مجالس علمی در مراکش کهن

دانشمندانی که غرق شدند

سلاطین مرینی اغلب در جریان نهضت علمی- ادبی مراکش، نقشی ارزنده ایفا می‌کردند؛ آنان به رغم مشکلات ناشی از امور مرتبط با حکومت، هرگز از کسب علم و دانش غافل نشدند و زعامت و حکومت‌داری
پنجشنبه، 13 ارديبهشت 1397
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
دانشمندانی که غرق شدند
 دانشمندانی که غرق شدند

نویسنده: یونس فرهمند
 
سلاطین مرینی اغلب در جریان نهضت علمی- ادبی مراکش، نقشی ارزنده ایفا می‌کردند؛ آنان به رغم مشکلات ناشی از امور مرتبط با حکومت، هرگز از کسب علم و دانش غافل نشدند و زعامت و حکومت‌داری باعث نشد تا آنان از توجه به علوم و دانشمندان باز بمانند. (1)
شکوه مجالس علمی ابوعنان نه تنها از دوره پدر کمتر نبود، بلکه توانمندی زایدالوصف وی در علوم مختلف به رونق این مجالس افزود. وی فقیهی مبرز و حافظ قرآن و حدیث بود و با علمای بزرگ به مناظره می‌نشست؛ علاوه بر این، به ناسخ و منسوخ، رجال، منطق و اصول دین آشنا بود و از ریاضی و عربی حظی وافر داشت. سرآمد این سلاطین ابوالحسن بود که در مجالس علمی او، گروه‌های مختلفی از مشهورترین دانشمندان و علمای دین شرکت می‌کردند. وی نیکوکارترین و قدرشناس‌ترین مردم نسبت به علما بود و چون به منزلت آنان پی می‌برد به حضور خویش دعوت می‌کرد و عطایای بسیار می‌داد. (2) با گسترش قلمرو او به تلمسان و افریقیه، شمار عظیمی از دانشمندان این ناحیه نیز در مجلس او گرد آمدند. (3) از فهرست نسبتاً مطولی که ابن مرزوق از مجالس علمی وی به دست داده، معلوم است که فقهای مالکی از نظر شمار و منزلت در صدر این فهرست و محدثین و قراء و حفاظ در مرتبه بعدی قرار داشتند. با وجود این، از حضور دانشوران حوزه علوم عقلی در این مجالس اطلاعی در دست نیست. (4)
به علاوه، از بررسی اسامی شرکت کنندگان در مجالس علمی سلطان معلوم می‌شود که این‌گونه مجالس بیش از آنکه نقش آموزش عمومی داشته باشد، به نشست و برخاست‌های سلاطین و دانشمندان و گاه فضل فروشی‌های علمی و ادبی بیشتر شباهت داشته است. (5) با این همه، تدریس و بحث و مناظره همواره جزئی از این نشست‌ها بود که حتی در سفر هم ترک نمی‌شد و سلطان خود را به برگزاری آن ملتزم می‌دانست. (6) هم از این‌رو بود که چون کشتی ابوالحسن در راه بازگشت از تونس غرق شد، شمار بسیاری از علمای مغرب که بالغ بر 400 نفر دانسته‌اند، در دریا غرق شدند. (7)

بیشتر بخوانید: ابن خلدون و دانشهای زمان


شکوه مجالس علمی ابوعنان نه تنها از دوره پدر کمتر نبود، بلکه توانمندی زایدالوصف وی در علوم مختلف به رونق این مجالس افزود. وی فقیهی مبرز و حافظ قرآن و حدیث بود و با علمای بزرگ به مناظره می‌نشست؛ علاوه بر این، به ناسخ و منسوخ، رجال، منطق و اصول دین آشنا بود و از ریاضی و عربی حظی وافر داشت. (8) از این‌رو، پس از نماز صبح مجالس علمی را با حضور فقها و طلاب برجسته تشکیل می‌داد و فقه و تفسیر و کتب صوفیه در حضور وی خوانده می‌شد و در باب آنها اظهارنظر می‌کرد. (9) به نظر می‌رسد در این دوره، اندکی از انحصار مجالس به خواص و علما کاسته شده و برخی از طلاب مقاطعه بالاتر نیز در آن حضور می‌یافتند.

نمایش پی نوشت ها:
1- کنون، ص188.
2- ابن مرزوق، ص260؛ ابن خلدون، العبر، ج7، ص526.
3- ابن مرزوق، همان جا .
4- نک: همو، ص261-270؛ نیز نک: ابن بطوطه، ج4، ص198.
5- ابن مرزوق، همان جا.
6- همو، ص261؛ برای بررسی سیره ابوعنان در این خصوص نک: کتانی، ج3، ص347.
7- مقری، نفح الطیب، ج6، صص 214-215.
8- کتانی، ج3، ص347.
9- ابن بطوطه، ج4، ص198.

منبع مقاله :
فرهمند، یونس؛ (1394)، مرینیان: سیاست، جامعه و فرهنگ در مغرب سده‌های میانه، تهران: پژوهشکده‌ی تاریخ اسلام، چاپ اول.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
play_arrow
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
play_arrow
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
play_arrow
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
play_arrow
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
play_arrow
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم
play_arrow
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم