زیبایی‌های رفتاری ارتباط با خود

انسان دو بعد روحانی و جسمانی دارد که هریک از این دو بعد، دارای توانایی‌ها و گرایش‌های گوناگونی است.
چهارشنبه، 7 اسفند 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
زیبایی‌های رفتاری ارتباط با خود
انسان، در ارتباط با خود، کنشها و واکنش هایی دارد. منظور از کنشها، نیازها و گرایش‌ها، و منظور از واکنش ها در گستره وجود انسان، پاسخ گویی به نیازهاء گرایش‌ها و نیروهای جسمی و روحی است. به فعلیت رساندن هریک از نیروهای استعدادها، نیازها و گرایش‌های جسمانی و روحانی که زیبایی ویژه ای به انسان می دهند، نیازمند حرکتی فعالانه برای رفع احتیاجات و پاسخ گویی به راههای شکوفاسازی زیبایی‌های نهفته در آنهاست.
 
انسان دو بعد روحانی و جسمانی دارد که هریک از این دو بعد، دارای توانایی‌ها و گرایش‌های گوناگونی است. توانایی‌ها و گرایش‌های جسمانی، در برابر گرایشهای روحانی، نقش ابزاری دارند و هدف از پرداختن به آنها، کسب قدرت لازم برای پیشرفت و تعالی و تبلور زیبایی های روحانی است.
 
آدمی باید از نظر جسمانی توانایی کافی داشته باشد تا امکان تکامل علمی و معنوی و صعود از پله سعادت را بیابد. البته این امر به این معنا نیست که حرکت در مسیر تکامل، فقط و فقط در سایه سلامت کامل جسم میسر است. رودکی گوید:
 
چهار چیزمر آزاده را ز غم بخرد ... تن درست و خوی نیک و نام نیک و خرد
هر آن که ایزدش این هر چهار روزی کرد ... سزد که شاد زید جاودان و غم نخورد
 
رودکی از این رو، به جسم باید در حد معینی پرداخته شود، و عدول از آن حد، چه به صورت افراط و توجه بیحدوحصر، و چه به صورت تفریط و اهمال، از نظر شرع صحیح نیست. علت تأکید دین بر حفظ سلامت و تندرستی این است که امکان فعالیت در مسیر تکامل علمی و معنوی را فراهم می کند و به همین دلیل، رعایت بهداشت و درمان به موقع، تغذیه لازم و مناسب، تحرک، و استراحت کافی و مانند آن در اسلام ضروری است. بسیاری از احکام فقهی که به نحوی انسان را از محرمات و خباثت باز می دارد و بهداشت خوردنی ها و آشامیدنی‌ها و بدن و لباس را ضروری میشمرد، در نهایت، به سلامت و تندرستی بدن می انجامد. تجلی این احکام به صورت واجب، حرام، مکروه و مستحب، از عنایت ویژه دین به بدن و زیباسازی بعد جسمانی خبر می دهد. زیبایی‌ها، متعدد و دارای درجات است و تمام مراحل و درجات در جسم و جان نقش آفرین است. البته جسم ما به طور طبیعی شکل گرفته است و ما تأثیر چندانی در شکل دهی آن نداریم و فقط به تزیین آن می پردازیم، ولی درباره روح، مسئله متفاوت است؛ زیرا شکل دهی و تزیین آن به عهده خود ما نهاده شده است؛ و فرود دین از فراز آسمان، برای آرایش روح به کمالات اخلاق در بشری است که توان کسب زشتی و زیبایی را دارد؛ چنان که پیامبر اعظم بر این اصل تأکید می ورزید: إنما بعثت لأتمم مکارم الأخلاق.
 
همان گونه که توازن و تعادل در امور مادی زیبایی می آورد، در امور معنوی نیز چنین است. شخصیت متوازن و متعادل، زیبا جلوه می کند و افراط و تفریط به زشتی می انجامد. از طرفی، دین برای هدایت بشر به راه میانه است: نحن الثمرقة الوسطى بها یلحق التالی وإلیها یرجع الغالى؛ «ما تکیه گاه میان راهیم. آن که از پس آمد، به ما رسد، و آن که پیش تاخته، به ما بازگردد». از این رو، عمل به دین و توجه به الگوهای آن، روح و اخلاق بشر را به تعادل می آراید و از تندی و کندی می‌پالاید.
 
این گفتار، برنامه حرکت انسان را به سوی خدا، بر اساس زیبایی‌های موجود در ابعاد و قوای جسمانی و روحانی تحت عنوان رابطه انسان با خویشتن تبیین می نماید. در این راستا، معیار و ملاک برداشتها، متون دینی، یعنی آیات و روایات، و ملاک ارتباط انسان با خود در تقسیم بندی مراحل، ساختار وجودی انسان در ساحت رفتاری است.
 
خودشناسی و خودسازی: خودشناسی در این نوشتار، تنها نوعی آگاهی نیست، و اگرچه در ساحت شناختی تحلیل می شود، بحثی ناظر به اجراست. از این رو، خودشناسی زمانی مفید است که برترین اثرش در خودسازی هویدا شود و تلاش آدمی را به سوی سعادت تسهیل کند. به عبارتی، نتایج خودشناسی در دو میدان نظری و عملی مطرح می شود. میدان نظری و شناختی یعنی شناخت خدا، و میدان عملی یعنی خودسازی. بدیهی است علم و آگاهی صرف، حتی به خدا، بدون اینکه به عمل بینجامد، نه تنها فایده ای ندارد، و بال نیز هست. وحید قزوینی گوید:
 
دمی با حق نبودی چون زنی لاف شناسایی ... تمام عمر با خود بودی و نشناختی خود را
 
بنابراین، در نظام تربیتی اسلام هدف از خودشناسی دو چیز است: خداشناسی و خودسازی خودشناسی؛ پل خداشناسی: منظور از خداشناسی، صرف شناخت و معرفت نظری نیست، بلکه مقدمه ای برای خودسازی است: «عارف چو به خود رسید، بیند همه را». خودسازی نیز چیزی جز زیباسازی خود در پرتو خداباوری نیست. انسان در چهارچوب دین در صورتی می تواند به خودسازی بپردازد که خدا را شناخته باشد. جمله معروف پیامبر اعظم ، و امیر بیان، علی، شاهد این مدعاست من عرف نفسه فقد عرف ربه؛ «هرکه خود را شناخت، پروردگارش را شناخت». ناصرخسرو گوید:
 
هر آن کو نفس خود بشناخت، بشناسد یقین حق را ... امیرالمؤمنین این گفته، شیر ایزد دیان
 
بر این اساس، خودشناسی در صدر زیبایی های ارتباطی انسان با خود قرار می گیرد. اگرچه در این راستا بحث های رابطه خودشناسی و خداشناسی، دستاوردهای زیباشناختی انسان دین دار، ضرورت ترس از خود، توجه به کرامت خویش، خوداتکایی و خودباوری ضروری می نماید که به آنها اشاره می کنیم.
 
بنابراین، خودشناسی مقدمه خودسازی است. از سویی خداشناسی نیز در پرتو خودشناسی صورت می گیرد و از طرف دیگر، هدف عالی خودشناسی که به خداشناسی می انجامد، خودسازی است. پس خودشناسی یا خداشناسی یعنی خودسازی، و خودسازی یعنی زیباسازی خود.
 
منبع: اسلام و زیبایی‌های زندگی: رویکردی تحلیلی و تربیتی به سبک زندگی ، دکتر داود رجبی‌نیا، صص369-363، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه، قم، چاپ اول، 1391
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد