زیبایی‌های رفتاری ارتباط با خود

انسان دو بعد روحانی و جسمانی دارد که هریک از این دو بعد، دارای توانایی‌ها و گرایش‌های گوناگونی است.
چهارشنبه، 7 اسفند 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
زیبایی‌های رفتاری ارتباط با خود
انسان، در ارتباط با خود، کنشها و واکنش هایی دارد. منظور از کنشها، نیازها و گرایش‌ها، و منظور از واکنش ها در گستره وجود انسان، پاسخ گویی به نیازهاء گرایش‌ها و نیروهای جسمی و روحی است. به فعلیت رساندن هریک از نیروهای استعدادها، نیازها و گرایش‌های جسمانی و روحانی که زیبایی ویژه ای به انسان می دهند، نیازمند حرکتی فعالانه برای رفع احتیاجات و پاسخ گویی به راههای شکوفاسازی زیبایی‌های نهفته در آنهاست.
 
انسان دو بعد روحانی و جسمانی دارد که هریک از این دو بعد، دارای توانایی‌ها و گرایش‌های گوناگونی است. توانایی‌ها و گرایش‌های جسمانی، در برابر گرایشهای روحانی، نقش ابزاری دارند و هدف از پرداختن به آنها، کسب قدرت لازم برای پیشرفت و تعالی و تبلور زیبایی های روحانی است.
 
آدمی باید از نظر جسمانی توانایی کافی داشته باشد تا امکان تکامل علمی و معنوی و صعود از پله سعادت را بیابد. البته این امر به این معنا نیست که حرکت در مسیر تکامل، فقط و فقط در سایه سلامت کامل جسم میسر است. رودکی گوید:
 
چهار چیزمر آزاده را ز غم بخرد ... تن درست و خوی نیک و نام نیک و خرد
هر آن که ایزدش این هر چهار روزی کرد ... سزد که شاد زید جاودان و غم نخورد
 
رودکی از این رو، به جسم باید در حد معینی پرداخته شود، و عدول از آن حد، چه به صورت افراط و توجه بیحدوحصر، و چه به صورت تفریط و اهمال، از نظر شرع صحیح نیست. علت تأکید دین بر حفظ سلامت و تندرستی این است که امکان فعالیت در مسیر تکامل علمی و معنوی را فراهم می کند و به همین دلیل، رعایت بهداشت و درمان به موقع، تغذیه لازم و مناسب، تحرک، و استراحت کافی و مانند آن در اسلام ضروری است. بسیاری از احکام فقهی که به نحوی انسان را از محرمات و خباثت باز می دارد و بهداشت خوردنی ها و آشامیدنی‌ها و بدن و لباس را ضروری میشمرد، در نهایت، به سلامت و تندرستی بدن می انجامد. تجلی این احکام به صورت واجب، حرام، مکروه و مستحب، از عنایت ویژه دین به بدن و زیباسازی بعد جسمانی خبر می دهد. زیبایی‌ها، متعدد و دارای درجات است و تمام مراحل و درجات در جسم و جان نقش آفرین است. البته جسم ما به طور طبیعی شکل گرفته است و ما تأثیر چندانی در شکل دهی آن نداریم و فقط به تزیین آن می پردازیم، ولی درباره روح، مسئله متفاوت است؛ زیرا شکل دهی و تزیین آن به عهده خود ما نهاده شده است؛ و فرود دین از فراز آسمان، برای آرایش روح به کمالات اخلاق در بشری است که توان کسب زشتی و زیبایی را دارد؛ چنان که پیامبر اعظم بر این اصل تأکید می ورزید: إنما بعثت لأتمم مکارم الأخلاق.
 
همان گونه که توازن و تعادل در امور مادی زیبایی می آورد، در امور معنوی نیز چنین است. شخصیت متوازن و متعادل، زیبا جلوه می کند و افراط و تفریط به زشتی می انجامد. از طرفی، دین برای هدایت بشر به راه میانه است: نحن الثمرقة الوسطى بها یلحق التالی وإلیها یرجع الغالى؛ «ما تکیه گاه میان راهیم. آن که از پس آمد، به ما رسد، و آن که پیش تاخته، به ما بازگردد». از این رو، عمل به دین و توجه به الگوهای آن، روح و اخلاق بشر را به تعادل می آراید و از تندی و کندی می‌پالاید.
 
این گفتار، برنامه حرکت انسان را به سوی خدا، بر اساس زیبایی‌های موجود در ابعاد و قوای جسمانی و روحانی تحت عنوان رابطه انسان با خویشتن تبیین می نماید. در این راستا، معیار و ملاک برداشتها، متون دینی، یعنی آیات و روایات، و ملاک ارتباط انسان با خود در تقسیم بندی مراحل، ساختار وجودی انسان در ساحت رفتاری است.
 
خودشناسی و خودسازی: خودشناسی در این نوشتار، تنها نوعی آگاهی نیست، و اگرچه در ساحت شناختی تحلیل می شود، بحثی ناظر به اجراست. از این رو، خودشناسی زمانی مفید است که برترین اثرش در خودسازی هویدا شود و تلاش آدمی را به سوی سعادت تسهیل کند. به عبارتی، نتایج خودشناسی در دو میدان نظری و عملی مطرح می شود. میدان نظری و شناختی یعنی شناخت خدا، و میدان عملی یعنی خودسازی. بدیهی است علم و آگاهی صرف، حتی به خدا، بدون اینکه به عمل بینجامد، نه تنها فایده ای ندارد، و بال نیز هست. وحید قزوینی گوید:
 
دمی با حق نبودی چون زنی لاف شناسایی ... تمام عمر با خود بودی و نشناختی خود را
 
بنابراین، در نظام تربیتی اسلام هدف از خودشناسی دو چیز است: خداشناسی و خودسازی خودشناسی؛ پل خداشناسی: منظور از خداشناسی، صرف شناخت و معرفت نظری نیست، بلکه مقدمه ای برای خودسازی است: «عارف چو به خود رسید، بیند همه را». خودسازی نیز چیزی جز زیباسازی خود در پرتو خداباوری نیست. انسان در چهارچوب دین در صورتی می تواند به خودسازی بپردازد که خدا را شناخته باشد. جمله معروف پیامبر اعظم ، و امیر بیان، علی، شاهد این مدعاست من عرف نفسه فقد عرف ربه؛ «هرکه خود را شناخت، پروردگارش را شناخت». ناصرخسرو گوید:
 
هر آن کو نفس خود بشناخت، بشناسد یقین حق را ... امیرالمؤمنین این گفته، شیر ایزد دیان
 
بر این اساس، خودشناسی در صدر زیبایی های ارتباطی انسان با خود قرار می گیرد. اگرچه در این راستا بحث های رابطه خودشناسی و خداشناسی، دستاوردهای زیباشناختی انسان دین دار، ضرورت ترس از خود، توجه به کرامت خویش، خوداتکایی و خودباوری ضروری می نماید که به آنها اشاره می کنیم.
 
بنابراین، خودشناسی مقدمه خودسازی است. از سویی خداشناسی نیز در پرتو خودشناسی صورت می گیرد و از طرف دیگر، هدف عالی خودشناسی که به خداشناسی می انجامد، خودسازی است. پس خودشناسی یا خداشناسی یعنی خودسازی، و خودسازی یعنی زیباسازی خود.
 
منبع: اسلام و زیبایی‌های زندگی: رویکردی تحلیلی و تربیتی به سبک زندگی ، دکتر داود رجبی‌نیا، صص369-363، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه، قم، چاپ اول، 1391
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
ورود ترامپ به فیلیپین برای شرکت در نشست آسه‌آن + فیلم
play_arrow
ورود ترامپ به فیلیپین برای شرکت در نشست آسه‌آن + فیلم
آتش گرفتن یک نفتکش متخلف در سواحل عمان + فیلم
play_arrow
آتش گرفتن یک نفتکش متخلف در سواحل عمان + فیلم
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم + فیلم
ناگفته‌هایی از برنامه روزانه و ساده‌زیستی رهبر شهید انقلاب + فیلم
play_arrow
ناگفته‌هایی از برنامه روزانه و ساده‌زیستی رهبر شهید انقلاب + فیلم
لحظه برخورد تسبیح پرتاب‌شده به چشم پاپ در مراسم عشای ربانی در پرو + فیلم
play_arrow
لحظه برخورد تسبیح پرتاب‌شده به چشم پاپ در مراسم عشای ربانی در پرو + فیلم
روایت سیدمحمود علوی از لحظات تدفین رهبر انقلاب در حرم امام رضا (ع) + فیلم
play_arrow
روایت سیدمحمود علوی از لحظات تدفین رهبر انقلاب در حرم امام رضا (ع) + فیلم
سخنگوی ارتش: تنگه هرمز فقط با پذیرش شروط ۷ گانه ایران باز می‌شود + فیلم
play_arrow
سخنگوی ارتش: تنگه هرمز فقط با پذیرش شروط ۷ گانه ایران باز می‌شود + فیلم
لاوروف: آمریکایی‌ها جرئت جنگ با روسیه را ندارند + فیلم
play_arrow
لاوروف: آمریکایی‌ها جرئت جنگ با روسیه را ندارند + فیلم
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی