زهره نزديکترين همسايه ي زمين

نزديک ترين سياره اي که از سمت خورشيد همسايه ي ماست ،سياره ي زهره يا ناهيد (ونوس )مي باشد .زهره يکي از سياره هايي است که مي توان آن را به آساني در آسمان پيدا کرد .اين سياره ي درخشان ،بيش از هر سياره ي ديگر ، به زمين نزديک مي شود و در نزديک ترين نقطه به 42 ميليون کيلومتري ما مي رسد .در روشن ترين حالت ، پس از ماه ، درخشنده ترين جرم آسماني است .هنگام طلوع خورشيد در مشرق ديده مي شود و هنگام غروب خورشيد در مغرب .شعاع زهره نزديک به 6100 کيلومتر و چگالي آن حدود 5/3 گرم به سانتي متر مکعب و دماي سطح آن بين منفي 23 تا 477 درجه ي سانتي گراد مي باشد .زهره دومين سياره ي خاکي از طرف خورشيد است و از نظر اندازه و جرم ، شباهت زيادي به زمين دارد .زهره و زمين دو قلو هستند ؛ زيرا جرم و اندازه ي تقريباً يکساني دارند ؛ با وجود اين در ساير جهات به مقدار زيادي متفاوت هستند ؛براي مثال جو زمين و زهره بسيار متفاوت است .اکسيژن و نيتروژن گازهاي اصلي جو زمين هستند ،ولي در جو زهره ، گاز مسموم کننده دي اکسيد کربن وجود دارد که تقريباً 79 درصد جو آن را تشکيل مي دهد .
در جو زهره ،به قدري دي اکسيد کربن وجود دارد که فشار ناشي از آن ،حدود نود برابر فشار جو زمين است .اين فشار برابر است با فشاري که در عمق حدود يک کيلومتري اقيانوس هاي زمين وارد مي شود .اگر از بالاي قطب شمال نگاه کنيم ،خواهيم ديد اکثر سيارات و قمرهاي منظومه ي شمسي به دور محور خود چرخيده و درجهت عکس عقربه هاي ساعت به دور خورشيد در حال گردشند ، اما جهت چرخش سياره ي زهره برخلاف ساير سيارات ،در جهت عقربه هاي ساعت است .دليل قطعي اين امر هنوز مشخص نيست ،اما به نظر بعضي ستاره شناسان جهت چرخش سياره ي زهره نيز زماني مانند ساير سياران بوده ،اما بر اثر برخورد با يک سياره يا سيارک ديگر ، اين جهت معکوس شده است .يک دور چرخش سياره ي زهره به دور محور خودش ، 243 روز زميني طول مي کشد ؛درحالي که در 225 روز يک بار خورشيد را دور مي زند .روز خورشيدي در زهره برابر 118 روز زمين است ؛ يعني هر سال آن ، دو شبانه روز طول مي کشد .
دانشمندان کشف نموده اند که ابرهاي بالاي زهره که استواي اين سياره را احاطه کرده اند، با سرعت بسيار زياد ، يعني 360 کيلومتر در ساعت حرکت مي کنند ؛ به طوري که مي توانند طي چهار روز اين سياره را دور بزنند . در هيچ جاي ديگر منظومه ي شمسي ، جوي وجود ندارد که چرخش آن تقريباً شصت بار سريع تر از بدنه ي جامد خود سياره باشد .يکي ديگر از نکات قابل توجه درباره ي سياره ي زهره يا ناهيد ،اين است که چرا سطح آن اينقدر داغ است ؟
اکنون معلوم شده است که دماي سطح زهره ،تقريباً در روز و شب يکسان است و گستره ي تفاوت آن ميان 430 درجه ي سانتي گراد و 480 درجه در نوسان است .اين دماي زياد ارتباطي به تابش مستقيم خورشيد ندارد ؛ زيرا ابرهاي زهره 76 درصد انرژي تابشي خورشيد را باز نمي تابانند ؛ بنابراين آن مقدار از انرژي که از خورشيد به سطح زهره مي رسد ، کمتر از انرژي دريافتي سطح زمين از خورشيد است .اين دماي زياد سطح زهره را به دي اکسيد کربن يا گاز کربنيک و بخار آب موجود در جو اين سياره نسبت مي دهند . اين مواد مرکب گرمايي را که از سطح اين سياره مي تابد ،جذب مي کنند . احتمالاً بايد گرم شدن درون اتومبيل با پنجره هاي بسته که در يک روز آفتابي ايجاد مي شود را تجربه کرده باشيد .وقتي نور خورشيد از شيشه هاي اتومبيل وارد آن مي شود ،در داخل اتومبيل جذب مي شود ، سپس با طول موج هاي بلندتري که عمدتاً در ناحيه ي فرو سرخ است ، باز مي تابد .اين طول موج هاي بلندتر ،به همان آساني که طول موج هاي کوتاه تر از شيشه هاي اتومبيل مي گذرند ،خارج نمي شوند ؛ از اين رو گرماي درون اتومبيل افزايش مي يابد .اين اثر، همان انرژي است که در هواي سرد براي حفظ دماي بيشتر در گلخانه ها از آن بهره مي گيرند و از اين رو آن را اثر گلخانه اي مي نامند .
مولکول هاي گاز کربنيک و بخار آب در جو زهره شبيه شيشه هاي يک گلخانه عمل مي کنند ؛يعني بيشتر تابش فروسرخ سطح اين سياره را جذب مي کنند و مانع رسيدن آن به فضا مي شوند و سطح آن داغ مي گردد .
منبع:ماهنامه قرآني ،ادبي و هنري باران(ش 164)
/خ