آیا خدا می ‌تواند مثل خودش را خلق کند؟

به طور کلی، افعالی که محال عقلی هستند، هیچ گاه متعلق قدرت واقع نمی ‌شوند و اصلا مفهوم قدرت در مورد آنها به کار نمی ‌رود، یعنی اگر امری عقلا محال بود و وجودش در عالم خارج محال عقلی به حساب آمد، دیگر نمی ‌توانیم آن را در محدوده‌ی قدرت قرار دهیم و بگوییم: آیا کسی می ‌تواند این فعل محال را انجام دهد؟! (دقّت کنید).
يکشنبه، 12 اسفند 1403
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
آیا خدا می ‌تواند مثل خودش را خلق کند؟
اگر بگویید: بلی، خداوند می ‌تواند مثل خودش را خلق کند، که در این صورت امکان شریک برای خدا را در نظر گرفته‌ اید در حالی که علمای اسلام با دلایل عقلی ثابت کرده‌ اند که حتّی فرض شریک هم برای خدا از جهت عقلی اشکال دارد.
 
و اگر بگویید: نمی‌ تواند مثل خودش را خلق کند که در این صورت قدرت خدایتان را محدود کرده ‌اید، در حالی که قرآن در بسیاری از آیات ادّعا کرده که خداوند بر همه چیز قادر است.
 
جواب شبهه:
با یک مقدمه، دو جواب را عرض می ‌کنیم:
 
جواب اول:
از آنجایی که در جای خود ثابت شده که وجود شریک و مثل برای خداوند محال است، لهذا اصلا تعلقِ قدرت بر ایجاد آن معنا و مفهومی ندارد، یعنی وقتی ثابت شد که عقلا محال است خداوند شریک داشته باشد، پس جایی برای این سوال باقی نمی‌ ماند که آیا عقلا خداوند قدرت دارد که مثل و شریکی برای خود خلق کند؟
 
جواب دوم:
عدّه‌ ای از متکلّمین در جواب این اشکال گفته ‌اند: از آنجایی که خداوند ماهیّت ندارد (یعنی حدّ و مرز معینی ندارد) لذا اگر بخواهد خدایی مثل خودش را خلق کند، باید آن را بی‌ حد و مرز و بدون ماهیّت خلق کند، در حالی که مخلوق هیچ ‌گاه نمی ‌تواند بدون ماهیّت (بدون حدّ و مرز) باشد. بنابراین، خلق خدای دیگر از ناحیه‌ی خداوند، باز هم محال عقلی است و طبیعتا متعلّق قدرت واقع نمی ‌شود. پس سوال از این که آیا خدا می ‌تواند خدایی نامحدود مثل خودش را خلق کند، اساسا باطل خواهد بود.
 
برای واضح ‌تر شدنِ جواب، مثالی عرض می ‌کنیم:
فرض کنید مرد قدرتمندی می ‌تواند سنگ بیست کیلویی را به بالای بام خانه‌ی سه طبقه بیاندازد. اگر به او بگویید یک ورق کاغذ را به بالای آن بام بیاندازد. یقیناً نمی‌ تواند، چرا که کاغذ به خاطر سبکی وزن اصلا به بالا نمی ‌رود و بالا رفتن کاغذ به دست آن مرد امری محال است. آیا مفهوم دارد که بگوییم این مرد قدرتمند توانایی غلبه بر این کاغذ سبک را ندارد؟! مشکل از ناحیه‌ی این فرد نیست، بلکه مشکل از بالا رفتن این کاغذ است که در عالم خارج واقع نمی ‌شود.
 
خلاصه جواب:
از جواب‌ های داده شده استفاده می ‌شود که معنای آیاتی که عمومیّت قدرت خداوند را مطرح کرده ‌اند، آن است که خداوند بر تمام امورات ممکن قدرت دارد و اگر قدرت خداوند را درمورد خلق شریک سلب می ‌کنیم، اشکال از ناحیه‌ی خود فعل است (که عقلا محال است خداوند شریک داشته باشد) نه از ناحیه‌ی فاعل (نه این که قدرت خداوند محدود باشد). (1)
 
ملاحظه:
جواب بسیاری از سوالاتی که در محدوده‌ی قدرت الهی مطرح می ‌شود همین است، مثلا گاهی سوال می ‌کنند: آیا خداوند می‌تواند دنیا را با همان حجم بزرگ در تخم مرغی جای دهد؟ یا سوال می ‌کنند آیا خداوند می ‌تواند سنگ بزرگی خلق کند که خودش نتواند آن را بلند کند؟
 
در مقابل این نوع سوال ‌ها نیز باید گفت: وقوع دنیا با آن حجم بزرگ در تخم ‌مرغِ کوچک یا خلق سنگ بزرگی که بدون ماهیّت و بدون حد و حصر باشد، عقلا محال است. بنابراین، اصلا مفهوم قدرت بر این امور تعلق نمی ‌گیرد و سوال از این امور بی ‌فایده و لغو است.
 
پی‌نوشت‌ها:
1. تجرید الاعتقاد، مرحوم خواجه نصرین الدین طوسی (رحمه الله)، مبحث عمومیت قدرت خداوند.
 
منبع‌: پاسخ به شبهات اینترنتی (پاسخ به شبهاتی که سایت های ضد اسلامی و ضد شیعی منتشر کرده‌ اند)، هادی کُردان، جلد دوم، تهران: انتشارات شارق، چاپ سوم، 1389ش.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران