آشنایی با سیف فرغانی

سیف الدین ابوالمحامد محمد فرغانی از شاعران عالیقدر نیمهٔ دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری است. وی بعد از خروج از زادگاه خود (فرغانه) مدتی در آذربایجان و بلاد روم و آسیای صغیر به سر برده است. به طوری که از آثار او استنباط می‌شود وی اهل تصوف و عرفان بوده و سالها به کسب کمالات معنوی و سیر و سیاحت پرداخته است.
پنجشنبه، 2 آبان 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
آشنایی با سیف فرغانی

سیف فرغانی

سیف فرغانی در زمره قدیمی ترین سخنورانی است که در مرثیه شهیدان کربلا شعر گفته و خلق را به اقامه مراسم تعزیت کشته کربلا و گوهر مرتضی و فرزند رسول و زاری وندبه درین عزا دعوت کرده است.
 
در خانه‌ی دل عشق تو مجمع دارد                  و از دادن جان کار تو مقطع دارد
در شعر تخلص به تو کردم که وجود               نظمی است که از روی تو مطلع دارد
 
ای من همه بد کرده و دیده ز تو نیک              بد گفته همه عمر و شنیده ز تو نیک
حد بدی و غایت نیکی این است           کز من به تو بد به من رسیده ز تو نیک
 
بر کرده‌ی خویشتن چو بگمارم چشم                بر هم زدن از ترس نمی‌یارم چشم
ای دیده‌ی شوخ، بین که من چندین سال            بد کردم و نیکی از تو می‌دارم چشم!

ای نور تو آمده نقاب رخ تو                خورشید زکاتی ز نصاب رخ تو
هر دل که هوای تو برو سایه فگند                 در ذره ببیند آفتاب رخ تو

ای سوخته شمع مه ز تاب رویت                   و ز خط تو افزون شده آب رویت
این طرفه که دل گرم نشد با تو مرا                 جز وقت زوال آفتاب رویت

هر بوسه کز آن تنگ دهان می‌خواهی             عمری است که از معدن جان می‌خواهی
در ظلمت خط او نگر زیر لبش           از آب حیوة اگر نشان می‌خواهی

خط تو که ننوشت کسی ز آن سان خوش                    چون شمع وصال در شب هجران خوش
آورد به بنده شاهدی خوش گرچه                   شاهد که خط آرد نبود چندان خوش

گر ز آن توام هر دو جهانم بستان                   با کی نبود، سود و زیانم بستان
بازآی به پرسش و ببین چشم ترم                   لب بر لب خشکم نه و جانم بستان

عشقت که به دل گرفته‌ام چون جانش               در دست و به صبر می‌کنم درمانش
وز غایت عزت که خیالت دارد            در خانه‌ی چشم کرده‌ام پنهانش

در دیدن این مدینه‌ی زمزم آب             از مکه اگر سعی کنی هست صواب
زیرا که درو مقام دارد امروز              رکنی که ازو کعبه‌ی دلهاست خراب

دل را چو به عشق تو سپردم چه کنم؟              دل دادم و اندوه تو بردم چه کنم؟
من زنده به عشق توام ای دوست ولیک            از آرزوی روی تو مردم، چه کنم؟

ای کرده غم عشق تو غمخواری دل                درد تو شده شفای بیماری دل
رویت که به خواب در ندیده‌ست کسش             دیده نشود مگر به بیداری دل

آنی که منور است آفاق از تو              محروم بماندم من مشتاق از تو
این محنت نو نگر که در خلوت وصل             تو با دگری جفتی و من طاق از تو

شب نیست که از غمت دلم جوش نکرد            و از بهر تو زهر اندهی نوش نکرد
ای جان جهان هیچ نیاوردی یاد            آن را که تو را هیچ فراموش نکرد
 
تاریخ ولادت سیف فرغانی معلوم نیست ولادت وی باید در اواسط نیمه اول قرن هفتم مقارن با انقلابات حمله مغول اتفاق افتاده باشد.

وفات وی به درستی معلوم نیست ولی از یک بیت از اشعارش بر می آید که تا ماه رمضان سال 703 هجری قمری زنده بوده است.

مذهب تشیع در قرن هفتم و هشتم به سرعت راه قوت می پیمود و از مقدماتی که در قرن ششم و اوایل قرن هفتم برای نیرومندی آن فراهم آمده بود مدد می گرفت تا به تدریج به صورت مذهب غالب در ایران درآید.

تظاهرات عادی اهل تشیع در ایام سوگواری و ساختن و خواندن اشعاری در مرثیه امامان و شهیدان هم در این دوره به رواج خود برقرار بود و اشعار شعرا در مجالس سوگواری محرم و به گریه افکندن شنوندگان و به ندبه واداشتن آنان و اظهارتاسف و حزن بر شهادت امام(ع) بوده است.

رواج اشعار دینی همان گونه که گفته شد در قرون اولیه هجری متداول بوده است در بین سرایندگان مسلمان مناقب اهل بیت(ع) و یا مراثی آنان بیشتر در قرن هفتم و هشتم به شیوع و رواج پیدا کرد.

این نکته را باید بدانیم که در قرن هفتم و هشتم احترام وافی نسبت به همه ائمه اثنی عشر در میان علما و نویسندگان و شاعران سنی مذهب، خیلی بیشتر از دوره های پیشین و حتی در بعضی موارد به وضع بی سابقه ای معمول شد و این خود یکی از نتایج انقراض خلافت عباسی و غیررسمی شدن دین اسلام طی چندین سال در ایران و ضعف شدید اسلام و مسلمین علی الخصوص اهل سنت و پیشرفت های سیاسی و اجتماعی شیعه است که درین گیر و دار هم از زمان پادشاهی هلاکو برای خود در تکاپوی قدرت و سیادت بودند.

نتیجه آن است که عده ای از شاعران این عهد اعم از سنی و شیعه دارای مراثی ای برای اهل بیت(ع) هستند مانند سیف الدین محمد فرغانی.


منبع: مرکز مطالعات شیعه
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
مقالات مرتبط
موارد بیشتر برای شما
شیعه جعفری ام / استوری ولادت امام صادق علیه السلام
play_arrow
شیعه جعفری ام / استوری ولادت امام صادق علیه السلام
شکست در تست اولیه پهپادهای ۳۵ میلیون دلاری کره جنوبی!
play_arrow
شکست در تست اولیه پهپادهای ۳۵ میلیون دلاری کره جنوبی!
حمله تند مجری آمریکایی به ترامپ
play_arrow
حمله تند مجری آمریکایی به ترامپ
ورود آقای قاضی به ماجرای دکل‌های مخابراتی و نگرانی‌های مردم
play_arrow
ورود آقای قاضی به ماجرای دکل‌های مخابراتی و نگرانی‌های مردم
دو کودک فلسطینی در محاصره آتش؛ تلاش برای زنده ماندن
play_arrow
دو کودک فلسطینی در محاصره آتش؛ تلاش برای زنده ماندن
سقوط سناریوی ترامپ در برابر خطوط قرمز ایران
play_arrow
سقوط سناریوی ترامپ در برابر خطوط قرمز ایران
خلاصه بازی فولاد ۰ - ۰ استقلال
play_arrow
خلاصه بازی فولاد ۰ - ۰ استقلال
خلاصه بازی سپاهان ۲ - گل‌گهر ۰
play_arrow
خلاصه بازی سپاهان ۲ - گل‌گهر ۰
مرشایمر: ایران تنها نیست؛ آمریکا راهی برای به زانو درآوردنش ندارد
play_arrow
مرشایمر: ایران تنها نیست؛ آمریکا راهی برای به زانو درآوردنش ندارد
خلاصه بازی چادرملو ۰ - تراکتور ۲
play_arrow
خلاصه بازی چادرملو ۰ - تراکتور ۲
بدون تعارف با زندانیان مالی که با کمک‌های مومنانه آزاد شدند
play_arrow
بدون تعارف با زندانیان مالی که با کمک‌های مومنانه آزاد شدند
مچ‌گیری شهرام همایون از تحریف خبری ‌اینترنشنال در آنتن زنده!
play_arrow
مچ‌گیری شهرام همایون از تحریف خبری ‌اینترنشنال در آنتن زنده!
نفتکش‌های سوخت‌رسان در ترافیک پمپ‌بنزین‌ها
play_arrow
نفتکش‌های سوخت‌رسان در ترافیک پمپ‌بنزین‌ها
تجلیل از ۵۸ نخبه علمی کشور در شصت‌وچهارمین جایزه البرز
تجلیل از ۵۸ نخبه علمی کشور در شصت‌وچهارمین جایزه البرز
وضعیت موجود وقف و امور خیریه در سوئیس؛ تحلیل آماری بنیادها، هزینه‌ها و مشارکت مردمی
وضعیت موجود وقف و امور خیریه در سوئیس؛ تحلیل آماری بنیادها، هزینه‌ها و مشارکت مردمی