خط صفوی یکی از شاخه‌های مهم خطوط عربستان شمالی باستان است که به ناحیه صفا در جنوب سوریه منسوب است. در این مقاله به بررسی خاستگاه، ویژگی‌های ساختاری، کارکرد اجتماعی و جایگاه تاریخی خط صفوی می‌پردازیم.

خط جَزم از کهن‌ترین گونه‌های خط عربی به شمار می‌رود که در بستر تحولات فرهنگی و تمدنی شمال و مرکز شبه‌جزیره عربستان شکل گرفت. در این مقاله با رویکردی تاریخی و تحلیلی و بر پایه گزارش‌های منابع کهن، به بررسی...

در این مقاله با رویکردی تاریخی و تحلیلی، سیر پیدایش خط از مرحله تصویرنگاری تا شکل‌گیری نظام‌های الفبایی را بررسی کرده و سپس به چگونگی اقتباس، بومی‌سازی و تکامل نظام‌های نوشتاری در ایران پیش از اسلام می‌پردازیم.

خُتَنی و تُمشُقی دو گویش برجسته از زبان سکایی میانه، شاخه‌ای از زبان‌های ایرانی میانه شرقی، به‌شمار می‌آیند که در نواحی جنوب و شمال‌شرقی حوزه کاشغر رواج داشتند. در این مقاله به بررسی جایگاه تاریخی و جغرافیایی...

نگارش متون فارسی میانه به خط اوستایی، که «پازند» نام گرفت، مرحله‌ای دیگر در تاریخ کتابت دینی ایران به شمار می‌آید. این مقاله با رویکردی تاریخی و تحلیلی به بررسی مفاهیم زند و پازند، زمینه‌های شکل‌گیری آن‌ها...

خط سُریانی به‌عنوان یکی از شاخه‌های مهم خانواده خطوط سامی، نقشی بنیادین در تاریخ فرهنگی و نوشتاری خاورمیانه ایفا کرده است. پژوهش‌های تاریخی نشان می‌دهد که اعراب پیش از اسلام با این خط آشنا بودند و برخی...

دوره ساسانی یکی از مهم‌ترین مراحل تحول زبان و خط در تاریخ ایران به‌شمار می‌رود. زبان رسمی این دوره فارسی میانه (پهلوی) بود که تداوم تحول‌یافته‌ای از فارسی باستان محسوب می‌شود. در این مقاله با رویکردی تاریخی...

خط اتیوپیایی، که با نام «خط حبشی» نیز شناخته می‌شود، یکی از کهن‌ترین و منحصربه‌فردترین نظام‌های نوشتاری در قاره آفریقاست. این خط که امروزه با عنوان خط گِعِز (Geʽez) شناخته می‌شود (زبان گعز، یکی از زبان‌های...

فارسی نو یا فارسی دری، مرحله‌ای نوین در تحول تاریخی زبان فارسی است که پس از ورود اسلام به ایران و در چارچوب نظام فرهنگی و اداری جدید شکل گرفت. این مقاله با رویکردی تاریخی و فرهنگی، به بررسی دگردیسی زبان...

فارسی دری به‌عنوان مهم‌ترین زبان ایرانی نو، در بستر تحولات سیاسی، دینی و فرهنگی سده‌های نخستین اسلامی شکل گرفت و به‌تدریج به زبان ادبی و دیوانی جهان ایرانی بدل شد. در مقاله حاضر با تکیه بر کهن‌ترین اسناد...