عدم اختصاص علم تأويل به خداوند

آيا غير از خداوند، انسان ها نيز بر تأويل قرآن واقفند يا خير؟ خصوصاً با توجه به اين که وقف بر « الله » در آيه ي « وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللّهُ » (1)، وقف لازم باشد.
سه‌شنبه، 16 دی 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
عدم اختصاص علم تأويل به خداوند
 عدم اختصاص علم تأويل به خداوند

 

نويسنده: دکتر محمدکاظم شاکر




 

آيا غير از خداوند، انسان ها نيز بر تأويل قرآن واقفند يا خير؟ خصوصاً با توجه به اين که وقف بر « الله » در آيه ي « وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللّهُ » (1)، وقف لازم باشد.
در جواب مي گوييم:
اولا‍: آيه ي شريفه، بياني است در مقابله با کساني که به انگيزه ي فتنه جويي، درصددند قرآن را منحرفانه تأويل کنند، در حالي که معناي درست آن را نيز مي دانند، مانند گروهي از اهل کتاب که خداوند درباره ي آنها مي فرمايد: « يَسْمَعُونَ كَلاَمَ اللّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ؛ (2) کلام خدا را مي شنيدند و با آن که حقيقت آن را مي يافتند، تحريفش مي کردند و از کار خويش آگاه بودند. »
در آيه ي هفت سوره ي آل عمران نيز از واژه « اِبْتِغَاءَ الفِتْنَةِ » استفاده مي شود که تأويل کنندگان خود نيز مي دانستند که تأويلشان با مراد خداوند مغاير است. با عنايت به اين نکته، در قرآن آمده است: « کسي جز خدا تأويل آن را نمي داند »؛ يعني اين کلام خداست و بديهي است که معناي آن نيز همان است که خدا اراده کرده، نه آنچه شما مي گوييد. در مقابل اين گروه، راسخان در علم به تأويل واقعي قرآن گردن مي نهند و در برابر اراده ي خدا - که بدان آگاهند - سخن ديگري نگفته، راه حق را کج نمي کنند.
قرآن براي هدايت مردم آمده و تحقق اين امر نيز جز با فهم آن ميسر نيست، بنابراين، حصر در الا الله، حصر اضافي است نه حقيقي (3)، لذا با علم ديگران به تأويل، منافاتي ندارد.
ثانياً: بنابراين که حصر در آيه، حصر حقيقي باشد، با اين مطلب منافاتي ندارد که خداوند تأويل قرآن را به پيامبرش تعليم دهد، چنان که در قرآن آمده است: « وَأَنْزَلَ اللّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُن تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكَ عَظِيماً (4)؛ و خدا بر تو کتاب و حکمت نازل کرد و چيزهايي به تو آموخت که از اين پيش نمي دانسته اي و خدا لطف بزرگ خود را بر تو ارزاني داشت ». و علي (عليه السلام) فرمود: « خداوند حجت هاي قرآن را روشن گردانيد؛ از علمي که هويداست، و حکمت هايي که نهان و ناپيداست. » (5)
نتيجه آن که، انسان ها نيز مي توانند از دانش تأويل قرآن برخوردار باشند.

پي‌نوشت‌ها:

1. آل عمران (3) آيه ي 7.
2. بقره (2) آيه ي 75.
3. حصر حقيقي آن است که چيزي به امري اختصاص داشته باشد، به نحوي که در غير آن مطلقاً يافت نشود، مانند حصرالوهيت در خداوند در « لا اِلَهَ الاَّ اللهُ »، اما حصر اضافي آن است که اختصاص چيزي به امري، تنها در مقايسه با مورد يا موارد خاصي باشد، مانند اين که راجع به زيد در مقايسه با افراد هم کلاس او گفته شود: « ما شجاع الا زيد؛ کسي جز زيد شجاع نيست. »
4. نساء (4) آيه ي 113. (منظور از حکمت در آيات قرآن، همان تأويل است).
5. نهج البلاغه، خطبه ي 152؛ بحارالانوار، ج 32، ص 39.

منبع مقاله :
شاکر، محمدکاظم؛ (1376)، روش هاي تأويل قرآن: معناشناسي و روش شناسي در سه حوزه روايي، باطني و اصولي، قم: مؤسسه بوستان کتاب، چاپ سوم



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران