الگوی اخلاق

آثار هر كس نمودار دارايى اوست

بهترين معرف آن جناب، سير و سلوك انسانى و آثار علمى، از تدريس و تأليف اوست . افاضل حوزه علميه قم كه شاغل كرسى تدريس اصول معارف حقه جعفريه‏اند، از تلامذه اويند، و تفسير عظيم الشأن الميزان كه عالم علم را مايه فخر و مباهات است، يكى از آثار نفيس قلمى و أم الكتاب مؤلفات اوست . (ص 17)

جايگاه علامه طباطبائى در عرفان عملى

موقعيت جناب علامه طباطبائى (رضوان الله عليه) در عرفان عملى اين بود كه دريافته بود و به اين باور رسيده بود كه: «إن هذا القرآن يهدي للتي هي أقوم» . (1) راه اين است و جز اين نيست . و دقيقا بدين جهت، رفتار او، گفتار او، سكوت او، قلم او و مطلقا آثار وجودى او، حكايت كننده وارستگى و عظمت ذخاير علمى و عملى او بود .
انسان وقتى حضرت علامه طباطبائى را زيارت مى‏كرد، به ياد اين حديث شريف مى‏افتاد كه جناب كلينى در كتاب فضل العلم كافى به اسنادش از حضرت امام صادق (علیه السلام) نقل مى‏كند و فرموده است:
من تعلم العلم و عمل به و علم لله، دعي في ملكوت السماوات عظيما: فقيل تعلم لله و عمل لله و علم لله . (2)
آن كسى كه دانش تحصيل كند و بدان عمل كند و به ديگران براى خدا تعليم بنمايد، در ملكوت سماوات و عالم اله ـ كه خودش عالم عظيم است ـ او را به عظيم صدا مى‏كنند: اى بزرگ، اى آقا، اى كسى كه براى خدا تحصيل علم كرده‏اى، براى خدا بدان عمل كرده‏اى، براى خدا به ديگران تعليم داده‏اى، تو آقا و بزرگ و عظيمى .
بنده هفده سال در محضر شريف او با ايشان انس داشتم و از ايشان كار لغوى نديدم . حرف لغوى نشنيدم . بسيار مواظب كلام خود بود . (ص 49 ـ 51)

علامه طباطبائى و مراقبت از نفس

به حقيقت، دل اين مرد بزرگوار معدن تقوا بود؛ زيرا بسيار مواظب خود بود . همواره اهتمامش بر اين بود و مى‏گفت در شب و روز زمانى را براى حسابرسى خود قرار بدهيد و ببينيد كه اين 24 ساعت چگونه بر شما گذشته . اهل محاسبه باشيد . همان طور كه يك بازرگان و يك كاسب دخل و خرج خود و صادرات و وارداتش را حساب مى‏كند، شما ببينيد در اين شب و روز كه بر شما گذشت، چه چيزى اندوخته‏ايد . چه گفته‏ايد . يك‏يك رفتار و گفتارتان را حسابرسى كنيد . از نادرستى‏ها استغفار كنيد و سعى كنيد تكرار نشود، و براى آنچه شايسته و صالح و به فرمان حاكم عقل بود، خدا را شاكر باشيد، تا بتدريج براى شما تخلق به اخلاق ربوبى ملكه بشود . «و لاتكونوا كالذين نسوا الله فأنساهم أنفسهم» . (3)
حضرت علامه همواره مراقب نفس خويش بود و از خدا غافل نمى‏شد و اين امر در صورت و رفتار و حرفشان پيدا بود كه ايشان در پيشگاه ديگرى قرار گرفته . هر چند به صورت ظاهر، جسمش با ديگران بود، پيدا بود كه در محضر ديگرى نشسته است .
در اين باره، مصباح الشريعة مى‏فرمايد كه: «العارف شخصه مع الخلق و قلبه مع الله» ؛ عارف بدنش با خلق و دلش با خداست؛ «و لامونس له سوى الله، و هو في رياض قدسه متردد و من لطائف فضله متزود» ؛ توشه‏اش آن سويى است . قلبى كه او دارد در پيشگاه ملكوت عالم آمد و شد دارد . مونسش ملكوت عالم است .
چنين كسى مراقبت دارد و انسان بر اثر اين مراقبت، يواش يواش به صفات ملكوتى متصف مى‏شود و بدان خو مى‏گيرد . (ص 54 ـ 55)
از خاطرم نمى‏رود كه مرحوم علامه طباطبائى وقتى به من فرمود: «آقا، من هر روز مراقبتم قوى‏تر است . شب، مشاهدات من، مكاشفات من زلالتر است» . هر چه روز مراقبت شديدتر باشد، شب مكاشفات زلالتر و صافى‏تر است . (4)

پي نوشت :

1) سوره اسراء (17): . 9
2) اصول كافى، تعريب حضرت استاد حسن‏زاده آملى، ج 1 ، ص . 27
3) سوره حشر (59): . 19
4) براى اطلاع از شرح حال و آثار حضرت علامه طباطبائى (قده) ر ك: «نجوم امت: زندگانى آيةالله علامه سيد محمد حسين طباطبائى، ناصر باقرى بيدهندى، نور علم، ش 33، آذر 1368 ؛ ص 44 ـ . 87 تازه‏ترين كتاب در باره علامه طباطبائى، كتابشناسى علامه طباطبائى است كه در آن تمام منابع شرح حال و آثار علامه به دست داده شده است .

منبع: پيام حوزه

---

معرفي سايت مرتبط با اين مقاله