از این روی از حضرت علی (ع) روایت شده که می فرماید:
«من قصر فی العمل ابتلی بالهمّ»؛ [1]
«هر کس در انجام تکالیف و فعالیت های خود کوتاهی کند به غم و اندوه و افسردگی مبتلا می شود. »
آرزوهای دور و دراز (طول امل)
در منابع اسلامی داشتن آرزوهای طولانی و در قبال آن ها خیال پردازی را مایۀافسردگی می داند و از امیرالمومنین (ع) نقل شده است: «ایاک و الاغترار بالامل. . . فعظم الحزن و زاد الشغل و اشتدت التعب. . . و زدتَ به فی الهم و الحزن»؛ [2] «از اینکه آرزوهای دور و دراز داشته باشی و فریب آن ها را بخوری برحذر باش! که تو را ناراحت و اندوهناک می سازد و به تدریج اندوهت بزرگ می شود و فکر تو را مشغول می سازد و ناراحتی ات را افزایش می دهد. »
بررسی های تجربی در «رابطۀبین اعتقادات مذهبی و افسردگی»
طبق آمار میان میزان افسردگی و عقاید مذهبی همبستگی منفی وجود دارد. »[3]نتایج یک مطالعه با نمونه برداری تصادفی در گروه های مشابه نشان داد که همبستگی مثبتی بین خواندن نماز و بهبود افسردگی و اضطراب و افزایش اعتماد به نفس وجود دارد. در این زمینه «ازالی»، «هاسانچ»، «آمینا» و «سابرامانیام» در مطالعۀمیان 130 بیمار مبتلا به اضطراب، و 100 بیمار مبتلا به افسردگی، در دو گروه متمایز با شرایط فرهنگی مذهبی قوی و ضعیف به این نتیجه رسیدند
که: «گروه دارای اعتقادات مذهبی، بعد از شش ماه روان درمانی، بهبود بیشتری یافتند. »
تحقیق میدانی در مورد این «ارتباط» به صورت مکرر صورت گرفته که بخشی از آن ها در کتاب «اسلام و بهداشت روان» آمده است.
نتیجه گیری:
قرآن کریم نسبت به انسان و حالات روحی او آگاهی کامل داشته و زمینه های منجر به افسردگی را بیان و راه درمان آن را تجویز کرده است. در این نوشتار، اول به بررسی علل مطرح شده در مکاتب مختلف روان شناسی در مورد افسردگی پرداخته شد و در مرحلۀبعد پاسخ های قرآنی آن داده شد؛ همچنین موضوع را در آیینۀروایات بررسی کردیم و در نهایت نمونه ای از بررسی های صورت گرفته در مورد «ارتباط دین و افسردگی» ارایه گردید.منابع جهت مطالعه بیشتر:
1- مجله معرفت، ش 84، ص 48، مقاله افسردگی، دکتر علی نقی فقیهی و جمشید مطهری.
2- اسلام و بهداشت روان (1)، مجموعه مقالات.
پی نوشت:
[1] نهج البلاغه، حکمت 127
[2] بحارالانوار، ج 73، ص 112، ح 109
[3] اسلام و بهداشت روان (1)، ص 27 و 28-
منبع: حوزه نت
