هموفيلي و ورزش
ورزش و فعاليت بدني ، خاصه اگر جنبه تفريحي و لذت بخش هم داشته باشد ، براي حفظ نشاط جسمي و روحي همه انسانها ضروري است و اين ضرورت براي کساني که در معرض استرس هاي شديد و مستمر رواني هستند ، اهميتي دو چندان دارد بيماران هموفيل به دليل استعداد ارثي به خونريزي خودبه خود يا استمرار خونريزيهاي ضربه اي ، وضعيت خاصي دارند . شايع ترين شمکل بيماران هموفيل ، خونريزي در داخل مفاصل اندامها بخصوص زانو ، مچ پا و آرنج هاست ، خونريزي ممکن است خود به خود ، يا در اثر ضربات معمولي مانند بالا رفتن از پله يا رانندگي و يا ... اتفاق افتد .
خونريزي مفصل منجر به درد شديد و تورم در مفصل مبتلا و اسپاسم و بي حرکتي در عضلات دو طرف مفصل مي شود . بي حرکتي طولاني باعث آتروفي و لاغري عضلات مي گردد .
مفصلي که يک بار دچار خونريزي شد ، استعداد بيشتري براي خونريزي دارد . لاغري و ضعف در عضلات و بافتهاي حمايت کننده مفصل باعث افزايش آسيب پذيري در همان مفصل مي گردد . چرخه معيوبي آغاز مي شود تا در نهايت به ناتواني و زمين گير شدن بيمار هموفيل منجر مي گردد . تکرار حملات و خونريزي و حوادث دردناک و عدم تحرک ، بيمار را از درس و مشق و مدرسه و تحصيل بازداشته و فردي ناتوان ، وابسته به ويلچر ، وامانده از تحصيل ، سرخورده از زندگي ، افسرده ، پرخاشگر و نااميد به خانواده و جامعه تحويل دهد .
اين حلقه معيوب در شرايط امروز طب و تمدن بشري ديگر پذيرفته نيست . وظيفه سيستم بهداشتي آن است که بيمار و خانواده را هدايت و کمک نمايند تا هر دو به سمت يک زندگي عادي پيش بروند .
با درک و رعايت محدوديتهاي متوسطي که بيماري به طور ناگزير به فرد تحميل مي کند ، دستيابي به اين هدف کار مشکلي نيست . تفکر محروم سازي بيمار از فعاليت و تحصيل و تغذيه و تفريح و ممارست اجتماعي ، ازدواج ، کار و ... مربوط به زمانهايي بود که آلات و ابزارهاي مؤثر درماني در دست بشر نبود .
امروزه پزشک به عنوان مشاوره بيمار محسوب مي گردد و بخصوص در زمينه امراض مزمن و مادام العمر مانند هموفيلي ديابت و ... ؟ ) موظف است روش « زندگي بهتر با بيماري » را به او بياموزد .
اگر ما مدعي شويم که بيماران هموفيل مي توانند به هر نوع ورزش و فعاليت جسماني که مي خواهند ، بپردازند ، ادعاي باطلي است اما براي بخش عظيمي از بيماران هموفيل ، پرداختن به نوعي از ورزش بدني هم ممکن و هم بسيار مفيد خواهد بود . اين حقيقت که پرداختن به نوعي از فعاليت ورزش در طولاني مدت باعث بهبود وضعيت جسمي و روحي بيماران هموفيلي مي گردد را بيماران به ما آموختند .
چند دهه پيش ، بدليل فقدان روش مؤثر درماني ،کليه بيماران هموفيل ، از هر گونه فعاليت بدني و ورزشي و حتي رفتن به مدرسه و مسواک زدن و ... به بهانه اقدامات احتياطي منع مي شدند ، امروزه با توجه به وجود مواد و روشهاي درماني مؤثر ، در پيشگيري از خونريزي ها دليلي براي اعمال محدوديت هاي شديد بر بيماران هموفيلي وجود ندارد . برعکس ، اگر نظام درماني بتواندبه بيمار امکان و اجازه پرداختن به ورزشها و تفريحات مورد علاقه اش را بدهد ، در آن صورت علاقه و تمايل بيشتري براي همکاري با نظام و اصول درماني در بيمار فراهم خواهد شد . شنا ، پياده روي ، تنيس ، تنيس روي ميز ، دوچرخه سواري ، نرمشهاي مختلف از جمله ورزشهايي هستند که ضمن برآوردن نيازهاي جسمي و روحي بيمار ، استرس چنداني بر سيستم انعقادي و مفاصل او ايجاد نمي کند . فوتبال ، بسکتبال ، کشتي ، ورزشهاي رزمي ، سنگ نوردي و کوهنوردي خشن ، در شرايط امروز جامعه ما به نفع بيمار هموفيل نيست .
هدف ميان مدت و قابل دسترس در شرايط فعلي ، براي بيماران هموفيل بخصوص کودکان ، آن است که بيمار تعدادي فاکتور انعقادي در دسترس داشته باشد و در اولين ساعات صبح ، پس از انجام تزريقات پيشگيرانه ، به ورزش مورد علاقه خود بپردازد و اين ورزش کردن را لااقل سه روز در هفته ، بطور منظم و مستمر ادامه دهد . براي بيماران مبتلا به کمبود فاکتورهاي هشت و نه انعقادي ، تزريق پيشگيرانه مقدار ۲۰ تا ۳۰ واحد از فاکتور مورد نياز به ازاي هر کيلوگرم از وزن بيمار ، کفايت مي کند.
بهتر است والدين با ايجاد جو تبليغي مثبت به سمت ورزشهاي غيرضربه اي ( که ذکر آنها در فوق آمده است ) توجه و تمايل بيمار را به آن نوع ورزش بخصوص ، جلب و از انواع خطرناک منحرف سازند . اگر تمرينات ورزشي به صورت اردويي و دسته جمعي انجام شود ، نتايج بهتري خواهد داشت . براي راه افتادن و انسجام اوليه ، بهتر است ابتدا پزشک يا پرستار آموزشي هموفيلي در اردو شرکت نمايد تا شرايط آرام و اطمينان بخش براي بيمار و خانواده فراهم گردد .
بيماراني که علاوه بر هموفيلي دچار مهارکننده انعقادي هستند لازم است در انجام فعاليتهاي بدني احتياط بيشتري کرده و براي انتخاب ورزش قابل انجام و مفيد با پزشک خود ، مشورت نمايند .
منبع: بخش سلامت صدا و سیما
/خ
خونريزي مفصل منجر به درد شديد و تورم در مفصل مبتلا و اسپاسم و بي حرکتي در عضلات دو طرف مفصل مي شود . بي حرکتي طولاني باعث آتروفي و لاغري عضلات مي گردد .
مفصلي که يک بار دچار خونريزي شد ، استعداد بيشتري براي خونريزي دارد . لاغري و ضعف در عضلات و بافتهاي حمايت کننده مفصل باعث افزايش آسيب پذيري در همان مفصل مي گردد . چرخه معيوبي آغاز مي شود تا در نهايت به ناتواني و زمين گير شدن بيمار هموفيل منجر مي گردد . تکرار حملات و خونريزي و حوادث دردناک و عدم تحرک ، بيمار را از درس و مشق و مدرسه و تحصيل بازداشته و فردي ناتوان ، وابسته به ويلچر ، وامانده از تحصيل ، سرخورده از زندگي ، افسرده ، پرخاشگر و نااميد به خانواده و جامعه تحويل دهد .
اين حلقه معيوب در شرايط امروز طب و تمدن بشري ديگر پذيرفته نيست . وظيفه سيستم بهداشتي آن است که بيمار و خانواده را هدايت و کمک نمايند تا هر دو به سمت يک زندگي عادي پيش بروند .
با درک و رعايت محدوديتهاي متوسطي که بيماري به طور ناگزير به فرد تحميل مي کند ، دستيابي به اين هدف کار مشکلي نيست . تفکر محروم سازي بيمار از فعاليت و تحصيل و تغذيه و تفريح و ممارست اجتماعي ، ازدواج ، کار و ... مربوط به زمانهايي بود که آلات و ابزارهاي مؤثر درماني در دست بشر نبود .
امروزه پزشک به عنوان مشاوره بيمار محسوب مي گردد و بخصوص در زمينه امراض مزمن و مادام العمر مانند هموفيلي ديابت و ... ؟ ) موظف است روش « زندگي بهتر با بيماري » را به او بياموزد .
اگر ما مدعي شويم که بيماران هموفيل مي توانند به هر نوع ورزش و فعاليت جسماني که مي خواهند ، بپردازند ، ادعاي باطلي است اما براي بخش عظيمي از بيماران هموفيل ، پرداختن به نوعي از ورزش بدني هم ممکن و هم بسيار مفيد خواهد بود . اين حقيقت که پرداختن به نوعي از فعاليت ورزش در طولاني مدت باعث بهبود وضعيت جسمي و روحي بيماران هموفيلي مي گردد را بيماران به ما آموختند .
چند دهه پيش ، بدليل فقدان روش مؤثر درماني ،کليه بيماران هموفيل ، از هر گونه فعاليت بدني و ورزشي و حتي رفتن به مدرسه و مسواک زدن و ... به بهانه اقدامات احتياطي منع مي شدند ، امروزه با توجه به وجود مواد و روشهاي درماني مؤثر ، در پيشگيري از خونريزي ها دليلي براي اعمال محدوديت هاي شديد بر بيماران هموفيلي وجود ندارد . برعکس ، اگر نظام درماني بتواندبه بيمار امکان و اجازه پرداختن به ورزشها و تفريحات مورد علاقه اش را بدهد ، در آن صورت علاقه و تمايل بيشتري براي همکاري با نظام و اصول درماني در بيمار فراهم خواهد شد . شنا ، پياده روي ، تنيس ، تنيس روي ميز ، دوچرخه سواري ، نرمشهاي مختلف از جمله ورزشهايي هستند که ضمن برآوردن نيازهاي جسمي و روحي بيمار ، استرس چنداني بر سيستم انعقادي و مفاصل او ايجاد نمي کند . فوتبال ، بسکتبال ، کشتي ، ورزشهاي رزمي ، سنگ نوردي و کوهنوردي خشن ، در شرايط امروز جامعه ما به نفع بيمار هموفيل نيست .
هدف ميان مدت و قابل دسترس در شرايط فعلي ، براي بيماران هموفيل بخصوص کودکان ، آن است که بيمار تعدادي فاکتور انعقادي در دسترس داشته باشد و در اولين ساعات صبح ، پس از انجام تزريقات پيشگيرانه ، به ورزش مورد علاقه خود بپردازد و اين ورزش کردن را لااقل سه روز در هفته ، بطور منظم و مستمر ادامه دهد . براي بيماران مبتلا به کمبود فاکتورهاي هشت و نه انعقادي ، تزريق پيشگيرانه مقدار ۲۰ تا ۳۰ واحد از فاکتور مورد نياز به ازاي هر کيلوگرم از وزن بيمار ، کفايت مي کند.
بهتر است والدين با ايجاد جو تبليغي مثبت به سمت ورزشهاي غيرضربه اي ( که ذکر آنها در فوق آمده است ) توجه و تمايل بيمار را به آن نوع ورزش بخصوص ، جلب و از انواع خطرناک منحرف سازند . اگر تمرينات ورزشي به صورت اردويي و دسته جمعي انجام شود ، نتايج بهتري خواهد داشت . براي راه افتادن و انسجام اوليه ، بهتر است ابتدا پزشک يا پرستار آموزشي هموفيلي در اردو شرکت نمايد تا شرايط آرام و اطمينان بخش براي بيمار و خانواده فراهم گردد .
بيماراني که علاوه بر هموفيلي دچار مهارکننده انعقادي هستند لازم است در انجام فعاليتهاي بدني احتياط بيشتري کرده و براي انتخاب ورزش قابل انجام و مفيد با پزشک خود ، مشورت نمايند .
منبع: بخش سلامت صدا و سیما
/خ
