معدن الجواهر و رياضة الخواطر

مؤلّف:

ابوالفتح محمد بن عثمان كراجكي (م 449 هـ . ق)

زندگي نامه:

وي در قرن چهارم هجري قرن شكوفايي علم و دانش در سرزمين هاي اسلامي به دنيا آمد. او از درخشان ترين چهره هاي علمي نيمه اول قرن پنجم و معاصر با شيخ طوسي است. او انديشمندي بزرگ، فقيه، اصولي، رياضي دان، ستاره شناس، اديب و آگاه به علوم حديث، فلسفه، كلام، نحو، اخلاق، تاريخ، رجال، تفسير و طب بوده و بيش از هشتاد تأليف با ارزش دارد. شهيد اول از وي تعبير به علامه مي كند.

اساتيد:

شيخ مفيد، سيد مرتضي، ابويعلي جعفري، شيخ طوسي، ابن شاذان قمي.

شاگردان:

شيخ عبدالرحمن خزاعي، ابومحمد حبشي، سيد ابوالفضل علوي، عبدالعزيز بن ابي كامل، ابي عبدالله حسين بن هبة الله طرابلسي.

تأليفات:

روضة العابدين و نزهة الزاهدين، كنز الفوائد، الرسالة الناصريه، التلقين لاولاد المؤمنين.[1]

معرفي اجمالي كتاب:

اين كتاب در آداب، حِكَم، ، سخنان پيامبر و ائمه ـ عليهم السلام ـ و سخنان ديگر پيامبران الهي، حكما و زهّاد مي باشد.
كتاب حاضر به سبك كتاب خصال شيخ صدوق است. مؤلف در اين كتاب روايات و مطالبي كه اعداد در آنها به كار رفته را به ترتيب از يك تا ده آورده است.
نكته ديگر اينكه در اين كتاب ابتدا سخنان پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و سپس سخنان ائمه ـ عليهم السلام ـ و بعد از آن سخنان ديگر پيامبران الهي و در آخر، سخنان شخصيت هاي اسلامي يا برخي از فلاسفه و حكماي گذشته آمده است.
اين كتاب از لحاظ ادبي يك اثر بسيار ارزشمند و قابل توجه است كه بسياري از موضوعات اخلاقي را جمع آوري نموده و با سبكي بسيار زيبا انسان را با سخنان گرانبهاي پيامبران و اولياي الهي و انسان هاي برجسته و انديشمندان بزرگ آشنا مي سازد.
روايات اين كتاب مرسله بوده و مؤلف براي كم شدن حجم آن به اسناد روايات اشاره نكرده تا بتواند حجم گسترده تري از سخنان ارزشمند بزرگان دين و دانش را در اين كتاب كوچك جمع آوري نمايد. علاوه بر آن، روايات اين كتاب در بسياري ديگر از منابع معتبر روايي موجود مي باشد و متن روايات نيز، خود بهترين شاهد بر ارزش و اعتبار آن است. شيخ عباس قمي اين كتاب را به فارسي ترجمه كرده و با نام نزهة النواظر به چاپ رسانده است. اين كتاب از جمله كتاب هاي اخلاقي و تربيتي است كه مي تواند در تذكيه نفس و خودسازي مؤثر باشد.

وضعيت نشر:

كتاب حاضر بوسيله استاد سيد احمد حسيني تحقيق و تصحيح شده و توسط انتشارات كتابخانه مرتضويه تهران در سال 1394 هجري قمري در يك جلد به زبان عربي چاپ شده است.

پی نوشت:

[1] - مقدمه كتاب معدن الجواهر و مقدمه كتاب كنز الفوائد، كراجكي.
- مرکز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه

/خ