0
ویژه نامه ها
سبک زندگی فاطمی

سبک زندگی فاطمی

يکشنبه، 6 بهمن 1398
سردار آسمانی

سردار آسمانی

شنبه، 14 دی 1398

جشن شب يلدا

هزاران سال است كه جشن شب چله در خانه ايرانيان برگزار مي‌شود. اين جشن حتي در زمان حمله مغول و تركان بي‌تمدن هم برگزار مي‌شد. استمرار و ادامه برگزاري اين جشن و جشن‌هاي امثال آن نشانه پيوند ناگسستني ايرانيان امروز
جشن شب يلدا
جشن شب يلدا
 
 
جشن شب يلدا، جشن بزرگداشت علم است
_ جشن شب چله، جشن بزرگداشت علم در دوران باستان است. نياكان ما، در 7000 سال پيش، به گاه‌شماري خورشيدي دست پيدا كردند و با تفكر و تامل دريافتند كه اولين شب زمستان بلندترين شب سال است.
هزاران سال است كه جشن شب چله در خانه ايرانيان برگزار مي‌شود. اين جشن حتي در زمان حمله مغول و تركان بي‌تمدن هم برگزار مي‌شد.
استمرار و ادامه برگزاري اين جشن و جشن‌هاي امثال آن نشانه پيوند ناگسستني ايرانيان امروز با فرهنگ نياكان‌شان است. اما آنچه باعث تعجب انسان متمدن و پيشرفته امروزي است، چگونگي دستيابي ايرانيان باستان به گاه‌شماري است كه اين چنين دقيق طلوع و غروب خورشيد را بررسي كرده است.
گاه‌شماري خود را بر پايه آن گذاشتند. آنها حركت خورشيد را در برج‌هاي آسمان اندازه‌گيري كردند و براي هر برجي نام خاصي گذاشتند. آنها دريافتند هنگامي كه برآمدن خورشيد با برآمدن برج بره در يك زمان باشد، اول بهار است و روز و شب با هم برابر است. آنها مانند ما مي‌توانستند در شب 6 برج را ببينند. از سر شب يكي‌يكي برج‌ها از جلوي چشم‌ها عبور مي‌كنند. برج بره سپس برج گاو و ... آنها مي‌دانستند 6 برج ديگر كه ديده نمي‌شوند در آن سوي زمين هستند و مردماني در آنسوي زمين 6 برج ديگر را نظاره مي‌كنند. آنها دريافتند كه اول پاييز و بهار روز و شب برابر و در اول تابستان روز بلندتر از شب است. آنها گاه‌شماري خود را بر اساس چهل روز، چهل روز تقسيم كردند. در فرهنگ ايرانيان و نياكان ما عدد چهل مانند عدد شش و دوازده قداست خاصي دارد. واژه‌هاي «چله نشستن»، «چل چلي» و در طبرستان واژه‌هاي «پيرا چله،‌ گرما چله» نشانه اهميت اين عدد در ميان فرهنگ ايراني است. آنها در اصل ماه را به چهل روز تقسيم كردند و نه ماه داشتند. اما پس از مدتي اين روزها به سي روز تغيير پيدا كرد و ماه سي روزه شد.
در شاهنامه آمده است:
نباشد بهار و زمستان پديد                          نيارند هنگام رامش نويد
اين بيت اشاره به گاه‌شماري سرزمين‌هاي ديگر دارد. گاه‌شماري سرزمين‌هاي ديگر براي بهار و فصل‌هاي ديگر سرآغازي نداشتند و اين نشان مي‌دهد كه گاه‌شماري ايرانيان همواره كامل‌ترين گاه‌شماري بوده است. گاه‌شماري ايرانيان تا زمان دانشمند بزرگ خيام ادامه داشت. با ورود اسلام گاه‌شماري قمري اعراب نيز يكي از گاه‌شماري‌هاي مورد استفاده سرزمين ايران شد. وزراء ايراني خلافت عباسي هر پيشنهادي را كه براي اصلاح تقويم نياكان‌شان مطرح مي‌كردند از طرف پادشاهان عباسي رد مي‌شد. آنها مي‌گفتند اگر تقويم شما اصلاح شود باز به آيين و فرهنگ پيشين خود بازمي‌گرديد. اما در زمان خيام شرايط تغيير كرد. او در سن 28 سالگي هنگامي كه وارد دربار شاه خوارزم مي‌شد، شاه از جاي خود بلند مي‌شد و او را كنار خود مي‌نشاند. احترامي كه پادشاهان به خيام مي‌گذاشتند باعث شد دست او در اصلاح گاه‌شماري ايرانيان باز شود. با اصلاح گاه‌شماري بار ديگر فرهنگ و آيين ايراني زنده شد. سامانيان كه دوستار فرهنگ ايراني بودند، دانشمندان و وزرای ايراني را بدون ممانعت نگهبان مي‌پذيرفتند. اين نشانه فرهنگ غني ايراني است. ما شب چله را جشن مي‌گيريم تا ياد بزرگاني همچون خيام و نياكان دورتر از خيام را گرامي بداريم.»
مير جلال الدين کزازي: كريسمس همان شب چله است
همايش «کاوشی در شب چله» روز سه شنبه در دانشكده داروسازي دانشگاه تهران برگزار شد. در اين همايش دكتر «ميرجلال الدين كزازي» استاد زبان و ادبيات فارسي، به نقش ايزدمهر در مراسم شب چله و تقليد مسيحيان از اين آيين در شب كريسمس اشاره كرد. از دكتر كزازي تاكنون بيش از 38 كتاب و 80 مقاله به چاپ رسيده است.
متن زیر برگرفته از سخنرانی دکتر کزازی در این همایش است:
«شب يلدا، درازترين شب سال و يكي از بزرگترين جشن هاي ايرانيان است. ايرانيان همواره شيفته شادي و جشن بوده اند و اين جشن ها را با روشنايي و نور مي آراستند. آنها خورشيد را نماد نيكي مي دانستند و در جشن هايشان آن را ستايش مي كردند. در درازترين و تيره ترين شب سال، ستايش خورشيد نماد ديگري مي یابد. مردمان سرزمين ايران با بيدار ماندن، طلوع خورشيد و سپيده دم را انتظار مي كشند تا خود شاهد دميدن خورشيد باشند و آن را ستايش كنند. خوردن خوراكي ها و مراسم ديگر در اين شب بهانه اي است براي بيدار ماندن يكي از دلايل گرفتن جشن دراين شب زاده شدن ايزدمهر است.
مهر به معناي خورشيد و يكي از بغان ايراني و هندي است و تاريخ پرستش به سال ها پيش از زرتشت مي رسد. پس از ظهور زرتشت، اين پيامبر ايراني خداي بزرگ را اهوارمزدا معرفي كرد. ايزدان و بغان را به دو دسته اهورايي و ديواني تقسيم كرد. در باور زرشتي، بغان تيره اهورايي ستوده و تيره ديواني نكوهيده شود. يكي از ايزدان اهواريي مهر ايراني و هني بود. مهر ايزدي نيك است و قسمتي از اوستا به نام او، نام گذاري شده است. در مهريشت اوستا آمده است: «مهر از آسمان با هزاران چشم بر ايراني مي نگرد تا دروغي نگويد.»
ايزد مهر در يكي از شهرهاي خاوري ايران از دوشيزه اي به نام ناهيد زاده شد. پس از مدت اندكي كشور به كيش مهرپرستي گرويد. مهرپرستي از مرزهاي ايران فراتر و به رم رفت. پادشاهان رم به آن گرويدند و دين رسمي رم شد. «يوليانوس» يا «ژوليان» يكي از پادشاهان رومي گروه گروه مردم ترسا را به دين مهر مي كشاند و دعوت مي كرد. هنوز هم نيايش هاي اين شاه رومي با مهر برجاست. «اي پدر در آسمان نيايش مرا بشنو» «يوليانوس» در اين نيايش خدا را پدر مي نامد. اين اسمي بود كه ترسايان به تقليد از مهرپرستان بر خداي خود گذاشتند. روميان سال هاي بسيار تولد مهر و شب چله را جشن مي گرفتند و آن را آغاز سال مي دانستند. حتي پس از گسترش دين مسيحيت، باز كشيشان نتوانستند از گرفتن اين جشن ها جلوگيري كنند و به ناچار مجبور شدند به دروغ اين شب را زادروز تولد عيسي معرفي كنند تا روز 25 دسامبر را به بهانه تولد عيسي جشن بگيرند نه تولد ايزدمهر،‌ هنگامي كه به آيين و مراسم مسيحيان در كريسمس نگاه مي كنيم بسياري از نشانه هاي ايراني اين مراسم را در مي يابيم. ايرانيان قديم در شب چله درخت سروي را با دو رشته نوار نقره اي و طلايي مي آراستند. بعدها مسيحيان درخت كاج را به تقليد از مهرپرستان و ايرانيان تزيين كردند. مهر از دوشيزه با كره اي به نام آناهيتا در درون غاري زاده شد كه بعدها مسيحيان عيسي را جايگزين مهر و مريم را جايگزين آناهيتا قرار دادند. يكي ديگر از وام گيري هاي مسيحيان از مهرپرستان، روز مقدس مسيحي يعني يكشنبه است.
Sunday به معني روز خورشيد يا مهر است كه روز مقدس مهرپرستان بود. ارنست رنان درباره آيين مهرپرستي گفته است:‌ «اگر عيسويت به هنگام گسترش خود بر اثر بيماري مرگ ماري باز مي ايستاد، سراسر جهان به آيين مهر مي گرويد.»
یلدای ایرانی، شبی که خورشید از نو زاده می شود
منبع: www.zendehrood.com

 
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
دوشنبه، 25 آذر 1387
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: حجت اله مومنی
موارد بیشتر برای شما
واکنش علمای اهل سنت به تحریم انتخابات
واکنش علمای اهل سنت به تحریم انتخابات

واکنش علمای اهل سنت به تحریم انتخابات

هزینه اعزام زائران به عتبات عالیات اعلام شد/ نتایج ثبت نام اولیه امروز مشخص می گردد
هزینه اعزام زائران به عتبات عالیات اعلام شد/ نتایج ثبت نام اولیه امروز مشخص می گردد

هزینه اعزام زائران به عتبات عالیات اعلام شد/ نتایج ثبت نام اولیه امروز مشخص می گردد

یا امین الله فی ارضه/ سیب سرخی
یا امین الله فی ارضه/ سیب سرخی

یا امین الله فی ارضه/ سیب سرخی

مهربون ترین مادر دنیا دنیا اومده/ حسین سیب سرخی
مهربون ترین مادر دنیا دنیا اومده/ حسین سیب سرخی

مهربون ترین مادر دنیا دنیا اومده/ حسین سیب سرخی

فتبارک الله احسن الخالقین/ سیب سرخی

فتبارک الله احسن الخالقین/ سیب سرخی

هزاران سال نوری قبل خلقت/ سیب سرخی
هزاران سال نوری قبل خلقت/ سیب سرخی

هزاران سال نوری قبل خلقت/ سیب سرخی

امشب مستم و می گردم میخانه به میخانه/ موسی رضایی
امشب مستم و می گردم میخانه به میخانه/ موسی رضایی

امشب مستم و می گردم میخانه به میخانه/ موسی رضایی

وزیر بهداشت: هیچ موردی از آلودگی به کرونا ویروس در کشور نداریم
وزیر بهداشت: هیچ موردی از آلودگی به کرونا ویروس در کشور نداریم

وزیر بهداشت: هیچ موردی از آلودگی به کرونا ویروس در کشور نداریم

به نام نامیه مادر حسن/ مهدی رعنایی
به نام نامیه مادر حسن/ مهدی رعنایی

به نام نامیه مادر حسن/ مهدی رعنایی

آرزومه تا آخر دنیا یا رقیه بگم/ مهدی رعنایی
آرزومه تا آخر دنیا یا رقیه بگم/ مهدی رعنایی

آرزومه تا آخر دنیا یا رقیه بگم/ مهدی رعنایی

بارون داره میاد چه بارونی/ رعنایی
بارون داره میاد چه بارونی/ رعنایی

بارون داره میاد چه بارونی/ رعنایی

سلام خالق سلام خلقت سلام احمد/ مهدی رعنایی
سلام خالق سلام خلقت سلام احمد/ مهدی رعنایی

سلام خالق سلام خلقت سلام احمد/ مهدی رعنایی

بیش از ۵۰ درصد مردم آماده انتخابات هستند/ تهران بیشترین تعداد نامزد را دارد
بیش از ۵۰ درصد مردم آماده انتخابات هستند/ تهران بیشترین تعداد نامزد را دارد

بیش از ۵۰ درصد مردم آماده انتخابات هستند/ تهران بیشترین تعداد نامزد را دارد

تاج سرم واسه هدیه روز مادرم/ مهدی رعنایی

تاج سرم واسه هدیه روز مادرم/ مهدی رعنایی

آفریدند مرا بنده مولا باشم/ حاج حیدر خمسه
آفریدند مرا بنده مولا باشم/ حاج حیدر خمسه

آفریدند مرا بنده مولا باشم/ حاج حیدر خمسه

لاریجانی: ایران در مبارزه با تروریسم با یک طراحی خوب و شایسته به کشورهای منطقه کمک کرد
لاریجانی: ایران در مبارزه با تروریسم با یک طراحی خوب و شایسته به کشورهای منطقه کمک کرد

لاریجانی: ایران در مبارزه با تروریسم با یک طراحی خوب و شایسته به کشورهای منطقه کمک کرد

چون تو ذات کبریا گوهر نداشت/ حاج غلامرضا سازگار
چون تو ذات کبریا گوهر نداشت/ حاج غلامرضا سازگار

چون تو ذات کبریا گوهر نداشت/ حاج غلامرضا سازگار

شور عربی و فارسی میلاد حضرت زهرا/ محمد فصولی
شور عربی و فارسی میلاد حضرت زهرا/ محمد فصولی

شور عربی و فارسی میلاد حضرت زهرا/ محمد فصولی

اللهم صلی علی فاطمه و ابیها/ محمد فصولی

اللهم صلی علی فاطمه و ابیها/ محمد فصولی

توان واژه کجا و مدیح گفتن او/ فرزاد علیلوئی
توان واژه کجا و مدیح گفتن او/ فرزاد علیلوئی

توان واژه کجا و مدیح گفتن او/ فرزاد علیلوئی

مداحی میلاد حضرت زهرا(س)/ فصولی: مدیحه سرائی
مداحی میلاد حضرت زهرا(س)/ فصولی: مدیحه سرائی

مداحی میلاد حضرت زهرا(س)/ فصولی: مدیحه سرائی