تکنولوژی، در خدمت و خیانت انسان

کتاب «فلسفه‌ی تکنولوژی چیست؟» نخستین کتاب از مجموعه‌ی علم‌شناسی انتشارات سروش است، تکنولوژی در طول تاریخ، تحت تأثیر عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و... متحول شده و به سامان رسیده است و به این لحاظ که فیلسوف تکنولوژی نیازمند مطالعه‌ی تاریخ تکنولوژی و بررسی آن است، فلسفه تکنولوژی دانشی بین رشته‌ای است و مسائل متعددی را که برای بشر عصر جدید حائز اهمیت است، مورد توجه قرار می‌دهد.
توسعه‌ی تکنولوژی امری است که برحسب ویژگی‌های یک جامعه، ممکن است به انحا‌ی مختلف رخ دهد. شناخت هرچه عمیق‌تر تکنولوژی و ابعاد گوناگون آن، تمهیدی اساسی و ضروری برای بومی‌گرایی در عرصه‌ی توسعه‌ی تکنولوژی است و توسعه‌ی بومی تکنولوژی یک ضرورت اجتناب ناپذیر به نظر می‌رسد. نتایج یک تحقیق میدانی در مورد استفاده از یکی از نمادهای تکنولوژی (نمایشگرهای الکترونیکی) نشان می‌دهد که از هر ده نفر، شش نفر احساس می‌کنند که روزانه وقتشان را بیش از حد در جلوی این دستگاه‌ها می‌گذرانند. آن‌ها می‌گویند می‌خواهند یک زندگی ساده‌تر و آهسته‌تر داشته باشند. این پژوهش همچنین رویکرد فناوری نسبت به حیطه‌ی فردی، سنت و جهانی شدن را بررسی کرده است و سه چهارم افراد شرکت کننده گفته‌اند که فکر می‌کنند جهان با سرعتی بیش از حد برای آن‌ها در حال تغییر است.

کتاب «فلسفه‌ی تکنولوژی چیست؟» از سه منظر به مسائل اساسی فلسفه‌ی تکنولوژی می‌پردازد. در بخش یک، رویکرد تاریخی- فلسفی را به کار می‌گیرد تا پرسش علوم انسانی را که بخش اصلی فلسفه‌ی تکنولوژی را می‌سازد شناسایی کند.
بخش دوم با رویکردی نزدیک‌تر به فلسفه‌ی تحلیلی، به این پرسش می‌پردازد و کامل‌کننده‌ی منظر آغازین است. مرکز ثقل بخش دوم، اخلاق است. در بخش سوم، مجدداً رویکرد تاریخی-فلسفی اصلاح شده مورد بررسی قرار می‌گیرد و مسئله اساسی این بخش نیز یک موضوع اخلاقی، یعنی مسئولیت‌پذیری اخلاقی در حوزه‌ی تکنولوژی است.
هدف مؤلف این اثر، معطوف کردن توجه همگان به یک حوزه‌ی فکری رو به توسعه است و این حوزه‌ی فکری در درک دنیای تکنولوژیکی که همه‌ی ما در آن به سر می‌بریم، سهم بسزایی دارد.
منبع مقاله :
نشریه خردنامه همشهری، شماره 142.