قرآن‌های منسوب به امام علی(ع) و دیگر امامان شیعه از مهم‌ترین آثار میراث مکتوب اسلامی به شمار می‌روند. این نسخه‌ها از یک سو بازتاب‌دهنده ارادت مسلمانان به اهل بیت(ع) و از سوی دیگر نشان‌دهنده جایگاه والای...

بررسی جایگاه ارژنگ و سنت کتابت مانوی نشان می‌دهد که ایرانیان پیش از اسلام از پیشرفته‌ترین سنت‌های نوشتاری و هنری برخوردار بوده‌اند. استفاده از خط ویژه، مرکب‌های رنگین، کاغذهای نفیس، تذهیب‌های زیبا و تلفیق...

تاریخ خط نتیجه تلاش مشترک تمدن‌های بزرگ جهان باستان است. کلده‌ها، سومریان، بابلیان، عیلامیان، آشوریان و ایرانیان هر یک سهمی مهم در شکل‌گیری و تکامل نظام‌های نوشتاری داشته‌اند. این تمدن‌ها با ابداع، اصلاح...

کتابت الجزایری یکی از شاخه‌های مهم خط مغربی است که در بستر فرهنگی شمال آفریقا شکل گرفت و در طول قرون اسلامی به تدریج هویت مستقلی پیدا کرد. این شیوه نگارش از سنت‌های قیروانی، تونسی، اندلسی و فاسی تأثیر...

گروهی از حروف عربی از جمله باء، تاء، ثاء، نون و یاء دارای ساختاری کاملاً مشابه بودند و تنها از طریق تعداد و محل نقطه‌ها از یکدیگر تشخیص داده می‌شدند. برای حل این مشکل، نظامی مبتنی بر تفاوت در تعداد نقاط...

ابن ندیم درباره خطوط مصاحف نشان می‌دهد که سنت کتابت قرآن در سده‌های نخست اسلامی از تنوع قابل توجهی برخوردار بوده است. این تنوع در دو سطح اصلی قابل مشاهده است: نخست، تفاوت‌های منطقه‌ای که در قالب خطوط منسوب...

ظهور اسلام نقطه عطفی در تاریخ این خط به شمار می‌آید؛ زیرا با تبدیل شدن خط عربی به ابزار ثبت و انتقال وحی الهی، جایگاه آن از یک نظام نوشتاری محلی به یک خط تمدنی ارتقا یافت. ​​​​​​​ بررسی سیر تحولات خط...

بررسی نقش خوشنویسان در تحول خط کوفی نشان می‌دهد که تنوع و گسترش این خط بیش از هر عامل دیگری مرهون خلاقیت و نوآوری هنرمندان مسلمان بوده است. خوشنویسان با بهره‌گیری از ظرفیت‌های ساختاری خط کوفی و با توجه...

یکی از مهم‌ترین دلایل ماندگاری خط کوفی، توانایی آن در هماهنگ شدن با هنر معماری است. ساختار هندسی و استوار حروف کوفی امکان استفاده گسترده از آن را در کتیبه‌های معماری فراهم می‌کرد. در مساجد، مدارس، آرامگاه‌ها...

تاریخ خط و کتابت در ایران اسلامی از موضوعات مهم مطالعات تاریخی و هنری به شمار می‌رود. با ورود اسلام به ایران، خط عربی به تدریج جایگزین خطوط رسمی پیشین شد، اما این تحول به معنای از میان رفتن کامل سنت‌های...