شکل گیری احساس ارزشمندی

اصولا انسان زمانی به حرکت و تکاپو در می آید و اعمالی از وی سر می زند که انگیزه ای درونی یا بیرونی داشته باشد. مهمترین انگیزه‌ای که در انسان نیاز به احساس ارزشمندی و عزت نفس است.
شنبه، 6 مهر 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
شکل گیری احساس ارزشمندی
برای کودک و نوجوان هیچ قضاوتی جالبتر از شنیدن اظهار نظر دیگران در مورد شخصیت خویش وجود ندارد. در عین حال ارزشیابی شخص از خویش مهمترین عامل حرکت و تحول در روند رشد و پرورش اخلاقی و تحصیلی است . تصویری که یک دانش آموز از خویشتن دارد، به صورت غیر مستقیم در رفتارها و عکس العملهایش در زندگی تجلی می یابد و در نحوه انتخاب و گزینش ارزشها و معیارهایش بسیار مؤثر است. حتی یادگیری و رعایت مقررات همواره براساس این باور ذهنی استوار است که آیا این عمل به من ارزش می دهد یا نه و آیا به حال من مفید هست یا نه؟ ارزشیابی فرد از خودش در جریانات فکری و بروز احساسات و تمایلات و گزینش ارزشها و ضدارزشها و انتخاب هدفهای کوتاه مدت و دراز مدت، یکی از نشانه هایی است که انگیزه رفتار و کردار او را براساس باور ذهنی اش روشن می سازد.
 
اصولا انسان زمانی به حرکت و تکاپو در می آید و اعمالی از وی سر می زند که انگیزه ای درونی یا بیرونی داشته باشد. مهمترین انگیزه ای که در انسان پس از ارضای نیازهای مادی و غریزی پا به عرصه وجود می گذارد، نیاز به احساس ارزشمندی و عزت نفس است. انسانی که وارد محیط می شود ناگزیر است در زندگی رفتاری را انتخاب کند و کار و یا عملی را انجام دهد و هیچ راهی برای گریز از انتخاب و گزینش رفتار وجود ندارد.
 
از طرفی انسان نمی تواند خود را از حیطه ارزشها و قضاوتهای ارزشی محیط و اطرافیان - که پیوسته هر روز با آن مواجه است - رهایی بخشد. بنابر این داشتن یک بینش صحیح برای ارزیابی خود بسیار مهم و کارساز است. اگر انسان تصویر درستی از تواناییها و استعدادها و نقاط قوت و ضعف خود داشته باشد و بر جهات مثبت وجود خویش آگاهی یابد به خویشتن اعتماد می ورزد و در انجام کارها و وظایف خود احساس مسؤولیت خواهد کرد. انسان تا خود را شایسته و مورد احترام احساس نکند نمی تواند به عمل و رفتاری دست بزند که به زندگی او معنا و ارزش ببخشد. هر چه انسان معرفت بیشتری به شخصیت خویش و ارزشها و تواناییهای خود پیدا می کند احساس ارزشمندی بیشتری خواهد کرد و به همان میزان در انجام وظایف و رفتارهای خویش موفقتر خواهد بود. یعنی آگاهی مثبت از خویشتن و عملکرد خود، انسان را به احساس ارزشمندی و عزت نفس سوق می دهد. موجود زنده ای که به رفتار خود آگاهی ندارد به طور خودکار و غریزی عمل می کند و برای رفتارش انگیزه معنوی و فطری وجود ندارد و رفتار و عکس العملهایش غریزی و ناخودآگاه است، ولی انسان - چون آگاهی و اختیار دارد. برای هر عمل و رفتارش باید انگیزه و یا هدفی داشته باشد. انسان برای این که احساس مفید بودن کند و در نتیجه فعال و کارآمد باشد، باید از هدف و انگیزه برخوردار باشد. انگیزه و هدف در انسان ارتباط تنگاتنگی با نیازهای غریزی و روانی وی دارد. در حقیقت انگیزه های حرکت و رفتار انسان بر پایه نیازهای طبیعی و فطری وی استوار است. کودک در فرایند رشد و فعالیت اولیة خویش، کم کم از طریق محیط و اطرافیان به قدرت و تواناییهای خویش در گزینش اشیا پی می برد. انسان هر قدر که به خواسته های خود دست یابد احساس می کند که بهره بیشتری از وجود دارد و در نتیجه احساس عزت نفس می کند، احساس می نماید که در مقام یک انسان خوب و موجه و قابل قبولی قرار دارد؛ یعنی حس می کند رفتارها و انتخابها و کارهایش از سوی دیگران ارزشمند و با اهمیت تلقی می شود. در حقیقت انگیزه رفتارش از طریق انعکاس رفتار و عکس العملهای متقابل محیط و اطرافیان شکل می پذیرد. در فضای معنوی، احساس شایستگی و لیاقت و کارآمدی، مترادف است با احساس ارزشمندی و در نهایت موفقیت و یافتن انگیزه و حرکت به سوی رشد و کمال.
 
بهداشت روانی انسان بستگی کامل به میزان احساس ارزشمندی و سودمندی دارد و احساس لیاقت و کارآیی و قدرت عمل او نیز، خود انعکاس نحوه نگرش و جهان بینی اوست. فرد اگر طرزتفکر و بینش صحیحی نسبت به معیارها و ارزشهای زندگی داشته باشد و همچنین ارزیابی درستی از توانمندیهای خود به دست آورد، در اتخاذ تصمیمات و گزینش رفتارهای صحیح، از روشهای موفقیت آمیزی استفاده خواهد کرد. شناخت امکانات و آگاهی به نقاط قوت و تواناییها، موجب حرکت و تلاش مداوم در کار می شود و تلاش و کوشش موجب موفقیت و موفقیت موجب احساس ارزشمندی و احساس ارزشمندی موجب عزت نفس گردیده و در اثر ارضای این نیاز فطری برای فرد احساس اعتماد به نفس پیدا می شود و زمینه تبلور عزم و اراده برای انجام کارها و یادگیری در سی در او تحقق می یابد .
 
بنابراین ترغیب فعالیتهای کودک در جهت فهم و یادگیری جنبه‌های مختلف زندگی و ایجاد احساس لیاقت در او ، شرط اولیه و عامل مؤثر کسب اعتماد به نفس به شمار می رود. پیدایش اعتماد به نفس، نقطه آغازین تکاپوی فکری و خلاقیتهای ذهنی و عملی کودکان به حساب می آید.
 
اگر مشکلات رفتاری و نقیصه های درسی و اشتباهات اخلاقی کودکان در فراز و نشیبهای خانه و مدرسه با دیدی آگاهانه پذیرفته شود، زمینه های رشد و شکل گیری عزم و اراده و عزت نفس، در آنان فراهم می شود.
 
منبع: والدین و مربیان مسؤول، رضا فرهادیان، چاپ پنجم، مؤسسه بوستان کتاب، قم 1392
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
play_arrow
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
play_arrow
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم