معرفی زوفا و خواص درمانی آن

نام علمی:

Hyssopus officinalis L.، نام فرانسه Hysope officinale و نام انگلیسی آن Hyssop می‌باشد. نام‌های دیگر آن به عربی و در کتب طب سنتی، حسل، جسمی و زوفای یابس نامیده شده است.

تیره گیاه:

نعناع Labiatae

نوع گیاه:

بوته

مشخصات ظاهری:

گیاهی است چند ساله، خودرو و معطر با ساقه‌های متعدد چوبی به ارتفاع حدود 30 سانتی‌متر گاهی موارد بیشتر و پرانشعاب، برگ‌های آن سبز، کوچک، متقابل، خط‌دار، باریک و نوک‌تیز می‌باشند. در کناره‌ی برگ‌های قسمت‌های انتهایی ساقه، گل دهنده و گل هال آن به صورت سنبله، مرکب از 7 تا 9 گل و به رنگ‌های آبی یا صورتی یا سفید هستند. تخمدان‌های آن چهارخانه‌ای و میوه‌اش چهار فندقه‌ای به رنگ سیاه یا قهوه‌ای تیره می‌باشد. ریشه‌ی گیاه ضخیم، مستقیم و دارای انشعابات فراوانی است.

طبیعت زوفا:

طبق نظر حکمای طب سنتی ایران طبیعت آن گرم و خشک است.

رویش جغرافیایی:

اغلب در مناطق جنگلی کشورهای اروپایی، بخشی از ترکیه، قفقاز، هند، روسیه و در ایران بیشتر در نواحی جنگلی استان‌های مازندران، گیلان، البرز و سمنان انتشار دارد.

ترکیبات شیمیایی و مواد موجود در زوفا:

گلوکوزید هیسوپین و اسانس روغنی فرّار شامل اِل-پینوکامفن و پی‌نن در آن تشخیص داده شده است.

بخش مورد استفاده:

سرشاخه‌های گلدار

نحوه مصرف:

معمولاً سرشاخه‌های گلدار را به صورت دم کرده استفاده می‌کنند و در طب سنتی برای درمان بیماری‌ها نحوه و مقدار مصرف آن را پزشک تشخیص داده و تجویز می‌کند.

خواص درمانی:

آرام کننده سرفه و خلط‌آور، رفع کننده عوارض برونش‌ها و مقوی سینه، رقیق کننده ترشحات ریه و خارج کننده آنها و محرک بصل النخاع، رفع کننده کم خونی دختران جوان و برطرف کننده ترشحات مهبلی، تقویت کننده معده و دفع کننده شن و سنگ کلیه، التیام‌بخش زخم‌ها و لطیف کننده پوست، ضد قولنج و ضد کرم، ضد آب آوردن انساج بدن و برطرف کننده عفونت‌های مجاری تنفسی و گوارشی، کاهنده ورم پروستات و ضد یرقان، ضد افسردگی و اشتهاآور، ضد تب و مفید برای سرماخوردگی، ضد گریپ و رفع کننده احساس چنگ‌زدگی در سینه، ضد دلپیچه‌های ناشی از نفخ و مؤثر برای ضعف معده و دستگاه هضم می‌باشد. در ضمن برای بیماری‌های سینه، آسم مرطوب افراد مسن، تأخیر وقوع قاعدگی ناشی از ضعف عمومی، روماتیسم کهنه، صرع، امراض پوستی، نزله، ذات الریه، آنفلوانزا و خروسک نیز مفید است. در استعمال خارجی جوشانده آن به صورت غرغره برای گلودرد و ورم لوزه‌ها مفید می‌باشد.

تذکر:

استفاده از زوفا برای خانم‌های باردار ممنوع است.
منبع مقاله :
صانعی، صمصام؛ (1395)، طبّ الصمصام -آشنایی با بیش از 400 نوع از گیاهان دارویی- (جلد دوم)، تهران: انتشارات حافظ نوین، چاپ اول.