آشنایی با سیف فرغانی

سیف الدین ابوالمحامد محمد فرغانی از شاعران عالیقدر نیمهٔ دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری است. وی بعد از خروج از زادگاه خود (فرغانه) مدتی در آذربایجان و بلاد روم و آسیای صغیر به سر برده است. به طوری که از آثار او استنباط می‌شود وی اهل تصوف و عرفان بوده و سالها به کسب کمالات معنوی و سیر و سیاحت پرداخته است.
پنجشنبه، 2 آبان 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
آشنایی با سیف فرغانی

سیف فرغانی

سیف فرغانی در زمره قدیمی ترین سخنورانی است که در مرثیه شهیدان کربلا شعر گفته و خلق را به اقامه مراسم تعزیت کشته کربلا و گوهر مرتضی و فرزند رسول و زاری وندبه درین عزا دعوت کرده است.
 
در خانه‌ی دل عشق تو مجمع دارد                  و از دادن جان کار تو مقطع دارد
در شعر تخلص به تو کردم که وجود               نظمی است که از روی تو مطلع دارد
 
ای من همه بد کرده و دیده ز تو نیک              بد گفته همه عمر و شنیده ز تو نیک
حد بدی و غایت نیکی این است           کز من به تو بد به من رسیده ز تو نیک
 
بر کرده‌ی خویشتن چو بگمارم چشم                بر هم زدن از ترس نمی‌یارم چشم
ای دیده‌ی شوخ، بین که من چندین سال            بد کردم و نیکی از تو می‌دارم چشم!

ای نور تو آمده نقاب رخ تو                خورشید زکاتی ز نصاب رخ تو
هر دل که هوای تو برو سایه فگند                 در ذره ببیند آفتاب رخ تو

ای سوخته شمع مه ز تاب رویت                   و ز خط تو افزون شده آب رویت
این طرفه که دل گرم نشد با تو مرا                 جز وقت زوال آفتاب رویت

هر بوسه کز آن تنگ دهان می‌خواهی             عمری است که از معدن جان می‌خواهی
در ظلمت خط او نگر زیر لبش           از آب حیوة اگر نشان می‌خواهی

خط تو که ننوشت کسی ز آن سان خوش                    چون شمع وصال در شب هجران خوش
آورد به بنده شاهدی خوش گرچه                   شاهد که خط آرد نبود چندان خوش

گر ز آن توام هر دو جهانم بستان                   با کی نبود، سود و زیانم بستان
بازآی به پرسش و ببین چشم ترم                   لب بر لب خشکم نه و جانم بستان

عشقت که به دل گرفته‌ام چون جانش               در دست و به صبر می‌کنم درمانش
وز غایت عزت که خیالت دارد            در خانه‌ی چشم کرده‌ام پنهانش

در دیدن این مدینه‌ی زمزم آب             از مکه اگر سعی کنی هست صواب
زیرا که درو مقام دارد امروز              رکنی که ازو کعبه‌ی دلهاست خراب

دل را چو به عشق تو سپردم چه کنم؟              دل دادم و اندوه تو بردم چه کنم؟
من زنده به عشق توام ای دوست ولیک            از آرزوی روی تو مردم، چه کنم؟

ای کرده غم عشق تو غمخواری دل                درد تو شده شفای بیماری دل
رویت که به خواب در ندیده‌ست کسش             دیده نشود مگر به بیداری دل

آنی که منور است آفاق از تو              محروم بماندم من مشتاق از تو
این محنت نو نگر که در خلوت وصل             تو با دگری جفتی و من طاق از تو

شب نیست که از غمت دلم جوش نکرد            و از بهر تو زهر اندهی نوش نکرد
ای جان جهان هیچ نیاوردی یاد            آن را که تو را هیچ فراموش نکرد
 
تاریخ ولادت سیف فرغانی معلوم نیست ولادت وی باید در اواسط نیمه اول قرن هفتم مقارن با انقلابات حمله مغول اتفاق افتاده باشد.

وفات وی به درستی معلوم نیست ولی از یک بیت از اشعارش بر می آید که تا ماه رمضان سال 703 هجری قمری زنده بوده است.

مذهب تشیع در قرن هفتم و هشتم به سرعت راه قوت می پیمود و از مقدماتی که در قرن ششم و اوایل قرن هفتم برای نیرومندی آن فراهم آمده بود مدد می گرفت تا به تدریج به صورت مذهب غالب در ایران درآید.

تظاهرات عادی اهل تشیع در ایام سوگواری و ساختن و خواندن اشعاری در مرثیه امامان و شهیدان هم در این دوره به رواج خود برقرار بود و اشعار شعرا در مجالس سوگواری محرم و به گریه افکندن شنوندگان و به ندبه واداشتن آنان و اظهارتاسف و حزن بر شهادت امام(ع) بوده است.

رواج اشعار دینی همان گونه که گفته شد در قرون اولیه هجری متداول بوده است در بین سرایندگان مسلمان مناقب اهل بیت(ع) و یا مراثی آنان بیشتر در قرن هفتم و هشتم به شیوع و رواج پیدا کرد.

این نکته را باید بدانیم که در قرن هفتم و هشتم احترام وافی نسبت به همه ائمه اثنی عشر در میان علما و نویسندگان و شاعران سنی مذهب، خیلی بیشتر از دوره های پیشین و حتی در بعضی موارد به وضع بی سابقه ای معمول شد و این خود یکی از نتایج انقراض خلافت عباسی و غیررسمی شدن دین اسلام طی چندین سال در ایران و ضعف شدید اسلام و مسلمین علی الخصوص اهل سنت و پیشرفت های سیاسی و اجتماعی شیعه است که درین گیر و دار هم از زمان پادشاهی هلاکو برای خود در تکاپوی قدرت و سیادت بودند.

نتیجه آن است که عده ای از شاعران این عهد اعم از سنی و شیعه دارای مراثی ای برای اهل بیت(ع) هستند مانند سیف الدین محمد فرغانی.


منبع: مرکز مطالعات شیعه
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تنگه هرمز؛ میراث راهبردی مجاهد شهید آیت‌الله خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)
تنگه هرمز؛ میراث راهبردی مجاهد شهید آیت‌الله خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)
دوره آموزشی مدیریت کسب‌وکار در جنگ و بحران
دوره آموزشی مدیریت کسب‌وکار در جنگ و بحران
ضربه کاری یمن به مزدوران سعودی در جنوب استان مأرب
play_arrow
ضربه کاری یمن به مزدوران سعودی در جنوب استان مأرب
انیمیشن/ پاسخ سخت یمن به تجاوزات سعودی
play_arrow
انیمیشن/ پاسخ سخت یمن به تجاوزات سعودی
حملات پهپادی به مواضع تروریست‌های تجزیه‌طلب در کردستان عراق
play_arrow
حملات پهپادی به مواضع تروریست‌های تجزیه‌طلب در کردستان عراق
لحظه برخورد نفتکش متخلف با مین دریایی در اطراف تنگه هرمز
play_arrow
لحظه برخورد نفتکش متخلف با مین دریایی در اطراف تنگه هرمز
تعویض گلبرگ‌های اطراف مزار رهبر شهید در رواق دارالذکر
play_arrow
تعویض گلبرگ‌های اطراف مزار رهبر شهید در رواق دارالذکر
لحظاتی از حضور رهبر انقلاب در منزل علامه مصباح یزدی
play_arrow
لحظاتی از حضور رهبر انقلاب در منزل علامه مصباح یزدی
پزشکیان: اگر شهید شویم از ما بهترها راه را ادامه می‌دهند
play_arrow
پزشکیان: اگر شهید شویم از ما بهترها راه را ادامه می‌دهند
انیمیشن لگویی جدید با مداحی انگلیسی حاج محمود کریمی
play_arrow
انیمیشن لگویی جدید با مداحی انگلیسی حاج محمود کریمی
اولین تصاویر از اعترافات عضو گروهک جیش‌الظلم که اعدام شد
play_arrow
اولین تصاویر از اعترافات عضو گروهک جیش‌الظلم که اعدام شد
توصیه بقایی به وزیر خارجه آمریکا
play_arrow
توصیه بقایی به وزیر خارجه آمریکا
راز ناپدیدشدن مردی در ری فاش شد؛ پدرزن به قتل دامادش اعتراف کرد
play_arrow
راز ناپدیدشدن مردی در ری فاش شد؛ پدرزن به قتل دامادش اعتراف کرد
بازگشت ژیان افسانه‌ای در قامت خودروی برقی مدرن! + فیلم
play_arrow
بازگشت ژیان افسانه‌ای در قامت خودروی برقی مدرن! + فیلم
واکنش غافلگیرکننده پیک موتوری به سارقین مسلح؛ قمه از کوله‌پشتی بیرون آمد + فیلم
play_arrow
واکنش غافلگیرکننده پیک موتوری به سارقین مسلح؛ قمه از کوله‌پشتی بیرون آمد + فیلم