا این سجده اضافى باعث بطلان نماز آنها نمى شود؟

د: نماز جمعه

• -  آیا نرسیدن به خطبه هاى نماز جمعه اشکال دارد؟
• -  اگر کسى تمام خطبه هاى نماز جمعه را گوش نکند; یعنى مثلاً وسط خطبه برسد، یا این که صحبت کند بطورى که مفاهیم خطبه را آن طورى که باید بفهمد متوجّه نشود، آیا نماز جمعه او کفایت از نماز ظهر مى کند؟
• - در رساله عملیّه برخى از مراجع تقلید آمده است: »اگر کسى پشت در رساله عملیّه برخى از مراجع تقلید آمده است: »اگر کسى پشت ستون بایستد هرچند از طرف راست و چپ هم اتّصال داشته باشد، نمازش اشکال دارد« در نمازهاى جمعه که عدّه زیادى به این طریق نماز مى خوانند و فقط از طرف راست یا چپ اتّصال دارند، نماز آنان چه حکمى دارد؟
• -  معمولاً در بین خطبه هاى نماز جمعه، نمازگزاران با گفتن سه تکبیر و دادن شعارهایى، سخن امام جمعه را تأیید مى نمایند، و هنگام شنیدن اسم مبارک حضرت ولىّ عصر)عجّل اللّه تعالى فرجه الشّریف( قیام مى کنند، و صلوات مى فرستند، و موقعى که امام جمعه دعا مى کند آمین مى گویند، و گاهى بعضى حرکت مى کنند و با یکدیگر حرف مى زنند، آیا این امور نماز جمعه را باطل نمى کند؟
• -  آیا زن بدون اجازه شوهر مى تواند در نماز جمعه، دعاى کمیل، و راهپیمایى هاى اسلامى، شرکت نماید؟
• - اگر در یک مکان دو نماز جمعه اقامه شود، در حالى که امام جمعه مى داند این کار خلاف شریعت است، آیا تقصیر امام جمعه نیست که باعث اقامه این بدعت شده است، و اگر او مقصّر باشد از عدالت خارج مى شود؟
• - اگر کسى وارد مسجد شود و سلام کند، و همه مشغول نماز باشند، جواب سلام بر چه کسى لازم است؟ در صورتى که هیچ کس جواب سلام را ندهد، وضعیّت نماز این عدّه چگونه خواهد بود؟
• گذاشتن »ناس در دهان، به هنگام نماز چه صورتى دارد؟
• -  ما همیشه نماز مغرب و عشا را در مسجد جامع برگزار مى کنیم، امّا نه به جماعت (چون امام جماعت نداریم)، در حین نماز، افرادى که وارد مسجد مى شوند "سلام" مى کنند و چون پاسخ سلام، یک امر واجب کفایى است و شخص سلام کننده باید پاسخ را به گونه اى بشنود که آن را پاسخ خود تلقّى کند، و از طرفى در شرایطى که ما نماز را بجا مى آوریم، اگر براى پاسخ دادن، صدایمان را بیش از حدّ معمول بلند کنیم، موجب از بین رفتن حالت روحانى نماز و تمرکز حواس در این فریضه مقدّس مى شود، لذا اطّلاعیّه اى به این مضمون نوشته ایم: »لطفاً در صورتى که نمازگزاران در حال نمازند، سلام نکنید«. امّا این امر باعث حساسیّت بعضى از مؤمنین شده است. لطفاً بفرمایید این کار چه حکمى دارد؟
• -  آیا شکّ بعد از سلام نماز مغرب، در صورتى که یک طرف شک باطل نباشد )مثل شک بین دو و چهار(، نیز از شکهایى است که نباید به آن اعتنا کرد؟
• -  در خارج شدن از حالت کثیرالشّک در نماز فرموده اند: »اگر در سه نماز پى در پى شک نکند از حالت کثیرالشّک خارج مى شود« آیا باید حتماً نماز یومیّه باشد؟ یا این که اگر در سه نماز قضاى پى در پى، یا سه نماز مستحبّى پى در پى نیز شک نکند، از حالت کثیرالشّک خارج مى شود؟
• -  اگر نمازگزار در حال قیام، شک بین سه و چهار کند و بعد از شک یادش بیاید که در رکعت قبل یک سجده را فرموش کرده تکلیفش چیست؟
• - اگر کسى در حال نماز شک کند نمازى که مى خواند نماز ظهر است یا عصر، و یا مغرب است یا عشا، تکلیف چیست؟
• -  اگر کسى مثلاً نماز ظهر را بخواند و شکّى بر او عارض شود که موجب نماز احتیاط بوده است; ولى از روى فراموشى، بدون این که نماز احتیاط را بخواند، نماز بعدى را شروع کند و در حال نماز بعدى متذکّر شود که نماز احتیاط را نخوانده است، تکلیف او چیست؟ آیا در نماز دوّم فرقى بین نماز فریضه و نافله هست؟ تفصیل مسأله را بیان فرمایید.

ه: روزه

• -  تکلیف روزه و نماز کارمندى که محلّ کارش خارج از شهر محلّ سکونت او مى باشد، و به ناچار هر روز بیش از چهار فرسنگ راه مى پیماید چیست؟ آیا این شخص حکم دائم السّفر را دارد؟
• -  کسى که قارى قرآن است و دائماً جهت قرائت به شهرهاى مختلف دعوت مى شود، تکلیف نماز و روزه اش چیست؟
• -  استاد یا دانشجوى دانشگاه اهواز، شهرکى در 45 کیلومترى اهواز مسکن اوست و هرروز در این مسیر براى تحصیل یا تدریس رفت و آمد مى کند. الف( با توجّه به این که هیچ کدام از این دو مکان وطنش نیست، نمازش چه حکمى دارد؟ ب( در فرض بالا با توجّه به این که بین وطنش و این دو محل، یعنى شهرک محلّ سکونت و اهواز که محلّ کارش است، بیش از مسافت شرعى فاصله است، اگر آخر هر هفته براى سرکشى اقوامش به وطنش برود، در بین راه نمازش چه حکمى دارد؟ اگر ابتداى حرکتش به طرف وطن از محلّ کار )اهواز( باشد، یا محلّ سکونت )شهرک( آیا در حکم تأثیرى دارد؟ ج( اگر موقع برگشت از وطن، هنوز وقت تحصیل و تدریس نباشد، )مثلاً دانشگاه دو یا سه روز تعطیل باشد( و این فرد جهت مطالعه و آماده شدن براى تحصیل و تدریس به محلّ سکونت )شهرکى که با محلّ کار به اندازه مسافت شرعى فاصله دارد(، بیاید آیا این سفر شغلى حساب مى شود، تا در بین راه و محلّ سکونت نمازش کامل باشد؟
• -  اگر کثیرالسّفر، سفر غیر شغلى بکند، آیا بعد از رجوع به سفر شغلى، در همان سفر شغلى اوّل نمازش کامل مى شود، یا از سفر دوّم به بعد؟ و آیا اقامه ده روز در وطن و غیر وطن، در کامل خواندن نماز در سفر اوّل یا دوّم نقشى دارد؟
• -  آیا کثیرالسّفر بلافاصله بعد از شروع به کار باید نمازش را کامل بخواند؟ یا بعد از گذشتن مدّتى از شروع کار که عرفاً کثیرالسّفر صدق بکند؟
• -  پرستار بیمارستان که مأمور است همراه مریض به شهرستانهاى همجوار اعزام شود، گاهى اتّفاق مى افتد در یک هفته 10 مورد هم اعزام مى شود و گاه هم ممکن است در یک هفته اصلاً اعزام نشود، نماز و روزه او به چه صورت است؟
• -  روحانیّونى که فقط در ماه مبارک رمضان، هر روز بین دو محلّ تبلیغى، که فاصله آن بیش از مسافت شرعى است، رفت و آمد مى کنند، نماز و روزه آنها چه حکمى دارد؟ و بطور کلّى معیار کثیرالسّفر چیست؟
• -  آیا حضرتعالى بین کسى که شغل او سفر است )مانند راننده( و کسى که شغل او در سفر است )مانند کارمندان، سربازان، معلّم ها، کارگران، طلاّب و مانند آنها( تفاوتى قائل هستید؟ و بطور کلّى حکم نماز و روزه افراد در سفر چیست؟
• -  نماز و روزه طلبه اى که در شهر دیگرى، غیر از وطنش درس مى خواند، و نمى تواند قصد ده روز کند، و هر چهارشنبه به وطن خویش باز مى گردد، شکسته است یا تمام؟
• -  مأموران دولتى که در خارج از وطن و مسافت شرعیّه اشتغال به کار دارند، آیا محلّ کار، وطن آنها محسوب مى شود؟ در صورتى که نمى دانند چه مدّتى در آن جا مى مانند؟ نماز آنها در ابتداى مأموریّت چه حکمى دارد؟
• -  آیا بدون قصد توطّن امکان دارد محلّى حکم وطن را پیدا کند؟ مثلاً استاد یا طلبه اى ده سال است که بدون قصد توطّن مقیم اهواز یا قم شده است و مشغول تحصیل یا تدریس است; آیا قم یا اهواز براى فرد مذکور حکم وطن را دارد؟
• -  جواب دادن سلامى که در نامه مى باشد چه حکمى دارد؟
• -  آیا جواب سلام، در صورتى که به غیر زبان عربى باشد )مثلاً جواب دادن سلامى که در نامه مى باشد چه حکمى دارد؟

و: نماز 

• -  اگر انسانى در حال نماز فراموش کند آدامس در دهان اوست )آدامسى که مزّه اى ندارد(، آیا باید نماز را بشکند یا ادامه دهد؟ و بطور کلّى، اگر انسان در حال نماز سقّز یا آدامسى را که شیرینى آن از بین رفته در دهان داشته باشد، ولى نخورد، آیا نمازش باطل است؟
• -  این جانب مدّتى در نماز، سوره قدر را مى خواندم و کلمه »مَطْلَع« را به ضمّ میم خوانده ام; چون در مفاتیح من این طور نوشته بود، آیا نمازهایم درست بوده است؟
• -  حقیر در نمازهاى واجب و مستحبّ به اشخاص بیمار، زندانى و گرفتار دعا مى کنم. آیا به این روش دعا کردن اشکالى در نماز ایجاد نمى کند، مثلاً در قنوت عرض مى کنم:»اَللّهُمَّ فُکَّ کُلَّ مَحْبُوس« یا »اَللّهُمَّ فُکَّ وَلَدى اَحْمَدَ مِنَ السِّجْنِ« یا »اَللّهُمَّ اشْفِ بِنْتِى الْمَریضَةَ«؟
• -  اگر در قنوت یا سجده، برخى از فرازهاى دعا را تکرار کنیم، نظیر این که در دعاى »اَللّهُمَّ اجْعَلْ مَحْیاىَ مَحْیا محمّد وَ آلِ محمّد وَ مَماتِى مَماتَ مُحمّد و آلِ محمّد«، فراز »مَماتِى مَماتَ مُحمّد و آلِ محمّد« را دوبار، یا بیشتر تکرار کنیم جایز است، یا اشکال دارد؟
• -  آیا دعا کردن به غیر عربى در نماز واجب جایز است؟ شعر خواندن در قنوت نمازهاى واجب و مستحب چطور است؟
• -  در قنوت، معتبر است که نمازگزار دستها را تا مقابل صورت بلند کند; لطفاً بفرمایید: منظور از مقابل صورت چیست؟
• -  اگر در تشهّد نماز، صلوات این گونه خوانده شود: »اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد وَ عَجِّلْ فَرَجَ آلِ مُحَمَّد« نماز باطل مى شود؟
• -  زیاد مرتکب معاصی می شوم و هر چه تلاش می کنم، موفق نمی شوم.
• -  با نذر و قسم، تصمیمات اخلاقی می گیرم، بعد از مدتی عزمم سست می شود و شکست می خورم، چه کنم؟
• -  چگونه می توانم پاک و طاهر شوم در حالی که قبلاً به انجام معاصی کبیره مبتلا بودم، البته پشیمان هستم، چگونه می توانم اثرات سوء گناهان گذشته را از خود دور کنم؟
• -  منظور از سجده کردن بر کاغذ، آیا کاغذهاى سفید است، یا مى توان بر کاغذهاى رنگى و کاغذى که نوشته دارد نیز سجده کرد؟
• -  یک نفر در زمان عادى )غیر از زمان حجّ (پشت سر امام جماعت اهل سنّت به نیّت فرادا نماز مى خواند; ولى گاهى به چیزى سجده مى کند که در فقه جعفرى سجده بر آن جایز نیست، آیا اعاده نماز لازم است؟
• -  اگر نمازگزار در حین انجام نماز بشنود که خواننده اى آیات سجده را تلاوت مى نماید، وظیفه اش چیست؟
• -  اگر بچّه نابالغى، یکى از سوره هایى که سجده واجب دارد را بخواند، آیا بر شنوندگان سجده واجب مى شود؟
• -  اگر عمداً ذکر رکوع یعنى )سُبحانَ رَبِّىَ الْعَظیمِ وَ بِحَمْدِه( را در سجده بگوییم، کفایت مى کند؟ عکس آن چه حکمى دارد؟
•  -  آیا در نماز، به جاى ذکرهایى که معمول است و در رساله هاى عملیّه نیز آمده است، مى توان ذکرهایى را که در بعضى از احادیث وارد شده، گفت؟ 
• -  در مساجد و مکانهایى که نماز جماعت برگزار مى شود و امکان مهر گذاشتن نیست و یا این که مهر پیدا نمى شود، آیا مى شود به سنگ مرمر و یا موزاییک سجده کرد؟
  
  بانک پرسش وپاسخ راسخون 

مرتبط:

پاسخ آنلاین به سوالات شرعی توسط دفتر آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی

493 فتوای جدید رهبر معظم انقلاب

بایسته های فضای مجازی در نگاه حضرت آیت الله مکارم شیرازی

پاسخ های آیت الله العظمی سیستانی به سئوالاتی فقهی از جنس هنر و سینما

با مزاحمت‏ هاى پسران چگونه برخورد کنیم؟