آیا خدا می ‌تواند مثل خودش را خلق کند؟

به طور کلی، افعالی که محال عقلی هستند، هیچ گاه متعلق قدرت واقع نمی ‌شوند و اصلا مفهوم قدرت در مورد آنها به کار نمی ‌رود، یعنی اگر امری عقلا محال بود و وجودش در عالم خارج محال عقلی به حساب آمد، دیگر نمی ‌توانیم آن را در محدوده‌ی قدرت قرار دهیم و بگوییم: آیا کسی می ‌تواند این فعل محال را انجام دهد؟! (دقّت کنید).
يکشنبه، 12 اسفند 1403
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
آیا خدا می ‌تواند مثل خودش را خلق کند؟
اگر بگویید: بلی، خداوند می ‌تواند مثل خودش را خلق کند، که در این صورت امکان شریک برای خدا را در نظر گرفته‌ اید در حالی که علمای اسلام با دلایل عقلی ثابت کرده‌ اند که حتّی فرض شریک هم برای خدا از جهت عقلی اشکال دارد.
 
و اگر بگویید: نمی‌ تواند مثل خودش را خلق کند که در این صورت قدرت خدایتان را محدود کرده ‌اید، در حالی که قرآن در بسیاری از آیات ادّعا کرده که خداوند بر همه چیز قادر است.
 
جواب شبهه:
با یک مقدمه، دو جواب را عرض می ‌کنیم:
 
جواب اول:
از آنجایی که در جای خود ثابت شده که وجود شریک و مثل برای خداوند محال است، لهذا اصلا تعلقِ قدرت بر ایجاد آن معنا و مفهومی ندارد، یعنی وقتی ثابت شد که عقلا محال است خداوند شریک داشته باشد، پس جایی برای این سوال باقی نمی‌ ماند که آیا عقلا خداوند قدرت دارد که مثل و شریکی برای خود خلق کند؟
 
جواب دوم:
عدّه‌ ای از متکلّمین در جواب این اشکال گفته ‌اند: از آنجایی که خداوند ماهیّت ندارد (یعنی حدّ و مرز معینی ندارد) لذا اگر بخواهد خدایی مثل خودش را خلق کند، باید آن را بی‌ حد و مرز و بدون ماهیّت خلق کند، در حالی که مخلوق هیچ ‌گاه نمی ‌تواند بدون ماهیّت (بدون حدّ و مرز) باشد. بنابراین، خلق خدای دیگر از ناحیه‌ی خداوند، باز هم محال عقلی است و طبیعتا متعلّق قدرت واقع نمی ‌شود. پس سوال از این که آیا خدا می ‌تواند خدایی نامحدود مثل خودش را خلق کند، اساسا باطل خواهد بود.
 
برای واضح ‌تر شدنِ جواب، مثالی عرض می ‌کنیم:
فرض کنید مرد قدرتمندی می ‌تواند سنگ بیست کیلویی را به بالای بام خانه‌ی سه طبقه بیاندازد. اگر به او بگویید یک ورق کاغذ را به بالای آن بام بیاندازد. یقیناً نمی‌ تواند، چرا که کاغذ به خاطر سبکی وزن اصلا به بالا نمی ‌رود و بالا رفتن کاغذ به دست آن مرد امری محال است. آیا مفهوم دارد که بگوییم این مرد قدرتمند توانایی غلبه بر این کاغذ سبک را ندارد؟! مشکل از ناحیه‌ی این فرد نیست، بلکه مشکل از بالا رفتن این کاغذ است که در عالم خارج واقع نمی ‌شود.
 
خلاصه جواب:
از جواب‌ های داده شده استفاده می ‌شود که معنای آیاتی که عمومیّت قدرت خداوند را مطرح کرده ‌اند، آن است که خداوند بر تمام امورات ممکن قدرت دارد و اگر قدرت خداوند را درمورد خلق شریک سلب می ‌کنیم، اشکال از ناحیه‌ی خود فعل است (که عقلا محال است خداوند شریک داشته باشد) نه از ناحیه‌ی فاعل (نه این که قدرت خداوند محدود باشد). (1)
 
ملاحظه:
جواب بسیاری از سوالاتی که در محدوده‌ی قدرت الهی مطرح می ‌شود همین است، مثلا گاهی سوال می ‌کنند: آیا خداوند می‌تواند دنیا را با همان حجم بزرگ در تخم مرغی جای دهد؟ یا سوال می ‌کنند آیا خداوند می ‌تواند سنگ بزرگی خلق کند که خودش نتواند آن را بلند کند؟
 
در مقابل این نوع سوال ‌ها نیز باید گفت: وقوع دنیا با آن حجم بزرگ در تخم ‌مرغِ کوچک یا خلق سنگ بزرگی که بدون ماهیّت و بدون حد و حصر باشد، عقلا محال است. بنابراین، اصلا مفهوم قدرت بر این امور تعلق نمی ‌گیرد و سوال از این امور بی ‌فایده و لغو است.
 
پی‌نوشت‌ها:
1. تجرید الاعتقاد، مرحوم خواجه نصرین الدین طوسی (رحمه الله)، مبحث عمومیت قدرت خداوند.
 
منبع‌: پاسخ به شبهات اینترنتی (پاسخ به شبهاتی که سایت های ضد اسلامی و ضد شیعی منتشر کرده‌ اند)، هادی کُردان، جلد دوم، تهران: انتشارات شارق، چاپ سوم، 1389ش.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
شایعه در یک کلیک؛ بازنشر اخبار، خطرات شایعه‌پراکنی و لزوم تبیین در فضای مجازی
شایعه در یک کلیک؛ بازنشر اخبار، خطرات شایعه‌پراکنی و لزوم تبیین در فضای مجازی
خاطره تلخ دختر شهید طهرانی مقدم از اولین نامه‌ای که به پدرش نوشت‏
play_arrow
خاطره تلخ دختر شهید طهرانی مقدم از اولین نامه‌ای که به پدرش نوشت‏
افزایش مشکلات مردم غزه همزمان با فصل سرما
play_arrow
افزایش مشکلات مردم غزه همزمان با فصل سرما
تشریح اهداف برگزاری اولین سالگرد شهادت رهبر شهید
play_arrow
تشریح اهداف برگزاری اولین سالگرد شهادت رهبر شهید
تصاویر دیده‌نشده از رزمایش موشکی سپاه در سال ۱۳۸۳
play_arrow
تصاویر دیده‌نشده از رزمایش موشکی سپاه در سال ۱۳۸۳
بدون محدودیت جغرافیایی که می‌گوییم این‌گونه است...
play_arrow
بدون محدودیت جغرافیایی که می‌گوییم این‌گونه است...
پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
play_arrow
پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
انهدام و رهگیری یک فروند پهپاد MQ1 در آسمان جزیره قشم
play_arrow
انهدام و رهگیری یک فروند پهپاد MQ1 در آسمان جزیره قشم
هشدار ایران در شورای امنیت به آمریکا و متحدانش
play_arrow
هشدار ایران در شورای امنیت به آمریکا و متحدانش
مادری که بعد از ۱۸ سال فرزندش را پیدا کرد!
play_arrow
مادری که بعد از ۱۸ سال فرزندش را پیدا کرد!
گوشه‌هایی از عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه(س) در زینبیه
play_arrow
گوشه‌هایی از عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه(س) در زینبیه
دبیر: حسن یزدانی جزو بی‌نظیرهای تاریخ کشتی دنیاست
play_arrow
دبیر: حسن یزدانی جزو بی‌نظیرهای تاریخ کشتی دنیاست
بهترین کشتی‌گیر حال حاضر دنیا از نظر علیرضا دبیر
play_arrow
بهترین کشتی‌گیر حال حاضر دنیا از نظر علیرضا دبیر
نماهنگ/ "زدیم دوباره می‌زنیم" با نوای مهدی رسولی
play_arrow
نماهنگ/ "زدیم دوباره می‌زنیم" با نوای مهدی رسولی
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
play_arrow
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا