0
ویژه نامه ها

آیا می‏توان برنامه‏های زندگی را برنامه‏ریزی كرد؟

موفقیت امری همه جانبه است و نقش اموری مانند حقایق، تخیلات و انعطاف در برنامه‏ریزی موفقیت انكارناپذیر می‏نماید . بررسی این امور و نقش آن‏ها در برنامه‏ریزی موفقیت و نیز زندگی انسان‏های موفق از مهم‏ترین مباحث این مقاله به شمار می‏آید . روان شناسان می‏نویسند: موفقیت امری همه جانبه و اصطلاحاً Total است . اگر زندگی خود را مانند كودكی تصور كنید كه پیوسته در حال رشد است هرگز خواهان رشد ناهمگون اعضای آن نخواهید بود؛ به عبارت دیگر، رشد و توسعه زندگی هر فرد در شرایط ایده‏آل باید از هارمونی مناسب و هماهنگی فزاینده برخوردار باشد .
آیا می‏توان برنامه‏های زندگی را برنامه‏ریزی كرد؟
آیا می‏توان برنامه‏های زندگی را برنامه‏ریزی كرد؟
آیا می‏توان برنامه‏های زندگی را برنامه‏ریزی كرد؟
نويسنده:حسین خنیفر
منبع:مجله پرسمان
چكیده
موفقیت امری همه جانبه است و نقش اموری مانند حقایق، تخیلات و انعطاف در برنامه‏ریزی موفقیت انكارناپذیر می‏نماید . بررسی این امور و نقش آن‏ها در برنامه‏ریزی موفقیت و نیز زندگی انسان‏های موفق از مهم‏ترین مباحث این مقاله به شمار می‏آید .
روان شناسان می‏نویسند: موفقیت امری همه جانبه و اصطلاحاً Total است . اگر زندگی خود را مانند كودكی تصور كنید كه پیوسته در حال رشد است هرگز خواهان رشد ناهمگون اعضای آن نخواهید بود؛ به عبارت دیگر، رشد و توسعه زندگی هر فرد در شرایط ایده‏آل باید از هارمونی مناسب و هماهنگی فزاینده برخوردار باشد . بنابراین، اگر خواهان برنامه‏ریزی توسعه‏ای و كیفی هستیم، باید همه جوانب پیشرفت را در نظر بگیریم و اگر در پی توفیقات روزافزونیم، باید بدانیم این امر مقدماتی دارد كه از قبل باید فراهم كنیم و گرنه مانند افراد ناقص الخلقه جمجمه‏ای كوچك و پیكری درشت‏خواهیم داشت؛ از برنامه‏های نیمه كاره آكنده می‏شویم و اصطلاحاً پر از نیمه‏های ناتمام می‏شویم .
توجه به واقعیت‏یاد شده ما را بدین حقیقت رهنمون می‏شود كه برنامه‏های زندگی نیز نیازمند برنامه‏ریزی‏اند . این نگاه یعنی برنامه‏ریزی برنامه‏ها اصطلاحاً فرا برنامه‏ریزی (1) خوانده می‏شود . ما در زندگی با دسته‏های مختلفی از برنامه‏ها روبه‏رو هستیم كه به تنظیم و جهت دهی نیاز دارند . تنظیم و بازیافت و اصطللاحاً طراحی همه آن‏ها با همدیگر برنامه زندگی نامیده می‏شود . برنامه زندگی زمانی معنادار می‏شود كه همواره دو پایه مهم در آن لحاظ گردد:
1 . اولویت گذاری و دسته بندی برنامه‏های مختلف و متنوع
2 . توجه به میزان اهمیت، ضرورت هر برنامه و طراحی دقیق روش‏های وصول به اهداف
در طراحی و اجرای برنامه‏های زندگی عناصر مختلفی چون حقایق، تخیلات، تلاش‏ها، حركت، امید و انعطاف دخالت دارند .

حقایق

حقایق (2) بخش بسیار مهمی از حیات ما را شكل می‏دهند . هیچ گاه نباید حقیقت زندگی را خیال فرض كرد و خیال و تخیل را حقیقت پنداشت . هر كدام در جایگاه خود مهم، محترم و ارزشمند و تعیین كننده‏اند .
برخی از حقایقی كه باید در برنامه‏ریزی برنامه‏ها ملاحظه شود، عبارت است از:
    1 . وضع جسمی (قد، وزن، تناسب و . .). و قبول آن و تلاش برای كیفی كردن و ورزیده ساختن آن
    2 . وضع اقتصادی فرد و تلاش برای بهبود آن و پرهیز از فرو غلتیدن به ورطه تنبلی و فقر خود خواسته یا تكاثر و حرص
    3 . وضع خانوادگی و سوابق فرد و تلاش در جهت غنی سازی فرهنگی محیط خانوادگی
    4 . موقعیت اجتماعی و پذیرش آن و تلاش در جهت كسب خوشنامی، جوانمردی، عفت و حیای مناسب
    5 . موقعیت طبقاتی و ایمان به این مسأله كه طبقات الاهی بر مبنای ایمان و عمل نیك است .
    6 . موقعیت استعداد و بهره هوشی و قبول این مسأله كه با معمولی‏ترین وضعیت هوشی حتی در حد متوسط نیز می‏توان بسیاری از قله‏های دانش و پیشرفت را فتح كرد .
    7 . موقعیت روانی و ایمان به این مسأله كه انسان بی‏مشكل وجود ندارد . همه با معضلات مختلف و متنوع درگیرند؛ ولی می‏توان بسیاری از شرایط نامطلوب را تغییر داد و با انواع مشكلات شاهد مقصود را به دست آورد .
باید پذیرفت كه افراد موفق تافته جدا بافته نیستند؛ زیرا:

الف) بسیاری از مخترعان از دردهای جسمی بالایی رنج می‏بردند .
ب) بسیاری از نویسندگان دردهای سهمگین به دوش می‏كشیدند .
ج) بسیاری از فرهیختگان مصائب فراوان چشیدند .

دریا صفت‏ها

اساساً حركت، تلاش و پذیرش حقایق موفقیت را رقم می‏زند و اسفندهای زندگی را به اردیبهشت می‏پیوندد .
شاید شنیده باشید كه آدم‏های موفق، پرتلاش و متفاوت، مانند انیشتین و تولستوی، كمی آشفته به نظر می‏رسیدند . آن‏ها حقیقت زندگی و لذت از جستن و یافتن و شدن و ساختن و برنامه‏های كلان و بلند پروازی‏های خود را از روح دریا گرفته‏اند . تولستوی كه در ادبیات جهان و خلق شاهكارهای جاودان جایگاهی رفیع دارد، رمان عظیم جنگ و صلح را پس از حدود 7 سال تلاش به پایان رساند و آن گاه 7 بار پاكنویس كرد .
این اثر با حدود پانصد شخصیت دورنمایی بسیار ظریف از یك دوران مهم تاریخی روسیه را با تمام جوانب داستان نویسی و حقایق ملموس تاریخی به نمایش می‏گذارد . گابریل گارسیا ماركز، نویسنده كلمبیایی و برنده جایزه نوبل ادبی درباره این رمان می‏گوید: بهترین كتاب و اثر كلاسیك ادبی دوران ما و تمام دوران‏ها جنگ و صلح تولستوی است .
افرادی كه این گونه برتارك ادب، علم، اختراع، نظریه‏پردازی و توفیقات روزافزون می‏درخشند، «دریاصفت‏» اند . به قول دكتر كدكنی:
حسرت نبرم به خواب آن مرداب
كآرام درون دشت‏شب خفته است
دریایم و نیست‏با كم از طوفان
دریا همه عمر خوابش آشفته است (3)
ملاك‏های انسان علمی و دریا صفت:
    1 . توسعه همه جانبه خود را جدی می‏گیرد .
    2 . برای تمام مراحل زندگی برنامه‏هایی تعریف و به آن‏ها عمل می‏كند .
    3 . به اصل برنامه‏ریزی برنامه‏ها وقوف دارد .
    4 . بر مبنای شناخت و مطالعه و مشورت تصمیم می‏گیرد .
    5 . كاركردگرا است .
    6 . از نظمی منطقی و درونی برخوردار است و نظم و هماهنگی در فعالیت‏هایش مشاهده می‏شود .
    7 . آینده‏نگر، آینده‏نگران و آینده‏ساز است .
    8 . قبل از هر اقدامی می‏اندیشد .
    9 . حرف آخر را اول نمی‏زند .
    10 . تیزبین، ریزبین، جامع‏نگر و منعطف است .

تخیلات (4)

عنصر خیال و تخیل با خیالپردازی تفاوت دارد . انیشتین می‏گوید: «تخیل مهم‏تر از دانش است .» (5) همچنین دیزرائیلی می‏نویسد: «تخیل فرمانروای جهان است .» (6)
در طراحی (برنامه‏ریزی برنامه‏ها) تخیل جایگاهی ویژه دارد . انسان به كمك تخیل به ماكت‏سازی برنامه‏ها و آینده در ظرف حال می‏پردازد . تخیل نیروی قدرتمندی است كه گاه با الفاظ قابل تعبیر و تفسیر نیست .

تخیل خوب و برنامه‏ریزی جامع

تخیل خوب برای برنامه‏ریزی خوب بسیار اهمیت دارد . یكی از عوامل ضعف اراده، حافظه و كمبود موفقیت فقدان تخیل خوب است . كسانی كه از ضعف اراده و حافظه و كمبود موفقیت رنج می‏برند، در حقیقت تخیل خود را نابود كرده‏اند؛ به گونه‏ای كه ذهن‏شان قدرت خلق تصاویر را از دست داده است .
هر وقت ما اطلاعاتی را در خزانه حافظه ثبت می‏كنیم، از قوه تخیل و قدرت عینی‏سازی خود برای خلق تصاویر بهره می‏بریم . سهولت‏یا دشواری به خاطر آوردن اطلاعات به قابلیت و توان تصویرسازی بستگی دارد .
بنابراین، تخیل خود را در جهت طراحی برنامه‏های كلان پرورش دهید . هر چه تخیل رشد یافته‏تر باشد، راه حل‏ها و برنامه‏ها و حركت‏ها و تحولات سریع‏تر و آسان‏تر تحقق می‏یابد .

تخیل و موفقیت

صاحب‏نظران معتقدند ما باید در برنامه‏های زندگی، بلند پروازی‏ها و بالندگی‏های خود از قوه خیال و رؤیاپردازی و تجسم خلاق محافظت كنیم؛ زیرا انسان‏های جاویدان كه اختراعات و اكتشافات و تحولات را رقم زده‏اند خیال‏پردازانی بودند كه آرزوها و سرشت‏خود را برای ارائه خدمتی منحصر به فرد به بشریت در آمیخته‏اند . لئوناردو داوینچی در دوازده سالگی با خویش چنین پیمان بست: «روزی من یكی از بزرگ‏ترین هنرمندان تاریخ جهان خواهم شد و با بزرگان و فرهیختگان همتا خواهم شد و با آنان معاشرت خواهم كرد .»
برادران رایت از رؤیای پرواز به هواپیما رسیدند . برادران مونگل فید در فرانسه با تخیلات كودكانه بالاخره بالن را به آسمان فرستادند . رؤیای یك اتومبیل ارزان برای هر نفر، هنری فورد رابه خط تولید انبوه اتومبیل هدایت كرد . نیل آرامسترانگ، نخستین انسانی كه به ماه گام نهاد، حتی در كودكی بااین رؤیا زندگی می‏كرد كه روزی در صنعت هوانوردی اثری از خود به جای بگذارد .
چنان كه پیدا است، همه چیز از رؤیا آغاز می‏شود . حامی رؤیای خود باشید .
اگر هرگز رؤیایی نداشته‏اید، رؤیایی كه به حقیقت پیوسته باشد نخواهید داشت .

تمرین ذهنی

قوه تخیل در میزان موفقیت در برنامه‏های زندگی بسیار مؤثر است . آزمایش زیر كه چند سال پیش به انجام رسید، میزان تأثیر تخیل در موفقیت را آشكار می‏سازد:
دانش‏آموزان دبیرستانی كه از توانایی‏های نسبتاً یكسان برخوردار بودند، به سه گروه تقسیم شدند . گروه اول روزی یك ساعت و به مدت یك ماه به تمرین پرتاب آزاد توپ بسكتبال پرداختند . گروه دوم كه گروه گواه این آزمایش بود، در این مدت تمرینی انجام نداد؛ و اعضای گروه سوم روزی یك ساعت‏به طور ذهنی پرتاب آزاد را تمرین كردند . پس از یك ماه این نتایج‏به دست آمد:
اعضای گروه نخست‏به طور متوسط 2 درصد پیشرفت كردند . گروه دوم 2 درصد نزول داشتند و گروه سوم كه فقط به تمرین ذهنی پرداخته بودند 5/3 درصد افزایش بازدهی یافتند . نتایج این آزمایش تأیید فرضیه‏ای است كه می‏گوید: «تمرین در تخیل نتایج‏برجسته‏ای به بار می‏آورد .» آیا هیچ وقت‏به طور ذهنی به توپ ضربه زده‏اید؟ یا در یك مصاحبه شركت جسته‏اید؟ یا ماشین خود را با دنده عقب پارك كرده‏اید؟
این‏ها نمونه‏هایی از تمرین‏های ذهنی است كه بسیاری از ما، بی‏آن كه به آن‏ها فكر كنیم، در زندگی روزمره انجام می‏دهیم . این تمرین‏ها فرآیندهایی كودك گونه و تخیلی و بسیاری ارزشمندند . هر وقت كاری می‏كنیم، مثلاً ضربه‏ای به توپ گلف می‏زنیم، در واقع بدن ما در حال پاسخگویی به برنامه‏هایی است كه به سلول‏های مغز ما داده شده است . این برنامه‏ها درست مانند یك برنامه كامپیوتری به جسم ما می‏گویند: «این كار را بكن، آن كار را بكن‏» . اگر برنامه خوبی داشته باشید ضربه خوبی خواهیم زد؛ اما اگر برنامه‏ای كه به مغز خود داده‏اید، برنامه «من نمی‏توانیم این كار را انجام بدهم‏» باشد، دیگر چاره‏ای جز یك پیاده روی طولانی در زمین بازی نخواهید داشت .
بسیاری تصور می‏كنند تنها راه پیشرفت در یك مهارت تمرین عمل آن است، اما چنین نیست . البته شما می‏توانید سلول‏های مغزی خود را با استفاده از تمرینات عملی از نو برنامه‏ریزی كنید؛ اما این بهترین راه نیست . سریعت‏ترین راه برای پیشرفت در هر زمینه‏ای همراه كردن تمرینات جسمانی منظم با تمرینات ذهنی منظم است . یافته‏های علمی اخیر ثابت كرده است هنگامی كه ما خود را در حال انجام عملی تجسم می‏كنیم، درست مانند وقتی كه واقعاً آن عمل را انجام می‏دهیم، می‏توانیم برنامه‏های ذهنی خود را دگرگون سازیم . مغز ما برای ایجاد رفتارهای نوین در سلول‏های خود تغییرات الكترو شیمیایی پدید می‏آورد .
از یك طرف ما می‏خواهیم برنامه‏های سلول‏های مغز ما حتی الامكان كامل و بی‏نقص باشد و از سوی دیگر، می‏دانیم ذهن تنها جایی است كه می‏توان هر كاری را در آن در حد كمال انجام داد . بنابراین، برای كسب بهترین نتایج همواره به تمرین ذهنی و تمرین جسمانی نیازمندیم .
ما می‏توانیم بازی ویژه، ورزش خاص، صحبت كردن در میان جمع، كسب اعتماد به نفس، مهارت‏های رانندگی و تمام فنون دیگر را با نشستن در یك مكان و تمرین ذهنی و تخیل بهبود بخشیم . این اصل بارها و بارها از طریق آزمایش‏های دقیق و كنترل شده به اثبات رسیده است . «دكتر ماكسول مالتز» در كتاب معروف سیبرنتیك روانی مثال‏هایی از بازیكنان بسكتبال نقل كرده است كه با استفاده از این تكنیك‏ها به طور قابل ملاحظه‏ای مهارت‏های خود را بهبود بخشیده‏اند . قهرمانان المپیك و ورزشكاران حرفه‏ای از فن (عینی نگری شهودی) استفاده می‏كنند . بنابراین، اصلاً تعجبی ندارد كه آن‏ها را با چشم‏های بسته در وسط زمین بازی و در حال تمرین ذهنی رشته ورزشی خود ببینیم . آن‏ها مشغول نشاندن الگوهایی از كمال در ضمیر ناهشیار خود هستند كه ارائه یك بازی پیشرفته را تضمین می‏كند . البته مراد از بیان این حقایق انكار ارزش تمرینات عملی نیست . هدف تأكید این واقعیت است كه تصور ذهنی نتایج آرمانی به ما كمك می‏كند بسیار زودتر و با تلاش كم‏تر ظرفیت‏ها و توانایی‏های خویش را دریابیم .

انعطاف پذیری

واژه مهم دیگری كه در طراحی و اجرای برنامه‏های زندگی ضرورت تام دارد، انعطاف پذیری است . انعطاف پذیری سبب می‏شود خشك و متحجرانه به برنامه‏ها نگاه نكنیم و همواره جایگاهی از تغییر و اصلاح را مد نظر داشته باشیم . انسان، به دلیل انعطاف پذیری‏اش، برای تأثیر پذیری از محیط پیرامون خود بسیار مستعد است . حتی ما قادریم به بخشی از محیط تبدیل شویم . انعطاف عامل ذهن ورزی در برنامه ریزی است، امروزه عقیده بر این است كه ذهن اندوزی و خشكی یافته‏ها و برنامه‏ها مانع ذهن‏ورزی و ورزیدگی روانی است . اوشو (7) ، عارف بزرگ، درستایش ذهن می‏گوید: «شما جهان را آن طور كه هست نمی‏بینید، بلكه طوری جهان را می‏بینید كه ذهنتان به شما دیكته می‏كند .»

اصل تعادل

در طراحی برنامه‏ها و برنامه‏ریزی‏ها باید همواره تعادل (8) داشت . باید هر كاری در فاز اهمیت و ضرورت خویش تعریف شود و از بالا و پایین بودن بی‏قاعده كفه‏ها پرهیز گردد . در اصل تعادل عقیده بر این است كه: كاسه‏ات را زیاده پركنی، سرریز خواهد شد . چاقویت را مدام تیز كنی، كند خواهد شد . فقط دنبال پول و امنیت‏باشی، قلبت هیچ گاه آرام نخواهد شد . فقط به رضایت مردم اهمیت دهی، - و از رضایت‏خدا غافل شوی - اسیر آن‏ها خواهی شد . كارت را انجام بده، درست انتخاب كن، با برنامه و در برنامه و با كارنامه باش كه آرامش در آن نهفته است .
حضرت مولی الموحدین امیرالمؤمنین علی (ع) از بحث تعادل با عنوان «نمرقة الوسطی؛ تكیه‏گاه میانه‏» یاد می‏كنند و بر آن تأكید می‏ورزد .
نكته جالب این كه در برنامه مهمی چون عبادت و نجوا با خداوند نیز به برنامه‏ریزی نیازمندیم . خداگویی و خداجویی كافی نیست . حتی افرادی كه دائماً در جست و جوی خداوند و در پی او سرگردانند، وی را كم‏تر می‏یابند . كسانی كه به جای جست و جوی ظاهری به زندگی بر اساس آنچه خداوند خواسته است روی می‏آورند، خدا را می‏یابند .

نتیجه:

یافتن خداوند به زندگی بر اساس آنچه خدا می‏خواهد، بستگی دارد نه جست و جوی او . او همه جا هست و به جستن نیاز ندارد . اگر آدمی در برنامه زندگی خواست وی را اصل قرار دهد، حتماً او را خواهد دید . به همین سبب، انسان در برنامه‏ریزی برنامه‏های زندگی به امور زیر نیاز دارد:
    1 . توكل به خدا
    2 . حركت اصولی
    3 . قبول حقایق
    4 . عنایت‏به تخیل و ساحت‏های آن
    5 . انعطاف‏پذیری
فراموش نكنیم كه افراد خلاق و با برنامه همیشه سعی دارند راه‏های دشوار و متفاوت را امتحان كنند؛ اگر همیشه در مسیر هموار و عادی گام برداریم، هرگز خلاق نخواهیم شد؛ زیرا راه هموار یعنی راه كشف شده توسط دیگران و دنیای پرفراز و نشیب برنامه‏ها به خلاقیت نیازمند است .

پی‏نوشت:

1. Meta Planing.
2. Facts.
3. در كوچه باغ‏های نیشابور، محمدرضا شفیعی كدكنی .
4. Imaginations.
5و6 . راز شادزیستن، اندرو متیوس، ترجمه وحید افضلی راد، ص‏68 .
7. Flexability.
8 . یادداشت‏های ممنوعه برداشت‏های وارونه، عبدالعظیم كریمی، ص‏119 .
9. Balance.
10 . نارضایی خلاق، كریشنامورتی، ترجمه مرسده لسانی، ص‏51 .
11 . تربیت اسلامی، شماره 6، مقاله دكتر خسرو باقری .



ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
احکام وقف | نوع وقف
احکام وقف | نوع وقف

احکام وقف | نوع وقف

احکام وقف |  نیت در وقف
احکام وقف | نیت در وقف

احکام وقف | نیت در وقف

احکام وقف | تعریف وقف
احکام وقف | تعریف وقف

احکام وقف | تعریف وقف

احکام وقف | آثار و اهمیت وقف
احکام وقف | آثار و اهمیت وقف

احکام وقف | آثار و اهمیت وقف

ماجرای جدایی شجاع خلیل زاده از پرسپولیس
ماجرای جدایی شجاع خلیل زاده از پرسپولیس

ماجرای جدایی شجاع خلیل زاده از پرسپولیس

قرص پانکراتین
قرص پانکراتین

قرص پانکراتین

اسپری بینی فلوتیکازون
اسپری بینی فلوتیکازون

اسپری بینی فلوتیکازون

داروی مونته لوکاست
داروی مونته لوکاست

داروی مونته لوکاست

همه چیز درباره خواص و مضرات شیر
همه چیز درباره خواص و مضرات شیر

همه چیز درباره خواص و مضرات شیر

کنایه اوباما به ترامپ!
کنایه اوباما به ترامپ!

کنایه اوباما به ترامپ!

تفکرات افراطی در آمریکا!
تفکرات افراطی در آمریکا!

تفکرات افراطی در آمریکا!

تفرقه در سراسر آمریکا!
تفرقه در سراسر آمریکا!

تفرقه در سراسر آمریکا!

حکمت؛ به حرف والدین گوش بده / حجت الاسلام مومنی
حکمت؛ به حرف والدین گوش بده / حجت الاسلام مومنی

حکمت؛ به حرف والدین گوش بده / حجت الاسلام مومنی

رونمایی از قدرت‌نمایی نسل جدید سامانه‌های پدافندی
رونمایی از قدرت‌نمایی نسل جدید سامانه‌های پدافندی

رونمایی از قدرت‌نمایی نسل جدید سامانه‌های پدافندی

معرفی خواص بی شمار روغن نارگیل
معرفی خواص بی شمار روغن نارگیل

معرفی خواص بی شمار روغن نارگیل

با پول نمی‌توان امنیت خرید
با پول نمی‌توان امنیت خرید

با پول نمی‌توان امنیت خرید

ناجا اقتدار خود را در محافظت از نوامیس مردم نشان دهد
ناجا اقتدار خود را در محافظت از نوامیس مردم نشان دهد

ناجا اقتدار خود را در محافظت از نوامیس مردم نشان دهد

با سند عاشقی ماندگار شوید
با سند عاشقی ماندگار شوید

با سند عاشقی ماندگار شوید

آشنایی با مارچوبه و فواید آن
آشنایی با مارچوبه و فواید آن

آشنایی با مارچوبه و فواید آن

نجات محیط زیست دریا و معیشت ماهیگیران بومی/ بالاخره صید ترال ممنوع شد
نجات محیط زیست دریا و معیشت ماهیگیران بومی/ بالاخره صید ترال ممنوع شد

نجات محیط زیست دریا و معیشت ماهیگیران بومی/ بالاخره صید ترال ممنوع شد

خلاصه بازی میتیلند 0-4 آتالانتا
خلاصه بازی میتیلند 0-4 آتالانتا

خلاصه بازی میتیلند 0-4 آتالانتا