آیا خدا می ‌تواند مثل خودش را خلق کند؟

به طور کلی، افعالی که محال عقلی هستند، هیچ گاه متعلق قدرت واقع نمی ‌شوند و اصلا مفهوم قدرت در مورد آنها به کار نمی ‌رود، یعنی اگر امری عقلا محال بود و وجودش در عالم خارج محال عقلی به حساب آمد، دیگر نمی ‌توانیم آن را در محدوده‌ی قدرت قرار دهیم و بگوییم: آیا کسی می ‌تواند این فعل محال را انجام دهد؟! (دقّت کنید).
يکشنبه، 12 اسفند 1403
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
آیا خدا می ‌تواند مثل خودش را خلق کند؟
اگر بگویید: بلی، خداوند می ‌تواند مثل خودش را خلق کند، که در این صورت امکان شریک برای خدا را در نظر گرفته‌ اید در حالی که علمای اسلام با دلایل عقلی ثابت کرده‌ اند که حتّی فرض شریک هم برای خدا از جهت عقلی اشکال دارد.
 
و اگر بگویید: نمی‌ تواند مثل خودش را خلق کند که در این صورت قدرت خدایتان را محدود کرده ‌اید، در حالی که قرآن در بسیاری از آیات ادّعا کرده که خداوند بر همه چیز قادر است.
 
جواب شبهه:
با یک مقدمه، دو جواب را عرض می ‌کنیم:
 
جواب اول:
از آنجایی که در جای خود ثابت شده که وجود شریک و مثل برای خداوند محال است، لهذا اصلا تعلقِ قدرت بر ایجاد آن معنا و مفهومی ندارد، یعنی وقتی ثابت شد که عقلا محال است خداوند شریک داشته باشد، پس جایی برای این سوال باقی نمی‌ ماند که آیا عقلا خداوند قدرت دارد که مثل و شریکی برای خود خلق کند؟
 
جواب دوم:
عدّه‌ ای از متکلّمین در جواب این اشکال گفته ‌اند: از آنجایی که خداوند ماهیّت ندارد (یعنی حدّ و مرز معینی ندارد) لذا اگر بخواهد خدایی مثل خودش را خلق کند، باید آن را بی‌ حد و مرز و بدون ماهیّت خلق کند، در حالی که مخلوق هیچ ‌گاه نمی ‌تواند بدون ماهیّت (بدون حدّ و مرز) باشد. بنابراین، خلق خدای دیگر از ناحیه‌ی خداوند، باز هم محال عقلی است و طبیعتا متعلّق قدرت واقع نمی ‌شود. پس سوال از این که آیا خدا می ‌تواند خدایی نامحدود مثل خودش را خلق کند، اساسا باطل خواهد بود.
 
برای واضح ‌تر شدنِ جواب، مثالی عرض می ‌کنیم:
فرض کنید مرد قدرتمندی می ‌تواند سنگ بیست کیلویی را به بالای بام خانه‌ی سه طبقه بیاندازد. اگر به او بگویید یک ورق کاغذ را به بالای آن بام بیاندازد. یقیناً نمی‌ تواند، چرا که کاغذ به خاطر سبکی وزن اصلا به بالا نمی ‌رود و بالا رفتن کاغذ به دست آن مرد امری محال است. آیا مفهوم دارد که بگوییم این مرد قدرتمند توانایی غلبه بر این کاغذ سبک را ندارد؟! مشکل از ناحیه‌ی این فرد نیست، بلکه مشکل از بالا رفتن این کاغذ است که در عالم خارج واقع نمی ‌شود.
 
خلاصه جواب:
از جواب‌ های داده شده استفاده می ‌شود که معنای آیاتی که عمومیّت قدرت خداوند را مطرح کرده ‌اند، آن است که خداوند بر تمام امورات ممکن قدرت دارد و اگر قدرت خداوند را درمورد خلق شریک سلب می ‌کنیم، اشکال از ناحیه‌ی خود فعل است (که عقلا محال است خداوند شریک داشته باشد) نه از ناحیه‌ی فاعل (نه این که قدرت خداوند محدود باشد). (1)
 
ملاحظه:
جواب بسیاری از سوالاتی که در محدوده‌ی قدرت الهی مطرح می ‌شود همین است، مثلا گاهی سوال می ‌کنند: آیا خداوند می‌تواند دنیا را با همان حجم بزرگ در تخم مرغی جای دهد؟ یا سوال می ‌کنند آیا خداوند می ‌تواند سنگ بزرگی خلق کند که خودش نتواند آن را بلند کند؟
 
در مقابل این نوع سوال ‌ها نیز باید گفت: وقوع دنیا با آن حجم بزرگ در تخم ‌مرغِ کوچک یا خلق سنگ بزرگی که بدون ماهیّت و بدون حد و حصر باشد، عقلا محال است. بنابراین، اصلا مفهوم قدرت بر این امور تعلق نمی ‌گیرد و سوال از این امور بی ‌فایده و لغو است.
 
پی‌نوشت‌ها:
1. تجرید الاعتقاد، مرحوم خواجه نصرین الدین طوسی (رحمه الله)، مبحث عمومیت قدرت خداوند.
 
منبع‌: پاسخ به شبهات اینترنتی (پاسخ به شبهاتی که سایت های ضد اسلامی و ضد شیعی منتشر کرده‌ اند)، هادی کُردان، جلد دوم، تهران: انتشارات شارق، چاپ سوم، 1389ش.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم