آل زَيني

از خاندانهاي علمي کربلا که افتخار خدمت آستانه‌ي ابي عبدالله الحسين (عليه السلام) را دارا مي‌باشند. اين طايفه از ذريه‌ي سيد زين الدين فرزند سيدعلي بن سيد سيف الدين حسني حسيني، از اکابر علماي اواخر قرن دوازدهم و مطلع قرن سيزدهم هجري هستند که نسب وي به حضرت امام حسن مجتبي (عليه السلام) مي‌رسيد. افراد اين خاندان امروزه در عراق ساکن شهرهاي کربلا و نجف و کاظمين و بغداد مي‌باشند و به آل زيني شهرت دارند. شاخه‌ي اين خاندان جليل در ايران، از ذريه‌ي سيدجواد معروف به سياه‌پوش، فرزند سيد محمدبن سيد احمدبن سيد زين الدين، از اکابر علماي اخباريه هستند و در شهرهاي قزوين و تهران ساکن‌اند و به آل سياه‌پوش معروفند. بعضي از علماي شاخه‌ي آل زيني عبارتند از: 1) سيد زين الدين فرزند سيدعلي بن سيد سيف الدين حسني حسيني، از اکابر علماي کربلا و سرسلسله‌ي آل زيني، وي در سال 1173ق کربلا را مسکن دائمي خويش قرار داد و در سلک خدمه‌ي آستانه‌ي حضرت سيد الشهداء (عليه السلام) درآمد و احفاد وي تا عصر حاضر جزء خدام آستانه‌ي حسيني مي‌باشند؛ 2) سيد احمد فرزند سيد زين الدين، وي جهت تحصيل نجف اشرف را مسکن خويش قرار داد؛ 3) سيدمحمد (1148-1216ق) فرزند سيداحمد آل زيني نجفي بغدادي، از فحول علماي اماميه و از شعراي معروف شيعه، او از معاصرين سيدمهدي بحرالعلوم (م1212ق) و يکي از ارکان خمسه و گردانندگان «معرکة الخميس» به شمار مي‌آمد که روزهاي پنجشنبه، به رسم سوق عکاظ قديم، در منزل سيدمهدي بحرالعلوم، در نجف اشرق گرد هم آمده و قصائد خويش را مي‌خواندند و گاهي بالبداهه در پاسخ يکديگر قطعاتي مي‌سرودند. اين محفل ادبي را سيد بحرالعلوم «معرکة الخميس» ناميد، پنج تن از اعضاي اين انجمن برجسته‌تر از سايرين بودند که عبارتند از: سيدمهدي بحرالعلوم، سيدمحمد آل زيني، سيدصادق آل فحام، شيخ محمدرضا آل نحوي و شيخ محمد آل محيي الدين؛ 4) سيد عبدالرزاق (1310-1373ق) فرزند سيد کاظم بن سيد جعفر بن سيد حسين بن سيد احمد آل زيني، از خطباي منبر حسيني، مورخ متتبع؛ 5) سيد سعيد فرزند سيداحمد آل زيني، از فضلاي معاصر، مبارز مجاهد، وکيل سيد محسن حکيم در کربلا؛ 6) سيدرضا آل زيني، از ادباي معاصر که تاريخچه‌ي اين خاندان را به نام شذرات من ماضينا تا حضرت امام حسن مجتبي (عليه السلام) نگاشته است.
کتابنامه: اعيان الشيعه، 280/4-281، 115/9 -119؛ الذريعة، 275/4، 276، 9، ق411/2، 264/21؛ ريحانة الأدب، 408/2؛ کربلا في حاضرها و ماضيها (خطي).
منبع مقاله :
گروه نويسندگان، (1391) دائرةالمعارف تشيع، تهران: حکمت، چاپ اول