هر 200 روز، يك دولت !
مقطع كوتاه مدت حكومت احمدشاه آخرين پادشاه سلسله قاجار به عنوان يكي از بيثباتترين مقاطع در تاريخ سياسي ايران شناخته شده است. احمد شاه در 26 تير 1288پيرو خلع پدرش محمدعلي شاه از پادشاهي در نوجواني جانشين وي شد و در نهم آبان 1304 كه با تصويب ماده واحدهاي در مجلس شواري ملي، سلسله 146 ساله قاجار منقرض شد، از قدرت خلع شد. وي در 5 سال آغازين اين 16 سال نوجوان بوده و هنوز به سن قانوني نرسيده بود و اداره كشور بر عهده ريش سفيدان قاجار قرار داشت و 5 سال پاياني آن نيز مصادف باتحولات پس از كودتاي رضاخان بود و طبعاً تأثيرگذاري احمدشاه بر تحولات كشور به حداقل رسيده بود.
اولين نخستوزيري كه در دوران حكومت احمدشاه به قدرت رسيد، محمدوليخان سپهدار تنكابني بود كه در اول مهر 1288 يعني حدود 2 ماه پس از فرار محمدعلي شاه و جانشين شدن فرزندش احمدشاه كابينه خود را تشكيل داد. آخرين نخستوزير اين دوره نيز رضاخان پهلوي بود كه در سوم آبان 1302 به اين سمت برگزيده شد. در فاصله 14 سال ميان اين دو مقطع 26 دولت ظهور و سقوط كردند كه عبارتند از:
كابينه محمدولي خان تنكابني (سه نوبت)
كابينه ميرزاحسن مستوفيالممالك (5 نوبت)
كابينه نجفقلي خان صمصامالسلطنه بختياري (دو نوبت)
كابينه ميرزا محمدولي خان علاءالسلطنه (دو نوبت)
كابينه ميرزا حسينخان مشيرالدوله پيرنيا (چهارنوبت)
كابينه عبدالمجيد ميرزا عينالدوله (دو نوبت)
كابينه عبدالحسين ميرزا فرمانفرما
كابينه ميرزا حسينخان وثوقالدوله ( دو نوبت)
كابينه فتحالله خان اكبر، سپهدار اعظم رشتي
كابينه سيد ضياءالدين طباطبايي
كابينه احمد قوام ـ قوامالسلطنه (دو نوبت)
دوران حكومت احمد شاه از بيثباتترين و تلخترين ايام تاريخ ايران به شمار ميرود. به دار آويختن شيخفضلالله نوري (مرداد 1288)، ترور سيد عبدالله بهبهاني ( تير 1289)، تعطيل شدن مجل دوم در پي اولتيماتوم روسيه (دي 1290) و سپس اشغال چند شهر ايران توسط قواي روسيه، به دار آويختن ميرزا علي آقا ثقةالاسلام مجتهد بزرگ تبريز در روز عاشوراي 1329 هجري قمري ( دي 1290) توسط نظاميان روس، به توپ بستن بارگاه امام هشتم (ع) توسط روسها، وقوع جنگ جهاني اول و اعلام بيطرفي ايران و بياعتنائي نيروهاي روس، انگليس و عثماني به اين اعلام (4ـ 1293)، تشكيل «پليس جنوب» توسط نظاميان انگليس در ايران (اسفند 1294) تشكيل گروه تروريستي كميته مجازات و ايجاد رعب و وحشت در كشور (شهريور 1295) امضاي پيمان 1919 (مرداد 1298) و قيام ميرزا كوچك خان جنگلي عليه اين پيمان، قيام شيخ محمد خياباني (1299) و سپس كودتاي رضاخان (سوم اسفند 1299) واگذاري امتياز كليه معادن نفت شمال به آمريكائيها (آبان 1300) از مهمترين رويدادهاي دوران حكومت بيثبات احمدشاه قاجار بود.
منبع:موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی
/س
اولين نخستوزيري كه در دوران حكومت احمدشاه به قدرت رسيد، محمدوليخان سپهدار تنكابني بود كه در اول مهر 1288 يعني حدود 2 ماه پس از فرار محمدعلي شاه و جانشين شدن فرزندش احمدشاه كابينه خود را تشكيل داد. آخرين نخستوزير اين دوره نيز رضاخان پهلوي بود كه در سوم آبان 1302 به اين سمت برگزيده شد. در فاصله 14 سال ميان اين دو مقطع 26 دولت ظهور و سقوط كردند كه عبارتند از:
كابينه محمدولي خان تنكابني (سه نوبت)
كابينه ميرزاحسن مستوفيالممالك (5 نوبت)
كابينه نجفقلي خان صمصامالسلطنه بختياري (دو نوبت)
كابينه ميرزا محمدولي خان علاءالسلطنه (دو نوبت)
كابينه ميرزا حسينخان مشيرالدوله پيرنيا (چهارنوبت)
كابينه عبدالمجيد ميرزا عينالدوله (دو نوبت)
كابينه عبدالحسين ميرزا فرمانفرما
كابينه ميرزا حسينخان وثوقالدوله ( دو نوبت)
كابينه فتحالله خان اكبر، سپهدار اعظم رشتي
كابينه سيد ضياءالدين طباطبايي
كابينه احمد قوام ـ قوامالسلطنه (دو نوبت)
كابينه رضاخان
دوران حكومت احمد شاه از بيثباتترين و تلخترين ايام تاريخ ايران به شمار ميرود. به دار آويختن شيخفضلالله نوري (مرداد 1288)، ترور سيد عبدالله بهبهاني ( تير 1289)، تعطيل شدن مجل دوم در پي اولتيماتوم روسيه (دي 1290) و سپس اشغال چند شهر ايران توسط قواي روسيه، به دار آويختن ميرزا علي آقا ثقةالاسلام مجتهد بزرگ تبريز در روز عاشوراي 1329 هجري قمري ( دي 1290) توسط نظاميان روس، به توپ بستن بارگاه امام هشتم (ع) توسط روسها، وقوع جنگ جهاني اول و اعلام بيطرفي ايران و بياعتنائي نيروهاي روس، انگليس و عثماني به اين اعلام (4ـ 1293)، تشكيل «پليس جنوب» توسط نظاميان انگليس در ايران (اسفند 1294) تشكيل گروه تروريستي كميته مجازات و ايجاد رعب و وحشت در كشور (شهريور 1295) امضاي پيمان 1919 (مرداد 1298) و قيام ميرزا كوچك خان جنگلي عليه اين پيمان، قيام شيخ محمد خياباني (1299) و سپس كودتاي رضاخان (سوم اسفند 1299) واگذاري امتياز كليه معادن نفت شمال به آمريكائيها (آبان 1300) از مهمترين رويدادهاي دوران حكومت بيثبات احمدشاه قاجار بود.
منبع:موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی
/س
