میرحسین خوشنویس
میرحسین خوشنویس یا میرسیدحسین خوشنویسباشی (درگذشت ۱۳۰۳ ه. ق) فرزند سید علی تهرانی معروف به علی حسینی بود. او اغلب آثارش را با نام میرحسین رقم میزد و از خوشنویسان دوره ناصری و از نستعلیقنویسان زبردست است که در سیاهمشقنویسی آثار بدیعی ایجاد کردهاست.
برخی میرحسین را اهل قم و برخی تهرانی خواندهاند اما در اثر اقامت طولانی در تبریز به آقاسیدحسین ترک یا خوشنویسباشی تبریزی معروف شدهاست. چنانچه در «الماثروالآثار» آمده او هنگام ولیعهدی مظفرالدین شاه که از تهران به تبریز رفت به همراه ولیعهد و با سمت معلمی او تهران را ترک گفته و در تبریز اقامت گزید.
او شاگردان بسیار تربیت کرد و در سال ۱۳۰۳ هجری قمری بدرود حیات گفت. دکتر مهدی بیانی درگذشت او را سال ۱۳۰۰ ه. ق در تبریز ذکر کردهاست.
شاگردان میرحسین خوشنویس
میر سیدحسین خوشنویسان شاگردان خوبی تربیت کردهاست ازجمله میتوان به میرزا یوسف، میرزا علیمحمد تبریزی، میرزا مهدیخان، اسماعیل امیرخیزی و یوسفمیرزا قاجار، عباسقلی میرزا (ذبیحالسلطنه) اشاره کرد.
آثار میرحسین خوشنویس
قطعات مختلف از آثار وی، از قلم ششدانگ تا نیمدودانگ عالی و ممتاز است که در تاریخ کتابت آنها بین سالهای ۱۲۷۱ و ۱۲۹۵ ه. ق و با رقم «میرحسین» در موزهها و مجموعههای شخصی موجود است. روی سنگ قبر محمدشاه قاجار در قم، در اطراف تمثال او کتیبهای است از اشعار سروش اصفهانی، که به نظر میرسد به خط میرسیدحسین است.
سید علی تهرانی
میر سید علی تهرانی معروف به علی حسینی از خوشنویسان و نستعلیقنویسان قرن سیزدهم هجری بوده است. او پدر میرحسین خوشنویس و استاد میرزا غلام رضا اصفهانی، هر دو از مشاهیر خوشنویسی عهد قاجار، بوده است.
محمدحسین تهرانی
محمدحسین تهرانی(میرزا حسینخان مستوفی) با لقب «کاتبالخاقان» که بعدها به «کاتبالسلطان» شهرت یافت از خوشنویسان دوره قاجار در تهران بود که در دربار محمد شاه و ناصرالدین شاه فعالیت میکرده است.
رونویسی رساله معروف آدابُ الُمَشْق، اثر بابا شاه اصفهانی، که رسالهای است در آداب خوشنویسی و قواعد و قوانین کتابت خط نستعلیق، از او باقی مانده است.
خط نستعلیق را از ششدانگ تا غبار استادانه مینوشت و به ویژه در کتابت دست قوی داشت. از آثار تاریخ دار او تا سال ۱۲۷۰ ه.ق دیده شده اما در سال ۱۳۰۶ ه.ق در قید حیات نبودهاست.
کتاب هزار و یکشب ترجمهٔ عبدالطیف طسوجی (۱۲۷۶ ه. ق) با تصاویر «صنیع الملک» در شش جلد و توسط «محمد حسین تهرانی» ملقب به «کاتب السلطان» به خط «نستعلیق» مزین شده است.
فرزندش علی مخصوص معروف به کاتبالخاقان دوم نیز از خوشنویسان است که در سال ۱۳۳۷ ه.ق در مشهد بدرود حیات گفت و در همانجا به خاک سپرده شد.
میرحسین خوشنویس یا میرسیدحسین خوشنویسباشی (درگذشت ۱۳۰۳ ه. ق) فرزند سید علی تهرانی معروف به علی حسینی بود. او اغلب آثارش را با نام میرحسین رقم میزد و از خوشنویسان دوره ناصری و از نستعلیقنویسان زبردست است که در سیاهمشقنویسی آثار بدیعی ایجاد کردهاست.
برخی میرحسین را اهل قم و برخی تهرانی خواندهاند اما در اثر اقامت طولانی در تبریز به آقاسیدحسین ترک یا خوشنویسباشی تبریزی معروف شدهاست. چنانچه در «الماثروالآثار» آمده او هنگام ولیعهدی مظفرالدین شاه که از تهران به تبریز رفت به همراه ولیعهد و با سمت معلمی او تهران را ترک گفته و در تبریز اقامت گزید.
او شاگردان بسیار تربیت کرد و در سال ۱۳۰۳ هجری قمری بدرود حیات گفت. دکتر مهدی بیانی درگذشت او را سال ۱۳۰۰ ه. ق در تبریز ذکر کردهاست.
شاگردان میرحسین خوشنویس
میر سیدحسین خوشنویسان شاگردان خوبی تربیت کردهاست ازجمله میتوان به میرزا یوسف، میرزا علیمحمد تبریزی، میرزا مهدیخان، اسماعیل امیرخیزی و یوسفمیرزا قاجار، عباسقلی میرزا (ذبیحالسلطنه) اشاره کرد.
آثار میرحسین خوشنویس
قطعات مختلف از آثار وی، از قلم ششدانگ تا نیمدودانگ عالی و ممتاز است که در تاریخ کتابت آنها بین سالهای ۱۲۷۱ و ۱۲۹۵ ه. ق و با رقم «میرحسین» در موزهها و مجموعههای شخصی موجود است. روی سنگ قبر محمدشاه قاجار در قم، در اطراف تمثال او کتیبهای است از اشعار سروش اصفهانی، که به نظر میرسد به خط میرسیدحسین است.
سید علی تهرانی
میر سید علی تهرانی معروف به علی حسینی از خوشنویسان و نستعلیقنویسان قرن سیزدهم هجری بوده است. او پدر میرحسین خوشنویس و استاد میرزا غلام رضا اصفهانی، هر دو از مشاهیر خوشنویسی عهد قاجار، بوده است.
محمدحسین تهرانی
محمدحسین تهرانی(میرزا حسینخان مستوفی) با لقب «کاتبالخاقان» که بعدها به «کاتبالسلطان» شهرت یافت از خوشنویسان دوره قاجار در تهران بود که در دربار محمد شاه و ناصرالدین شاه فعالیت میکرده است.
رونویسی رساله معروف آدابُ الُمَشْق، اثر بابا شاه اصفهانی، که رسالهای است در آداب خوشنویسی و قواعد و قوانین کتابت خط نستعلیق، از او باقی مانده است.
خط نستعلیق را از ششدانگ تا غبار استادانه مینوشت و به ویژه در کتابت دست قوی داشت. از آثار تاریخ دار او تا سال ۱۲۷۰ ه.ق دیده شده اما در سال ۱۳۰۶ ه.ق در قید حیات نبودهاست.
کتاب هزار و یکشب ترجمهٔ عبدالطیف طسوجی (۱۲۷۶ ه. ق) با تصاویر «صنیع الملک» در شش جلد و توسط «محمد حسین تهرانی» ملقب به «کاتب السلطان» به خط «نستعلیق» مزین شده است.
فرزندش علی مخصوص معروف به کاتبالخاقان دوم نیز از خوشنویسان است که در سال ۱۳۳۷ ه.ق در مشهد بدرود حیات گفت و در همانجا به خاک سپرده شد.
محمدکاظم تهران
میرزا محمدکاظم تهرانیان معروف به میرزا کاظم از زبردستترین خوشنویسان سدهٔ گذشته است که از او سیاهمشقهای استادانهای باقی مانده است.
او نستعلیق را به شیوهٔ میرحسین خوشنویسباشی و شکسته را به شیوهٔ درویش عبدالمجید بسیار استوار مینوشت و معلم خط شاهزاده محمدتقی میرزا قاجار ملقب به رکنالدوله و فرزندانش بوده است.
محمد کاظم فرزند «شیخمحمد مجتهد» بود. از اساتید او سیدعلی حکاک و از شاگردانش سیدعباس را ذکر کردهاند. از او آثاری بین سالهای ۱۲۷۸ تا ۱۳۱۸ ه.ق باقی مانده و به سال ۱۳۲۵ ه.ق درگذشته است.
فعالیت محمدکاظم تهرانی
میرزا محمدکاظم طهرانی معروف به میرزا کاظم از خوشنویسان نیمهٔ دوم قاجار است که لقب او «انجم نقط» به معنی ستارهٔ نقطهها میباشد. میرزا کاظم نستعلیق را به شیوه میرحسین خوشنویسباشی و شکسته را به شیوه عبدالمجید طالقانی مینوشت.
وی از شاگردان سید علی حکاک و همدورهٔ میرزا غلامرضا اصفهانی و میرحسین خوشنویسباشی بوده است. مرحوم میرزا کاظم فرزند شیخ محمد مجتهد طهرانی و برادرزادهٔ شیخ عبدالحسین طهرانی ملقب به شیخالعراقین بودهاست.
تاریخ دقیق تولد و حتی فوت و محل دفن این خوشنویس مشخص نیست؛ ولی طبق آثاری که دیده شده و شاهزاده رکنالدوله که جزو شاگردان هم بوده، گفته شده تا سال ۱۳۲۵ قمری زندگی کرده است.
او بیشتر به سطرنویسی و سیاهمشق علاقه داشته و ندرتاً چلیپا هم مینوشته و از ایشان کتابتی هم دیده شده است. سنگ مزار ناصرالدین شاه قاجار هم به خط این خوشنویس شهیر است که در خلوت کریمخانی کاخ گلستان نگهداری میشود.
شاگردان میرزا کاظم
از شاگردان میرزا کاظم میتوان به احمد قوامالسلطنه و محمدحسن وثوقالدوله و میرزا یدالله کجوری و شاهزاده رکنالدوله و علینقی کاتب همایون عبدالغفار همدانی سید عباس احمدیان علی مخصوص، محمد تقی کمال و دیگران یاد کرد. پس از فوت میرزا غلامرضا اصفهانی که از خوشنویسان دورهٔ قاجار بوده بیشتر شاگردان و علاقهمندان او، برای گرفتن تعلیم به محضر میرزا کاظم رسیدهاند.
میرزا کاظم فرزندی هم داشته بهنام غلامرضا پاکنهاد که در خوشنویسی از شاگردان میرزا غلامرضا بوده است. وی نستعلیق را به شیوه میرحسین خوشنویسباشی و شکسته را به شیوه درویش عبدالمجید طالقانی بسیار استوار مینوشت و معلم خط شاهزاده محمّدتقی میرزا قاجار رکنالدوله و فرزندانش بوده است.
نام یکی از شاگردانش را سید عباس ذکر کردهاند که قطعهای از او به خط گلزار موجود است. آثار شناختهشدهٔ او بین سالهای ۱۲۷۸ تا ۱۳۱۸ قمری نوشته شدهاست. میرزا محمدکاظم تهرانی در سال ۱۳۲۵ قمری در گذشت.
جواد شریفی
جواد شریفی متولد سال ۱۲۹۰ در تهران خوشنویس صاحبنام و از اساتید معاصر خط نستعلیق بهشمار میرود او خوشنویسی را نزد پدر خود فرا گرفت. او فرزند میرزا زینالعابدین شریفی ملقب به «ملک الخطاطین» از شاگردان برجسته محمد رضا کلهر بود همچنین او از شاگردان میرزای کلهر نیز ذکر کردهاند کتب بی شمار درسی فرهنگی و غیر آن که به خط جواد شریفی کتابت شده است در نزد اهل مطالعه مشهور است.
زندگی جواد شریفی
او در سال ۱۲۹۰ شمسی در تهران متولدشد. از کودکی در محیط هنری خانوادگی کسب فیض نموده و از ۱۵ سالگی مشغول کتابت خط برای ناشران کتابها بود. جواد شریفی پس از انجام خدمت نظام از مهر ماه ۱۳۱۷ در نخستوزیری مشغول خدمت دولت گردیده و علاوه بر سمتهای اداری نویسندگی فرامین را به عهده داشته است.
آثار جواد شریفی
از آثار وی خوشنویسی کتابهای رباعیات خیام، رباعیات باباطاهر، غزلیات شمس تبریزی، کلیات سعدی، شاهنامه فردوسی و تألیف و تحریر رسمالخط مدارس را میتوان نام برد.
زیباترین کتابهای چاپ ایران که به خط نستعلیق نگاشته شده از قبیل شاهنامه فردوسی مصور، دیوان حافظ و بیژن و منیژه به خط اوست.
حمید خادمی
حمید خادمی (۱۳۴۰ - ۲۹ فروردین ۱۳۹۵) مترجم و ویراستار ایرانی بود. حمید خادمی در سال ۱۳۴۰ در تهران به دنیا آمد. وی یادگیری زبان انگلیسی و مطالعه ادبیات فارسی را از کودکی آغاز کرد، او دانشآموخته دوره کارشناسی زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه تهران است و کارشناسی ارشد زبانشناسی نیز. او ترجمه و ویرایش را از همان سنین جوانی آغاز کرد، وی کار حرفهای اش را با ترجمه و ویرایش کتاب در زمینه معماری و شهرسازی آغاز کرد و تاکنون بیش از صدها کتاب و مقاله ویرایش شده و دهها ترجمه از وی موجود است.
عمده شهرت وی بخاطر ترجمه آثار شل سیلورستاین است، آن هم به دلیل نثر روان و نزدیک به متن اصلی آن. حمید خادمی، افزون بر اینها، دارای مدرک ممتاز خوشنویسی از سال ۱۳۶۳، از انجمن خوشنویسان ایران است. حمید خادمی سی سال به تدریس خط زیبای شکسته مشغول بوده و دارای مدرک استادی در این رشته است. وی همین روزها، اوایل پاییز سال جاری قرار بود نمایشگاهی انفرادی از تازهترین آثارش را در الجزایر -و در صورت امکان چند کشور دیگر- برگزار کند.
درگذشت حمید خادمی
حمید خادمی بعد از یک دوره کما در اثر ایست قلبی؛ ۲۸ فروردین ۱۳۹۵ در شهر درسدن آلمان درگذشت.
ترجمههای حمید خادمی
با همه مخلفات، شلسیلوراستاین، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۷۸−۹۶۴−۷۸۲۲−۷۴−۹
کانون تمرکز شراکتها، جانل پلامر، انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور شابک ۹۷۸−۹۶۴−۸۴۶۶−۷۷−۵
انجمن شاعران مرده، ن. ه کلاین بام، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۷۸−۹۶۴−۶۳۵۸−۰۱−۰
بالا افتادن، شلسیلوراستاین، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۶۴−۷۸۲۲−۲۰−۰
جایی که پیادهرو تموم میشه، شلسیلوراستاین، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۶۴−۷۸۲۲−۲۱−۹
نوری در اتاق زیر شیروانی، شلسیلوراستاین، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۶۴−۷۸۲۲−۲۲−۷
کافه خوشخوراک رزالی، شلسیلوراستاین، دفتر نشر معانی شابک ۹۶۴−۶۳۵۸−۰۵−۵
ترانهها، شلسیلوراستاین، دفتر نشر معانی و انتشارات کتاب پنجرهISBN 964-6358-03-9
کودکی به نام هیچ، دیوید پلزر، دفتر نشر معانی شابک ۹۶۴−۶۳۵۸−۰۴−۷
و بخشی کتابهای منتشر نشده و زیر چاپ ...
ویرایش های انجام شده توسط حمیدخادمی
میرزا محمدکاظم تهرانیان معروف به میرزا کاظم از زبردستترین خوشنویسان سدهٔ گذشته است که از او سیاهمشقهای استادانهای باقی مانده است.
او نستعلیق را به شیوهٔ میرحسین خوشنویسباشی و شکسته را به شیوهٔ درویش عبدالمجید بسیار استوار مینوشت و معلم خط شاهزاده محمدتقی میرزا قاجار ملقب به رکنالدوله و فرزندانش بوده است.
محمد کاظم فرزند «شیخمحمد مجتهد» بود. از اساتید او سیدعلی حکاک و از شاگردانش سیدعباس را ذکر کردهاند. از او آثاری بین سالهای ۱۲۷۸ تا ۱۳۱۸ ه.ق باقی مانده و به سال ۱۳۲۵ ه.ق درگذشته است.
فعالیت محمدکاظم تهرانی
میرزا محمدکاظم طهرانی معروف به میرزا کاظم از خوشنویسان نیمهٔ دوم قاجار است که لقب او «انجم نقط» به معنی ستارهٔ نقطهها میباشد. میرزا کاظم نستعلیق را به شیوه میرحسین خوشنویسباشی و شکسته را به شیوه عبدالمجید طالقانی مینوشت.
وی از شاگردان سید علی حکاک و همدورهٔ میرزا غلامرضا اصفهانی و میرحسین خوشنویسباشی بوده است. مرحوم میرزا کاظم فرزند شیخ محمد مجتهد طهرانی و برادرزادهٔ شیخ عبدالحسین طهرانی ملقب به شیخالعراقین بودهاست.
تاریخ دقیق تولد و حتی فوت و محل دفن این خوشنویس مشخص نیست؛ ولی طبق آثاری که دیده شده و شاهزاده رکنالدوله که جزو شاگردان هم بوده، گفته شده تا سال ۱۳۲۵ قمری زندگی کرده است.
او بیشتر به سطرنویسی و سیاهمشق علاقه داشته و ندرتاً چلیپا هم مینوشته و از ایشان کتابتی هم دیده شده است. سنگ مزار ناصرالدین شاه قاجار هم به خط این خوشنویس شهیر است که در خلوت کریمخانی کاخ گلستان نگهداری میشود.
شاگردان میرزا کاظم
از شاگردان میرزا کاظم میتوان به احمد قوامالسلطنه و محمدحسن وثوقالدوله و میرزا یدالله کجوری و شاهزاده رکنالدوله و علینقی کاتب همایون عبدالغفار همدانی سید عباس احمدیان علی مخصوص، محمد تقی کمال و دیگران یاد کرد. پس از فوت میرزا غلامرضا اصفهانی که از خوشنویسان دورهٔ قاجار بوده بیشتر شاگردان و علاقهمندان او، برای گرفتن تعلیم به محضر میرزا کاظم رسیدهاند.
میرزا کاظم فرزندی هم داشته بهنام غلامرضا پاکنهاد که در خوشنویسی از شاگردان میرزا غلامرضا بوده است. وی نستعلیق را به شیوه میرحسین خوشنویسباشی و شکسته را به شیوه درویش عبدالمجید طالقانی بسیار استوار مینوشت و معلم خط شاهزاده محمّدتقی میرزا قاجار رکنالدوله و فرزندانش بوده است.
نام یکی از شاگردانش را سید عباس ذکر کردهاند که قطعهای از او به خط گلزار موجود است. آثار شناختهشدهٔ او بین سالهای ۱۲۷۸ تا ۱۳۱۸ قمری نوشته شدهاست. میرزا محمدکاظم تهرانی در سال ۱۳۲۵ قمری در گذشت.
جواد شریفی
جواد شریفی متولد سال ۱۲۹۰ در تهران خوشنویس صاحبنام و از اساتید معاصر خط نستعلیق بهشمار میرود او خوشنویسی را نزد پدر خود فرا گرفت. او فرزند میرزا زینالعابدین شریفی ملقب به «ملک الخطاطین» از شاگردان برجسته محمد رضا کلهر بود همچنین او از شاگردان میرزای کلهر نیز ذکر کردهاند کتب بی شمار درسی فرهنگی و غیر آن که به خط جواد شریفی کتابت شده است در نزد اهل مطالعه مشهور است.
زندگی جواد شریفی
او در سال ۱۲۹۰ شمسی در تهران متولدشد. از کودکی در محیط هنری خانوادگی کسب فیض نموده و از ۱۵ سالگی مشغول کتابت خط برای ناشران کتابها بود. جواد شریفی پس از انجام خدمت نظام از مهر ماه ۱۳۱۷ در نخستوزیری مشغول خدمت دولت گردیده و علاوه بر سمتهای اداری نویسندگی فرامین را به عهده داشته است.
آثار جواد شریفی
از آثار وی خوشنویسی کتابهای رباعیات خیام، رباعیات باباطاهر، غزلیات شمس تبریزی، کلیات سعدی، شاهنامه فردوسی و تألیف و تحریر رسمالخط مدارس را میتوان نام برد.
زیباترین کتابهای چاپ ایران که به خط نستعلیق نگاشته شده از قبیل شاهنامه فردوسی مصور، دیوان حافظ و بیژن و منیژه به خط اوست.
حمید خادمی
حمید خادمی (۱۳۴۰ - ۲۹ فروردین ۱۳۹۵) مترجم و ویراستار ایرانی بود. حمید خادمی در سال ۱۳۴۰ در تهران به دنیا آمد. وی یادگیری زبان انگلیسی و مطالعه ادبیات فارسی را از کودکی آغاز کرد، او دانشآموخته دوره کارشناسی زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه تهران است و کارشناسی ارشد زبانشناسی نیز. او ترجمه و ویرایش را از همان سنین جوانی آغاز کرد، وی کار حرفهای اش را با ترجمه و ویرایش کتاب در زمینه معماری و شهرسازی آغاز کرد و تاکنون بیش از صدها کتاب و مقاله ویرایش شده و دهها ترجمه از وی موجود است.
عمده شهرت وی بخاطر ترجمه آثار شل سیلورستاین است، آن هم به دلیل نثر روان و نزدیک به متن اصلی آن. حمید خادمی، افزون بر اینها، دارای مدرک ممتاز خوشنویسی از سال ۱۳۶۳، از انجمن خوشنویسان ایران است. حمید خادمی سی سال به تدریس خط زیبای شکسته مشغول بوده و دارای مدرک استادی در این رشته است. وی همین روزها، اوایل پاییز سال جاری قرار بود نمایشگاهی انفرادی از تازهترین آثارش را در الجزایر -و در صورت امکان چند کشور دیگر- برگزار کند.
درگذشت حمید خادمی
حمید خادمی بعد از یک دوره کما در اثر ایست قلبی؛ ۲۸ فروردین ۱۳۹۵ در شهر درسدن آلمان درگذشت.
ترجمههای حمید خادمی
با همه مخلفات، شلسیلوراستاین، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۷۸−۹۶۴−۷۸۲۲−۷۴−۹
کانون تمرکز شراکتها، جانل پلامر، انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور شابک ۹۷۸−۹۶۴−۸۴۶۶−۷۷−۵
انجمن شاعران مرده، ن. ه کلاین بام، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۷۸−۹۶۴−۶۳۵۸−۰۱−۰
بالا افتادن، شلسیلوراستاین، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۶۴−۷۸۲۲−۲۰−۰
جایی که پیادهرو تموم میشه، شلسیلوراستاین، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۶۴−۷۸۲۲−۲۱−۹
نوری در اتاق زیر شیروانی، شلسیلوراستاین، انتشارات کتاب پنجره شابک ۹۶۴−۷۸۲۲−۲۲−۷
کافه خوشخوراک رزالی، شلسیلوراستاین، دفتر نشر معانی شابک ۹۶۴−۶۳۵۸−۰۵−۵
ترانهها، شلسیلوراستاین، دفتر نشر معانی و انتشارات کتاب پنجرهISBN 964-6358-03-9
کودکی به نام هیچ، دیوید پلزر، دفتر نشر معانی شابک ۹۶۴−۶۳۵۸−۰۴−۷
و بخشی کتابهای منتشر نشده و زیر چاپ ...
ویرایش های انجام شده توسط حمیدخادمی
نومدرنها کجایند؟ مجموعه مقالههای معماری و شهرسازی: محمدرضا جودت، نشر گنج هنر
تو معماری را ترسیم میکنی ولی من آن را میسازم: محمدرضا جودت، نشر گنج هنر
فرامعماری: محمدرضا جودت ودیگران... ،نشر گنج هنر
شش مفهوم در معماری معاصر: محمدرضا جودت، ناشر نشر توسعه
تو معماری را ترسیم میکنی ولی من آن را میسازم: محمدرضا جودت، ناشر سمر
عقاب دو سر، از گذشته تا آینده اسکان بشر: ایرج اعتصام، ناشر مولیان جم
خانههای آسمانی: مجید دشتستانی. رامین اکبری. محمد مروت ودیگران... ، ناشر شرکت عمران شهرهای جدید
طعم نان: محمد اسماعیلزاده، نشر کتاب مس
صدای گمشده: رامین مولایی، نشر کتاب مس
شب را ورق بزن، گزیده اشعار ازی آزبورن: کارن رشاد، نشر کتاب مس
زن - مادر، نگاهی متفاوت به مسئله زن: رؤیا منجم، نشر کتاب مس
رز صحرا: کیوان هنرمند، نشر کتاب مس
دورز، تابستان سرخپوستی: افشین یگان، نشر کتاب مس
سراب درمان: محمدحسین نجمآبادی، نشر کتاب مس
نگاهی به تاریخ بندر امام خمینی با «گذری به تاریخ خوزستان»: علیرضا ابن رحمان، دفتر نشر معانی
ناهار در کافه گوتم: استیون کینگ، نشر مس
موضوعات اقتصادی، مالی و مدیریتی در بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده شهری: محمد آئینی، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن
منشور حقوق اسکان: نوشته نادر اردلان. خوسهلوئیس سرت ودیگران... ، نشر یادآوران
مقدمهای بر کنترل مکانیزه محدوده طرح ترافیک مطالعه موردی کلان شهر تهران: حجتالله بهروز. امین صفایی ودیگران... ، ناشر شرکت کنترل ترافیک تهران
معماری قدیم و جدید ژاپن: مجموعه مقالههای معماری و شهرسازی: محمدرضا جودت. علی اشرافی، ناشر صاحب اثر
معماری اسلامی: ایرج اعتصام، ناشر شرکت پردازش و برنامهریزی شهری
مرد دوران گذشته: سیلویا بجانیان، نشر مس
مدیریت آب در قرن بیستویکم رویکردهای نوین برنامهریزی در مدیریت آب: ناشر چتر
مجموعه مقالات توسعه شهری: کمیته پژوهش توسعه شهری، ناشر جامعه مهندسان مشاور ایران
گوش کن، انسان کوچک!: مریم نعمتطاووسی، نشر کتاب مس
عرفان شرق: ماندانا قهرمانلو، نشر کتاب مس
سراب درمان: محمدحسین نجمآبادی، نشر کتاب مس
حوا: مریم نعمتطاووسی، نشر کتاب مس
آلبوم: مهرناز ابریشمچیان، نشر کتاب مس
گزارش سفر چین: حسین صفری نیا، طرح و نشر هامون
نیرویت را در سختیها بیآب، موضوعاتی برای تفکر: رؤیا منجم، نشر کتاب مس
برنامهریزی برای طراحی از تئوری تا عمل: شهناز پور ناصری، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری
ماجرای بیستون: پیمان ابراهیمی، نشر ابریشمی فر
آینده شهری قرن ۲۱، برنامه جهانی برای شهرهای قرن بیست و یکم: اسماعیل صادقی، ناهید صفایی، جامعه مهندسان مشاور ایران
اداره شهرهای پایدار: غلامرضا کاظمیان، پرهام نقش
استانداردهای برنامهریزی و طراحی شهری انجمن شهرسازی آمریکا، روشهای تحلیل: پروین پرتوی، جامعه مهندسان مشاور ایران
استانداردهای برنامهریزی و طراحی شهری انجمن شهرسازی آمریکا، ساختارها: رضا یوسفی و... ، دفتر نشر معانی
استانداردهای برنامهریزی و طراحی شهری انجمن شهرسازی آمریکا، مدیریت زیستمحیطی: نیلوفر نامدار قشقایی و... ، جامعه مهندسان مشاور ایران
ایجاد فضای شهری، برنامهریزی شهری و ساخت و ساز املاک: گیتی اعتماد و... ، دفتر نشر معانی
ایران در عهد خسرو انوشیروان (در تاریخ سیاسی و اجتماعی): حسین صفری نیا، طرح و نشر هامون
ارزیابی طرح نواب و پیامدهای آن: گیتی اعتماد و همکاران، جامعه مهندسان مشاور ایران.
امیرحسین ذکرگو
امیرحسین ذکرگو (متولد ۱۳۳۵ در تهران) هنرمند، تاریخنگار و هندشناس ایرانی است. او استاد هنر اسلامی در دانشگاه بینالمللی اسلامی مالزی است. او از طرف یونسکو، «بورس راه ابریشم ایکو هیرایاما» را دریافت کرد.
آثار امیرحسین ذکرگو
سیر هنر در تاریخ (دوره پیش دانشگاهی رشته هنر)، امیرحسین ذکرگو، ناشر: مدرسه - ۱۳۸۳
فیل در شمایلهای هندویی و بودایی، امیرحسین ذکرگو، ناشر: فرهنگستان هنر - ۱۳۸۹
مار در هنرهای بودایی و هندویی، امیرحسین ذکرگو، ناشر: فرهنگستان هنر - ۱۳۹۱
اسطورهشناسی و هنرمند، امیرحسین ذکرگو، ناشر: مؤسسه تألیف ترجمه و نشر آثار هنری متن - ۱۳۹۵
ایزدان آب و آبزیان اساطیری، امیرحسین ذکرگو، ناشر: فرهنگستان هنر، مؤسسه تألیف ترجمه و نشر آثار هنری متن - ۱۳۹۴
مبانی سنتی هنر و زندگی: تأملی در کتاب «رقص شیوا» ی آناندا کوماراسوامی، امیرحسین ذکرگو، ناشر: فرهنگستان هنر - ۱۳۹۰
من بهشت را دیدهام: تاملاتی در فلسفه هنرهای غربی، شرقی و اسلامی (گفتوگو با امیرحسین ذکرگو)، زهرا زواریان ناشر: نقد فرهنگ - ۱۳۹۶
حسین زندهرودی
حسین زندهرودی (زاده ۱۳۱۶ خورشیدی در تهران)، که در خارج از ایران با نام شارل حسین زندهرودی شناخته میشود، نقاش معاصر ایرانی است. او از بنیانگذاران مکتب سقاخانه و پیشگامان شیوه نقاشیخط در ایران است و با استفاده از نمادهای هنر سنتی ایران و همچنین خوشنویسی، روشی تازه را در هنرهای تجسمی ایران به وجود آورد.
زندگی حسین زندهرودی
حسین زندهرودی در سال ۱۳۳۵ وارد هنرستان هنرهای زیبای تهران شد. اولین اثر نقاشی خود را در طول دوران تحصیل در هنرستان پدیدآورد. او در این دوران، شاگرد مارکو گریگوریان بود و اثر مشهور "این حسین کیست که عالم همه دیوانه اوست" را در همین دوران خلق میکند.
تناولی که استاد او در هنرکده هنرهای تزئینی بود، با دیدن این اثر او را به آتلیه خود، آتلیه کبود، دعوت میکند تا با دراختیار گذاشتن امکانات خودش، زندهرودی را تشویق به خلق آثار بیشتری کند و آثارش را در "آتلیه کبود" به نمایش بگذارد. زندهرودی در بیست و دو سالگی به پاریس رفت و در بیینال ۱۹۶۱ پاریس برنده جایزه شد و یک بورس تحصیلی به او تعلق گرفت.
در کنار پرویز تناولی، او یکی از مهمترین چهرههای مکتب سقاخانه محسوب میشود هرچند او در مصاحبه با دو هفتهنامه تندیس این نسبت داشتن با مکتب را نفی میکند و سقاخانه را مترادفی با نام خودش میداند. حسین زندهرودی در سال ۱۳۵۱ قرآنی نفیس با طرحهای رنگی را از طرف انتشارات «کلوب کتاب» در پاریس منتشر کرد که جایزه «زیباترین کتاب در سال جهانی کتاب» از طرف یونسکو به آن تعلق گرفت. آثار حسین زندهرودی در موزههای متعددی نگهداری میشود.
سه دهه پس از انقلاب گالری هما نخستین بار آثار این هنرمند را در کلکسیونهای مختلفی در معرض دید علاقهمندان قرار داد. از جمله این دورهها میشود به نمایش سری مهرهای زندهرودی در این گالری در همکاری با فریدون آو اشاره کرد. موزهٔ بریتانیا در اردیبهشت ۱۳۹۲ بزرگداشتی به احترام این هنرمند و با سخنرانی ونیا پورتر برگزار کردهاست.
سبک نقاشی زندهرودی
حسین زندهرودی از ابتدا نقاشیهای خود را با اعداد و حروف و تکرار آنها خلق کرد. در آثار وی چهار عنصر آب، خاک، باد، و آتش مورد توجه قرار گرفتهاند. هنرشناس فرانسوی ژان کلود کاریر معتقد است: "گام نهادن در آثار زندهرودی به معنای ترک اشکال و محیطی است که بهطور معمول در آن زندگی میکنیم.
آثار حسین زندهرودی در حراج بینالمللی کریستی
در چهارمین حراج بینالمللی کریستی(۱۱اردیبهشت ۱۳۸۷) که در دبی برگزار شد، تابلو نقاشیخط چهارباغ حسین زندهرودی به مبلغ یک میلیون و ۶۰۰هزار دلار فروخته شد که رکورد گرانترین تابلو نقاشی مدرن در تاریخ نقاشی ایران است.
آثار حسین زندهرودی در موزه
موزه هنرهای معاصر تهران
موزه هنرهای معاصر شهرداری پاریس
مرکز فرهنگی ژرژ پمپیدو، پاریس
مرکز ملی هنرهای معاصر پاریس
موزه بریتانیا، لندن
موزه هنر مدرن نیویورک
موزه وورو وللکن کوند، رتردام، هلند
مرکز تحقیقات زیباییشناسی تورین، ایتالیا
موزه هنرهای معاصر عمان، اردن
موزه اشتاتن لوپنهاک، دانمارک
موزه هنرهای زیبا، شودوفن، سوئیس
مرکز فرهنگی مالمائو، سوئد
موزه هنرهای مدرن آلبورگ، دانمارک
جایزههای حسین زندهرودی
۱۳۳۷-انجمن ایران و آمریکا، تهران
۱۳۳۹- جایزه اول نمایشگاه دو ساله پاریس
۱۳۴۰- جایزه نمایشگاه دو ساله پاریس
۱۳۴۱- جایزه نمایشگاه دو ساله ونیز
۱۳۴۲- نشان افتخار از نمایشگاه دو ساله سائوپائولو، برزیل
۱۳۴۹- نشان افتخار مرکز بینالمللی تحقیقات زیباییشناسی تورین، ایتالیا
۱۳۵۰- انتخاب به عنوان یکی از ده هنرمند زنده معاصر در منتخب نقد منتشر شده توسط نشریه فرانسوی شناخت هنر
سعید شمس انصاری
سعید شمس انصاری (زاده ۲۲ خرداد ۱۳۱۴ در تهران – درگذشته ۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ در تهران)، خوشنویس ایرانی بود.
زندگینامه سعید شمس انصاری
سعید شمس انصاری در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در تهران در خانوادهای متدین و هنر دوست دیده به جهان گشود. پدرش در شغل سراجی (کیف و چمدان) مشغول به کار بود.
سعید تحصیلات ابتدایی را در دبستان فرهنگ در بازارچه نایب السلطنه واقع در خیابان ری گذراند. دوره متوسطه را در دبیرستان بدر در کوچه نصیرالدوله بدر بالاتر از میدان باغ پسته بک و امامزاده یحیی به اتمام رساند. وی در کنار تحصیل، خط را نزد پدر خود بهطور مقدماتی آموخت.
وی در سال ۱۳۲۹ به کلاسهای آزاد خوشنویسی وقت (انجمن خوشنویسان ایران فعلی) وارد شد و زیر نظر سید حسین میرخانی، به فراگیری و تکمیل خط خود کوشید. در آن زمان، محل تشکیل کلاسهای آزاد خوشنویسی در صحن وزارت فرهنگ و هنر سابق قرار داشت. وی و تنی چند از دوستان از جمله استاد اویس وفسی و استاد شمس انوری جزو اولین گروه شاگردان استاد سیدحسین میرخانی بودند.
در همین حین آتلیهای به نام نگارستان گیتی در نزدیکی خیابان ری میگشاید و در آن به کار تابلو سازی مشغول میشود. وی در همان سالها، به هنرستان کمال الملک به شاگردی استاد محمود اولیاء که یکی از شاگردان کمال الملک بودند، مفتخر میگردد و هنر نقاشی را هم نزد آن استاد فرا میگیرد. در راستای تکمیل و عرضه هنر نقاشی، وی بعد از هنرستان مشغول به کار در آتلیهای نزد استاد محمد بهرامی مشغول میشود و آنجا در کنار دوستان و اساتیدی چون مرتضی ممیز، آیدین آغداشلو، علی اکبرصادقی ، محمد تجویدی، بیوک احمری، امینالله رضایی، رحمت همتی، رضا محمدی، فرجالله رضایی، علی شاهمیری و استاد حمیدی از استادان دانشگاه تهران در آتلیه پارس مشغول به کار میشود.
در آن زمان، کارهای نقاشیخط، گرافیکی و تبلیغاتی شرکتهایی مانند؛ بیسکویت ویتانا، بیسکویت گرجی، شرکت داروگر و مؤسسه دارو پخش، شرکت تولید دارو و شرکت سهامی کارتن ایران را به انجام میرساند. بسیاری از طرحهای فوق هنوز بر روی این محصولات دیده میشوند. بعد از کار در آتلیه پارس، وی مستقل شده و آتلیهای در پاساژ اقبال در خیابان شاه آباد(جمهوری فعلی) میگشاید و در آن باز هم به کارهای نقاشیخط، گرافیکی و تبلیغاتی میپردازد. ایشان در سال ۱۳۳۹ ازدواج کرد، که حاصل این ازدواج پنج فرزند پسر میباشد.
سعید شمس انصاری در سال ۱۳۵۲ مدرک ممتاز و در سال ۱۳۵۹ مدرک استادی انجمن خوشنویسان را دریافت کرد.
سعید شمس انصاری دارای گواهینامه درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، و عضو شورای داوری انجمن خوشنویسان ایران و عضو شورای ارزشیابی هنری انجمن خوشنویسان ایران میباشد. لازم به توضیح است که شورای مذکور، گواهینامههای مختلف دورههای عالی، ممتاز، فوق ممتاز و استادی را در یک هیئت هشت نفره از زیر نظر میگذراند.
وی از سالهای ۱۳۳۶ تا ۱۳۶۸ آتلیههای دیگری به نامهای شمس و گلبرگ را دایر کرده و در آن برای کتاب فروشیها، موسسات تولیدی و کارخانجات، بانکها و بسیاری موسسات دیگر، کارهای نقاشی و گرافیکی انجام میداد. علاوه بر این وی سالها در صنعت چاپ مشغول به فعالیت در چاپخانه خویش بود و در زمینه چاپ هم تجربیات فراوانی دارد.
وی تجربه حضور در نمایشگاههای فردی و گروهی بسیار زیادی را در طول دوران زندگی هنری خویش داشتهاست. علاوه بر این سعید شمس انصاری در طول زندگی هنری خود کتابت آثاری مانند دیوان حافظ، دیوان سعدی، پنج گنج نظامی، قرآن مجید و آثار ماندگار دیگری را به رشته تحریر درآوردهاست.
وی در زمینه شعر هم فعالیتهای بسیاری انجام دادهاست و از آن جمله کتابهای حسین خدای حماسهها (شعر)، لالاییهای امروز (شعر و خط) و باغ بلور (شعر) از وی به چاپ رسیدهاست. وی در بسیاری از انجمنهای ادبی تهران نیز عضویت داشتهاست. ایشان، در سالهای دور تجربه نوشتن قصه و نمایشنامه را نیز داشتهاست.
تالیفات
ایشان در حال حاضر کتابهای زیادی را در دست تألیف دارد که بعضی از آنها آماده چاپ میباشند که از آن جمله میتوان به آثار زیر اشاره کرد:
مجموعه از ولادت در کعبه تا شهادت در محراب (شعر) (زندگانی علی)
مناجاتهای شبانه (شعر و خط) (به سبک چلیپا)
لالائیهای مهدوی (شعر)
لالائیهای بلند (شعر)
چهارده معصوم (شعر)
حمید عجمی
حمید عجمی (زادهٔ ۲۱ شهریور ۱۳۴۱ ه.خ؛ قلهک، تهران) فرزند حاج هدایتالله عجمی، طراح گرافیک، خوشنویس نستعلیق و بنیانگذار خط مُعَلّیٰ است. ایشان سابقه تدریس در دانشگاه هنر، دانشگاه سوره و دانشگاه پارس را دارند. حمید عجمی بازنشسته حوزه هنری است.
وی قاری و استاد قرآن نیز هست و بیش از ۳۷ سال در مسجد اعظم قلهک، در ماه مبارک رمضان مجلس درس و قرائت قرآن دارد. پیش از ایشان، مرحوم حاج هدایتالله عجمی (پدر حمید عجمی) این جلسه را در مسجد برگزار میکرده است.
حمید عجمی در خوشنویسی استاد تراز اول کشور ایران در خط نستعلیق است. آثار او دارای ترکیبهای خاص، ساختار محکم و تکنیک ویژهای هستند. قدرت دست ایشان در خوشنویسی، از بررسی آثارشان هویداست.
استاد حمید عجمی حتی در زمینهٔ کار با چوب، مجسمهسازی، دیجیتال آرت (digital art)، هنر مفهومی (conceptual art) صاحبنظر و صاحب دانش و تجربه است. وی به غالب نرمافزارهای روز دنیای گرافیک و دیجیتال آرت مسلط است.
استادان حمید عجمی و فراگیری نستعلیق
وی از پانزدهسالگی به خوشنویسی پرداخت و مدت ۱۲ سال نستعلیق را نزد استاد غلامحسین امیرخانی و ۴ سال نزد کیخسرو خروش در انجمن خوشنویسان ایران آموخت.
بنیان خط معلی توسط حمید عجمی
خط معلی توسط حمید عجمی در سال ۱۳۷۸ بنیان نهاده شد و ثبت گردید. وی در همان سال، از فرهنگستان هنر، لوح تأییدیهٔ خط معلی را دریافت نموده است.
مسئولیتها و فعالیتهای حمید عجمی
عضو رسمی فرهنگستان هنر
عضو رسمی مجمع هنرمندان حوزهٔ هنری
عضو و مدیر مرکز هنرهای تجسمی حوزهٔ هنری
مدیر مؤسسهٔ فرهنگی هنری فردا
درجهٔ یک هنری دکترا از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
درجهٔ استادی از انجمن خوشنویسان ایران
نمایشگاهها
حمید عجمی تا کنون ۲۱ نمایشگاه انفرادی و چندین نمایشگاه و جشنوارهٔ گروهی داشته که در آنها آثاری را به خط معلی و نستعلیق به نمایش گذاشته است. از مهمترین آنها میتوان به اینها اشاره کرد:
جشنوارهٔ خوشنویسی جهان اسلام؛ تهران؛ فرهنگستان هنر؛ ۱۳۷۶(جمعی)
نمایشگاه سواد اعظم؛ تهران؛ خانهٔ هنرهای ایرانی؛ مهرماه ۱۳۸۲ (انفرادی)
نمایشگاه بام بهشت؛ ۱۱۴ اثر با عنوان کلّی تجلّی بسم الله در صُوَرِ قرآنی؛ تهران؛ مرکز فرهنگی هنری صبا؛ بهمنماه ۱۳۸۴ (انفرادی)
نمایشگاه یونسکو؛ پاریس؛ یونسکو، فوریهٔ ۲۰۰۲ (انفرادی)
نمایشگاه اساتید خوشنویسی جهان اسلام؛ دانشکدهٔ هنرهای زیبای بیروت؛ لبنان؛ آوریل ۲۰۰۲ (جمعی)
تألیفات حمید عجمی
کتاب میرزا محمدرضا کلهر
شرح عرفانی آدابالمشق میرعماد حسنی
مقالهٔ کاتب حقیقی کاتب اول
مقالهٔ بررسی تکرار در خوشنویسی سنتی
غلامرضا خلج
غلامرضا خلج (زاده ۱۳۳۰)، هنرمند و مدرس خوشنویسی، مؤسس انجمن خوشنویسان ایران شعبه البرز، و رئیس اسبق شورای عالی انجمن خوشنویسان ایران است.
زندگینامه غلامرضا خلج
خلج خط نستعلیق را نزد استاد غلامحسین امیرخانی و خط نسخ و ثلث را نزد استاد احمد زنجانی معصومی فرا گرفت. او در اوایل دهه پنجاه در کلاسهای انجمن خوشنویسان ایران شرکت کرد و ظرف مدت یک سال و نیم توانست موفق به پایان دوره ممتاز شود. تدریس خوشنویسی را از همان سالها در انجمن خوشنویسان تهران آغاز کرد و سپس به واسطه ساکن شدن در کرج، در سال ۱۳۵۹، کلاسهای خوشنویسی را در این شهر راهاندازی کرد که در نهایت در سال ۱۳۶۲ منجر به تشکیل انجمن خوشنویسان شعبه کرج شد.
او ضمن تدریس، سالها عضو شورای عالی انجمن خوشنویسان ایران بود و در اوایل دهه ۸۰ نیز ریاست این شورا را برعهده داشت. وی تاکنون در بیش از ۴۰ نمایشگاه انفرادی و گروهی، در داخل و خارج از کشور شرکت داشتهاست. در دومین جشنواره منطقهای خوشنویسی قلم از او به عنوان استاد پیشکسوت تقدیر شدهاست.
عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی (۱ شهریور ۱۳۰۶–۷ مرداد ۱۳۷۵) از خوشنویسان معاصر و از مؤسسان انجمن خوشنویسان ایران بود.
تولدعبداللّه فرادی
در روز اول شهریورماه سال ۱۳۰۶ در محله حسنآباد تهران، میدان ملکالمتکلمین، خیابان استخر، کوچه میرپنج دیده به جهان گشود. پدرش میرزا محمد فرادی از شاگردان شیخ هادی نجمآبادی و میرزا هادی دولتآبادی و میرزا نصراللّه ملکالمتکلمین و شیخ محمدمهدی شریف کاشانی بود.
تحصیلات عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی از چهار سالگی خواندن و نوشتن را در مکتب آموخت. تحصیلات ابتدایی خود را از سال ۱۳۱۲ در دبستان مختلط ایراندخت آغاز کرد و در سال ۱۳۱۹ تصدیق ششم ابتدایی را از دبستان روشن اخذ نمود. تحصیلات متوسطه را در دبیرستان شرف آغاز کرد و در سال ۱۳۲۲ پس از اتمام سیکل اول به مدت پنج سال ترک تحصیل کرد. سپس در سال ۱۳۲۷ تحصیلات متوسطه خود را در مقطع سیکل دوم پی گرفت و پس از اخذ تصدیق پنجم علمی از دبیرستان شرف در سال تحصیلی ۱۳۲۹–۱۳۳۰ وارد دبیرستان دارالفنون شد و در رشته ادبی دیپلم گرفت.
در حد فاصل سیکل اول و دوم در کلاسهای جمعیت دوستداران فرهنگ فرانسه شرکت نموده و به آموختن زبان فرانسه پرداخت. در سال ۱۳۳۰ در دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران ثبتنام کرد و در سال ۱۳۳۳ در رشته حقوق قضایی لیسانس گرفت.
در سال ۱۳۳۷ نیز وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در رشته زبان و ادبیات فارسی به ادامه تحصیل پرداخت. در اوایل دهه ۴۰ در کلاسهای انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی به آموختن زبان روسی مشغول شد و سپس دورههای تکمیلی زبان فرانسه را در کلاسهای انجمن روابط فرهنگی ایران و فرانسه پی گرفت و در سال ۱۳۵۶ موفق به اخذ دیپلم زبان فرانسه از دانشگاه پاریس شد. او علاوه بر فرانسه و روسی عربی و انگلیسی نیز میدانست.
استادان عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی از چهار سالگی تحت تأثیر پدرش که دستی در کتابت و استنساخ نسخ خطی داشت به هنر خوشنویسی دلبسته شد. نخستین معلم خط او میرزا غلامرضا خوشنویس پاکنهاد، فرزند میرزا محمدکاظم طهرانی از خوشنویسان برجسته عصر ناصری و مظفری و از شاگردان آقا سید علی حکاک طهرانی بود. میرزا غلامرضا که در اوایل دهه ۱۰ در سالهای هفتاد عمر خویش بود به مدت سه سال فرادی خردسال را تعلیم داد. دومین معلم او حاجی آقا محمد بدرالشریعه مشهور به عماد طاهری، از شاگردان میرزا حسین خوشنویس باشی فرزند میرزا آقا خمسهای از شاگردان میرزا غلامرضا اصفهانی بود.
سومین معلمش علی مخصوص کاتب الخاقان، فرزند میرزا حسین خان مستوفی کاتب السلطان از شاگردان مبرز میرزا غلامرضا اصفهانی بود. در دوره تحصیلات متوسطه نخست از علی آقاحسینی، از شاگردان میرزا حسین خوشنویس باشی و میرزا حسن عاصم و میرزا محمدحسین عمادالکتاب و سپس از حسن زرینخط از شاگردان مبرز میرزا محمدحسین عمادالکتاب تعلیم گرفت. و بالاخره از ۱۳۲۳ تا ۱۳۳۲ تحت تعلیمات و راهنمایی میرزا علی اکبر خان کاوه از شاگردان مبرز میرزا محمدحسین سیفی قزوینی عمادالکتاب، و آقا سید حسن میرخانی سراج الکتاب، فرزند آقا سید مرتضی برغانی از شاگردان برجسته میرزا محمدرضا کلهر به درجه رشد و کمال رسید.
مشاغل و سمتهای عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی از سال ۱۳۲۲ به عنوان خوشنویس در کانون آگهی زیبا مشغول به کار شد. کانون آگهی زیبا نخستین مؤسسه تبلیغاتی بود که در سال ۱۳۱۸ به اهتمام حمزه صمیمی نعمتی تأسیس شده بود و در دوران فعالیت خود تا ۱۳۵۸ نقش بزرگی در حوزه تبلیغات داشت. همزمان با کار در این مؤسسه از سال ۱۳۳۰ در آموزش و پرورش نیز با سمت معلمی و سپس دبیری مشغول به خدمت شد.
از اواخر دهه ۲۰ تشکیل انجمنی از خوشنویسان ایران و صیانت از هنر خوشنویسی و ترویج آن به مسئله اصلی جمعی از خوشنویسان تبدیل شده بود. در سال ۱۳۲۹ اداره هنرهای زیبا اقدام به برگزاری مجموعه کلاسهایی برای تعلیم و تربیت خوشنویس کرده بود، اما این کلاسها پاسخگوی مسائل صنفی خوشنویسان نبود، به ویژه زمانی که فعالیت مخالفان خط فارسی در دهه ۳۰ تشدید شد و ایشان عملاً در انجمن طرفداران تغییر خط متشکل شدند؛ بنابراین جمعی از خوشنویسان در محفلی به نام کانون خط فارسی گرد آمدند. به ابتکار کانون خط در مهر ماه ۱۳۳۸ نخستین نمایشگاه جمعی آثار خوشنویسان معاصر ایران در تالار فرهنگ تهران برگزار شد که در نوع خود گامی بود تأثیرگذار در روند تشکل خوشنویسان و ارتقاء فعالیتهای صنفی ایشان از سطح محفلی به سطح تشکیلاتی منظم، رسمی و سراسری. پس از برگزاری این نمایشگاه کانون با جدیت بیشتری امر تشکل یابی را پیش برده و سرانجام در جلسهای که در یازدهم بهمن ۱۳۳۸ برگزار کرد تصمیم به تشکیل انجمن خوشنویسان ایران گرفت.
در نخستین جلسه رسمی هیئت مؤسس انجمن خوشنویسان ایران در ۲۲ فروردین ۱۳۳۹، با حضور آقایان: حسن زرین خط، سید حسین میرخانی، سید حسن میرخانی، ابراهیم بوذری، مرتضی عبدالرسولی، احمد نجفی زنجانی، محمدعلی غروی، تقی حاتمی، علی آقاحسینی، جواد شریفی، مصطفی زرین خط، عباس منظوری و عبداللّه فرادی و با حضور دکتر ابوتراب رازانی به نمایندگی از وزارت فرهنگ وقت اساسنامه انجمن در ۴۳ ماده و ۱ تبصره به تصویب رسید.
در دومین جلسه هیئت مؤسس انجمن آقایان: حسن زرین خط، ابراهیم بوذری، احمد سهیلی خوانساری، مرتضی عبدالرسولی، سید حسن میرخانی و عباس منظوری به عنوان اعضای هیئت مدیره انجمن انتخاب شدند.
این انجمن در سال ۱۳۴۱ با مداخله وزارت فرهنگ وقت منحل شد. در شهریور ۱۳۴۵ وزارت فرهنگ و هنر رأساً اقدام به تشکیل مجدد انجمن کرد، اما اعضای کانون خط که این رویه را مغایر با اصل استقلال نهادهای جامعه مدنی از دولت میدانستند از حضور در انجمن جدید خودداری کردند. در سال ۱۳۵۸ پس از تغییرات ساختاری در انجمن و تشکیل شورای عالی اعضای کانون خط نیز به دعوت استاد سید حسین میرخانی به انجمن پیوستند.
عبداللّه فرادی پس از انحلال انجمن قدیم از ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۸ در سازمان تبلیغاتی آوازه مشغول به کار بود. از ۱۳۵۸ استاد انجمن خوشنویسان ایران و عضو شورای عالی و از ۱۳۶۰، پس از بازنشستگی از آموزش و پرورش، عضو شورای تعیین شایستگی استادی و عضو کمیسیون تحقیق و پژوهش انجمن بود. در سالهای پایانی عمر با کنارهگیری از مسئولیتهای اجرایی تنها به تدریس در کلاسهای انجمن و نیز کلاسهای مرکز کتابت و تعلیم خط ایران و با سمت استاد مدعو به تدریس در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران در رشته گرافیک اهتمام ورزید.
درگذشت عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی در روز هفتم مرداد ماه سال ۱۳۷۵ پس از یک دوره بیماری در سن ۶۹ سالگی درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد.
آثار عبداللّه فرادی
اهم آثار قلمی ایشان اعم از کتابت و تحقیق و ترجمه از این قرارند:
مرآت العارفین شیخ احمد شاهرودی، دهه ۲۰؛ به سفارش شخصی کتابت شده و به چاپ نرسیدهاست.
فرمان امیر المومنین به مالک اشتر، ترجمه محمدحسین فروغی، دهه ۲۰؛ به سفارش شخصی کتابت شده و به چاپ نرسیدهاست.
ترجمه بخش متافیزیک کتاب «روانشناسی و متافیزیک»، فلیسین شاله، دهه ۲۰؛ چاپ محدود.
ترجمه کتاب «چهره گردانی»، پیرامون مبحث گریم در تئاتر، ژرژ ویتالی، دهه ۳۰؛ چاپ محدود.
رسمالخط، به سفارش شرکت سهامی جنرال تایر و رابر ایران با همکاری اداره راهنمایی کشور، دهه ۴۰.
منتخبی از غزلیات امیرهوشنگ ابتهاج (سایه)، کتابت اردیبهشت ۱۳۴۸؛ این کتاب اخیراً تحت عنوان «هدیه» به چاپ رسیدهاست.
«دربارهٔ خط فارسی»، مندرج در شمارههای ۲۳ و ۲۴ ماهنامه کاوه، چاپ مونیخ، ۱۳۴۸.
رساله آداب الخط، کتابت اوایل دهه ۶۰؛ چاپ نشده.
مقدمه «رسم المشقهای میرزا محمدحسین سیفی عمادالکتاب»، ۱۳۶۰.
کتابت مقدمه دیوان حافظ، به قلم دکتر محمدجعفر محجوب، چاپ لندن به اهتمام حمزه صمیمی نعمتی، ۱۳۶۲.
مقدمه «روزنامه مرآت السفر»، همراه با ایرج افشار، ۱۳۶۳.
ارمغان شیراز، مجموعهای از سرمشقهای سفر شیراز در سال ۱۳۶۳ به همراه چهل قطعه دیگر؛ چاپ نشده.
کتابت مقدمه «مجموعه آثار خوشنویسان معاصر ایران»، به مناسبت پنجمین کنگره ادب و هنر، ۱۳۶۴.
کتابت مقدمه «گزیده اشعار محمد اقبال لاهوری»، ۱۳۶۴.
مجموعهای از سرمشقهای سفر اصفهان.
کتابت بخش ساقینامه دیوان حافظ، به خط سیفالله یزدانی، ۱۳۶۶.
کتابت مقدمه «گنجینه هنر»، به کوشش دکتر محمود طاووسی، ۱۳۶۶.
«میرزا محمدرضا کلهر»، مندرج در یادنامه کلهر، ۱۳۶۸.
مرقع قند پارسی، میرزا محمدعلی مستوفی شیرازی، ۱۳۶۸.
شاهنامه فردوسی، داستان زال و رودابه، به مناسبت کنگره بزرگداشت فردوسی، ۱۳۶۹.
کتابت مقدمه «مرقع نگارستان»، در شرح احوال و آثار میرزا غلامرضا اصفهانی، تألیف احمد سهیلی خوانساری، ۱۳۶۹.
افسانه عمر، مجموعه اشعار احمد سهیلی خوانساری، ۱۳۷۰.
مخزن الاسرار نظامی، به مناسبت کنگره بزرگداشت نظامی، ۱۳۷۰.
رسم المشق در شش دفتر، ۱۳۷۱.
«وجوه افتراق اسلوب و شیوه میرعماد حسنی و میرزا محمدرضا کلهر»، چاپ نشده.
«منشأ خط خوش»، چاپ نشده.
«نقدی بر آداب الخط استاد غلامحسین امیرخانی»، چاپ نشده.
منتخبی از سرمشقها، چاپ نشده.
رسالهای در آداب تراشیدن قلم، چاپ نشده.
مجموعه مقالات و یادداشتها، چاپ نشده.
از ایشان مصاحبههای متعددی نیز به جای مانده که یا به صورت مکتوب اند یا به صورت صوتی و تصویری، از جمله مجموعه مفصلی که در سال ۱۳۶۵ در سفر ارومیه توسط اداره کل ارشاد آذربایجان غربی ضبط شدهاست.
کتیبههایی که چه در شکل مرسوم و چه به صورت سنگ آرامگاه از ایشان باقی مانده تاکنون دقیقاً احصا نشدهاست، اما اهم آنها بدین قرار است:
کاشی خیابان ناصرخسرو، ۱۳۳۱.
کتیبههای ثلث مسجد اعظم قم، ۱۳۳۹.
کتیبههای داخل حسینیه گنابادیها، واقع در ضلع جنوبی پارک شهر تهران.
کتیبه یادبود صامت بروجردی.
کتیبه یادبود میرزا محمدرضا کلهر، واقع در میدان حسنآباد تهران؛ از بین رفتهاست.
کتیبه سردر دبیرستان ابن سینا، در خیابان شاه آباد تهران؛ از بین رفتهاست.
کتیبه سردر دبیرستان فردوسی، در خیابان شاه آباد تهران؛ از بین رفتهاست.
کتیبههای مسجد کنی، واقع در کن.
کتیبه سردر مرکز آموزشی و درمانی حسینیه ارشاد.
کتیبه سردر دانشکده پیراپزشکی اردبیل.
کتیبههای آرامگاه خانوادگی شیخ ضیاءالدین ضیایی، در آستانه بی بی زبیده شهر ری، از جمله شامل کتیبه آرامگاه پدر ایشان، میرزا محمد فرادی؛ این کتیبهها در جریان تبدیل آستانه بی بی زبیده به پارک از بین رفتهاند.
کتیبه آرامگاه استاد احمد سهیلی خوانساری، در آستانه امامزاده عبدالله شهر ری.
کتیبه آرامگاه استاد میرزا علی اکبر خان کاوه، در آستانه ابن بابویه شهر ری.
کتیبه آرامگاه استاد حسن زرین خط.
کتیبه آرامگاه استاد سیفالله یزدانی.
کتیبه آرامگاه دکتر پرویز ناتل خانلری.
کتیبه آرامگاه میرزا مهدی آشتیانی.
کتیبه آرامگاه بانو شایسته افشاریه، همسر شادروان ایرج افشار.
و… عبداللّه فرادی در سالهای فعالیت در حوزه تبلیغات از ۱۳۲۲ تا ۱۳۵۸، آثار بسیاری از خود به یادگار گذاشتهاست.
بخشی از این آثار در سال ۱۳۹۶ به اهتمام شاهین ترکمن در کتابی با عنوان «سرخ و سیاه، سی سال تبلیغ به روایت سیته» به طبع رسیدهاست.
از جمله آثار شناخته شده ایشان در حوزه تبلیغات بایستی به طراحی و اجرای تیتراژ فیلمهای سینمایی قدیمی اشاره کرد، فیلمهایی مانند: نردبان ترقی، به کارگردانی پرویز خطیبی، بلبل مزرعه، لات جوانمرد و عروسک پشت پرده، هر سه به کارگردانی مجید محسنی، و دو همکاری ایشان با علی حاتمی در سریال تلویزیونی هزاردستان، و فیلم سینمایی دلشدگان.
علی مخصوص
علی مخصوص معروف به کاتبالخاقان دوم از خوشنویسان صاحبنام سده گذشته در مشهد و تهران است که در سال ۱۳۳۷ ه. ق در تهران بدرود حیات گفت و در قبرستان نو قم به خاک سپرده شد.
او فرزند محمد حسین تهرانی یا «میرزا حسینخان مستوفی» از خوشنویسان دوره قاجار در تهران بود که با لقب «کاتب الخاقان» که بعدها به «کاتب السلطان» شهرت یافت در دربار محمد شاه قاجار و ناصرالدین شاه فعالیت میکرد.
سید حسین میرخانی
سید حسین میرخانی (۱۲۸۶–۱۳۶۱ه. ش) از خوشنویسان و نستعلیقنویسان معاصر و از بنیانگذاران، رئیس و استاد ارشد انجمن خوشنویسان ایران بود. او از اساتید صاحب سبک در خط نستعلیق معاصر ایران بهشمار میرود.
حسین میرخانی در سال ۱۲۸۶ شمسی (در ۲۵ محرم ۱۳۲۵ هجری قمری) در تهران متولد شده و از خردسالی به آموختن خط همت گمارد و از یازده سالگی به کار کتابت و خوشنویسی پرداخت.
پدر او سید مرتضی برغانی بود که سبک خوشنویسی میرزا رضا کلهر را به دو فرزند خود حسین و حسن میرخانی تعلیم داد. سیدحسین میرخانی روز ۱۱ خرداد سال ۱۳۶۱ پس از چند سال نابینایی درگذشت.
در همان ابتدای تشکیل انجمن خوشنویسان در سال ۱۳۳۰ حسین میرخانی به عنوان استاد ممتاز مشغول به تدریس شد و میتوان گفت پاگرفتن، دوام و رسمیت یافتن انجمن در آن زمان مرهون تلاش وی بودهاست.
او در فاصله سال ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۶ یعنی حدود ۲۵ سال بدون هیچ وقفهای کرسی خود را در انجمن خوشنویسان حفظ کرد و اگر روزگار سوی چشمان او را نمیربود سالهای سال بعد هم در این عرصه میماند.
از سیدحسین میرخانی و برادرش سیدحسن میرخانی در نمایشگاه استادان بزرگ نستعلیق تجلیل شدهاست.
آثار سید حسین میرخانی
کتابهای درسی بسیاری به خط حسین میرخانی به چاپ رسیدهاست. افزون بر آن کتابهای رهروان شب، موش و گربه عبید زاکانی، جزوه چهار فصل، دوره سهجلدی رسمالمشق برای مدارس و بسیاری آثار دیگر را به خط خود آراست.
آخرین کار ایشان کتاب مثنوی چاپ حاج محمدکریمخان کرمانی است که در مشهد در سال ۱۳۵۳ زمانی که برای تعلیم هنرجویان کلاسهای خوشنویسی مشهد به آن شهر میرفت نوشت. دو قصیدهٔ معروف قرآنیه و خاتمیه اثر الهی قمشهای از دیگر کارهای ایشان است.
سید حسین میرخانی به نگارش قرآن به خط نستعلیق همت گمارد که این کار در تاریخ خوشنویسی کمنظیر بود. سید حسین میرخانی دو قرآن به خط نستعلیق یکی در سال ۱۳۲۳ و دیگری را در سال ۱۳۲۸ نوشتهاست، کتابت قرآن دوم که در قطع بزرگتری به چاپ رسیده مدت پنج سال به طول انجامید.
این قرآن به خط درشتتر از کتابت تحریر شدهاست. بیننده در ابتدا ممکن است تعجب کند که چرا در قرآن دوم فاصله سطور و همچنین فواصل کلمات بیش از حد معمول و متعارف در نستعلیقنویسی است ولی با اندکی دقت متوجه میشود که خوشنویس برای گذاشتن اعراب کامل ناگزیر از رعایت چنین فواصلی شدهاست.
قبل از میرخانی قرآنهایی که به خط نستعلیق نوشته شده باشند انگشت شمارند از جمله دو قرآن به خط نستعلیق یکی به ابعاد ۵/۱۱×۱۹ سانتیمتر بهخط محمدحسین دماوندی در تاریخ ۱۰۹۳ هجری قمری و دیگری بهقطع وزیری بهابعاد ۲۶×۳۲ سانتیمتر بهخط میرزا اسدالله شیرازی در سال ۱۲۷۰ ه. ق تحریر شدهاست که اکنون در موزه کاخ گلستان وجود دارد؛ هیچیک از دو قرآن مزبور دارای شماره آیات و اعراب کامل نمیباشند. قرآن حسین میرخانی اولین قرآن نستعلیق است که به چاپ رسیدهاست.
او دربارهٔ انگیزهٔ تحریر قرآن به خط نستعلیق که تا قبل از ایشان همیشه به خط نسخ تحریر میگشت در ابتدای قرآنی که در سال ۱۳۲۳ طبع و انتشار یافت، چنین مینویسد:
«نگارنده این قرآن مجید و کلام رب حمید حسین میرخانی فرزند مرحوم مغفور آقا سید مرتضی خوشنویس معروف که آثار خطی آن مرحوم را همه کس دیده و میشناسد مدتی بود که در نظر داشت خط زیبای نستعلیق را که از ابداعات مختص ایرانی است با نوشتن قرآن کریم و خطاب رب عظیم زینت بخشد و دریغ بود که این افتخار نصیب این خط ظریف نگردد.
لکن انجام این خیال با قلت بضاعت حقیر محال مینمود ولی از آنجائی که انجام آن را به یادبود پدر بزرگوارم فریضهٔ خود میدانستم از باطن قرآن و روح آن مرحوم همت خواستم و با تمام مشکلاتی که این کار داشت چراغ توفیق فرا راه حقیر گذاشته شد و به یمن الطاف بیکران خداوندی وسایل امر فراهم آمد و قضا را شبی در خواب دیدم که با انگشت در آسمان کلمة الرحیم نام اعظم رب کریم را نوشتند که یک سر خط مشرق و دیگری مغرب را فرا گرفتهاست.
این خواب که اشراق آسمانی است یکباره بر شوق و ذوقم افزوده دانستم که سعادت این کار نه به ارادهٔ بندهٔ ذلیل بلکه به عنایت رب جلیل است. زحماتی که نویسنده در نوشتن این قرآن به خط نستعلیق تحمل نمودهاست بر صاحبان قلم و نویسندگان مشهود است و احتیاج به تذکر نیست خصوصاً اگر نقل آن را از خط نسخ به این خط در نظر گیرند غرض این است که …..»
او حسین میرخانی سالها خوشنویس ارتش و همردیف سرهنگ بود.
در مسابقهای که به وسیلهٔ سرلشکر عزیزالله ضرغامی رئیس ستاد ارتش وقت برای نگارش فرمان ستوان دومی محمدرضا پهلوی ولایت عهد وقت برگزار شد، بنا به اشارهٔ رضا شاه او که در آن زمان عهدهدار نوشتن فرمانها در ستاد ارتش بود، برنده شد. بعدها در نمایشگاه خطی که در سال ۱۳۳۸ به وسیلهٔ وزارت فرهنگ در تالار فرهنگ تشکیل گردید نسخهای از این فرمان که حسین میرخانی به حکم ذوق و علاقه در بایگانی کارهای هنری خود نگاهداری کرده بود مورد توجه محمدرضا پهلوی قرار گرفت.
سید حسین میرخانی به پاس تحریر قرآن به خط خوش و زیبای نستعلیق به دریافت نشان درجه یک هنر از محمدرضا پهلوی و همچنین از وزارت فرهنگ و دانشگاه الازهر مصر موفق شدهاست. او همچنین به دریافت نشان درجه سه خدمت موفق گردید و نشان همایون را به پاس خدمات پرارزش و بیشائبهاش به فرهنگ و هنر کشور دریافت داشتهاست.
هنرهای دیگر سید حسین میرخانی
او علاوه بر خوشنویسی در زمینه موسیقی نیز استاد بود، که بدلایلی بروز نمیدادند. هنر ناگفته از استاد، مهارت در کمانچه نوازی بودهاست. کمانچه را در ابتدا، نزد باقر خان رامشگر فرا گرفته و سپس در مکتب حسین خان اسماعیلزاده و رضا محجوبی تکمیل نمودند. وی پس از کتابت قران نواختن ساز را کنار گذاشت.
سید حسن میرخانی
سید حسن میرخانی ملقب به سراج الکتاب (زاده ۱۲۹۱-درگذشته ۵ آذر ۱۳۶۹) از خوشنویسان و نستعلیقنویسان معاصر و از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران بود. او از استادان صاحب سبک در نستعلیق معاصر ایران به شمار میرود.
زندگی سید حسن میرخانی
او در سال ۱۲۹۱ شمسی در تهران به دنیا آمد خوشنویسی را ابتدا نزد پدرش سید مرتضی حسینی برغانی آموخت که شیوه محمد رضا کلهر را پیروی میکرد. سید حسن میرخانی فردی عارف مسلک بود و کتابهایی از شاهکارهای ادبیات فارسی را کتابت کردهاست.
سید حسن میرخانی به انواع مختلف خطوط مرسوم در ایران چون نستعلیق، نسخ، ثلث، تعلیق، رقاع،ریحان، شکسته نستعلیق و تحریر تسلط داشت اما استادی او در نگارش خط نستعلیق در ابعاد «خفی» و «جلی» بود. علاوه بر آن وی را از نظر اخلاق و تقوی نیز ستودهاند و فروتنی و وارستگی او در نخستین برخورد نمایان بودهاست.
در اختتامیه نمایشگاه استادان بزرگ نستعلیق که در سال ۱۳۸۷ برگزار شد از سیدحسن میرخانی و برادرش سیدحسین میرخانی به عنوان پیشکسوتان هنر نستعلیق معاصر تجلیل شد.[۳] به نظر وی خط از قدرت انسان بیرون است و کار خدا است. وی در تاریخ ۵ آذرماه سال ۱۳۶۹ در تهران درگذشت.
شعر سید حسن میرخانی
حسن میرخانی از علوم ادبی بهرهمند بود. او در سرودن شعر نیز دست داشت و در اشعار او اثری از عرفان و صفای نفس دیده میشود. او در اشعارش «بنده» تخلص میکرد و مجموعه اشعارش با نام «دیوان بنده» منتشر شدهاست.
آثار سید حسن میرخانی
از آثار او در خوشنویسی نستعلیق میتوان به کتابهای کلیات سعدی، مثنوی مولوی، خمسه نظامی، دیوان حافظ، دیوان بنده، گزیده دیوان شمس تبریزی، ترانههای باباطاهر، ترجیع بند هاتف اصفهانی، ترجمه نفس المهموم، داستان ملک جمشید، مجموعه هنر خط و نگارستان خط را برشمرد. کتاب مثنوی مولوی که به خط میر حسن میر خانی نگارش یافته علاوه بر آنکه از نظر زیبائی خط مورد کمال توجه است خود او در تصحیح این کتاب کوشیده است.
شاگردان سید حسن میرخانی
این استاد شاگردان فراوانی داشته که بسیاری از آنان هماکنون از خوشنویسان بناماند از جمله استادانی چون فتحعلی واشقانی و جلیل رسولی. با این وجود اغلب استادان معاصر به صورت مستقیم یا غیر مستقیم از روی آثار وی تعلیم گرفتهاند از این میان میتوان به این افراد اشاره کرد: مصطفی ذاکر شبیری، اویس وفسی، غلامحسین امیرخانی، علی اسماعیلی قوچانی،علی راهجیری، ناصر جواهرپور، سید محمدحسینی موحد، قاسم دماوندی، احمد عبدالرضایی، محمدرضا شجریان، یدالله کابلی، ابوالحسن محصص، غلامرضا مشعشعی، منوچهر نوح سرشت، محمدجواد جدی، جمالالدین مودب، امیراحمد فلسفی و مهدی کریمی.
میرزا محمد ابراهیم تهرانی
میرزا محمد ابراهیم تهرانی معروف به میرزا عمو خوشنویس و نستعلیقنویس قرن سیزدهم است.
او از شاگردان میرزا غلامرضا اصفهانی بود که نوشتن کتیبه پیرامون بقعه شیخ صدوق ابن بابویه از طرف میرزا غلامرضا به او واگذار شد.
نمونهای دیگر از هنر کتیبهنگاری او را میتوان در کتیبههای سر در حرم فاطمه معصومه در صحن عتیق (سر دری که به فیضیه راه دارد) دید، که چنین رقم و تاریخ دارد: چو شد ز هجر نبی یکهزار و سیصد و یک / راقمه میرزا عمو.
کتیبههای بازمانده از میرزا محمد ابراهیم تهرانی
کتیبههای بازمانده از او در بناهای مذهبی به ترتیب تاریخ کتابت عبارتند از:
کتیبهٔ اطراف ایوان آینهٔ امامزاده حمزه در شهر ری.
کتیبهٔ کمربندی ایوان شمالی صحن کهنهٔ آستانهٔ معصومه.
کتیبهای در دو بیت، کندهشده بر سنگ مرمر آستانهٔ دری که میان رواق و ایوان آینهٔ حرم معصومه قرار دارد.
کتیبهٔ پایهٔ گلدستهٔ شرقی جلو ایوان مقصورهٔ مسجد سپهسالار.
کتیبهٔ در ورودی حرم امامزاده طاهر در حرم عبدالعظیم.
کتیبهٔ در نقرهای سمت شرقی حرم معصومه.
کتیبهٔ در نقرهای دیگری در همانجا میان رواق و ایوان آینه.
کتیبهٔ بدون تاریخی در ایوان صحن آرامگاه شیخ صدوق.
وفات میرزا محمد ابراهیم تهرانی
میرزا عمو در روز سه شنبه ۱۱ ربیع الثانی ۱۳۲۱ قمری برابر با ۱۵ تیر ۱۲۸۲ خورشیدی از دنیا رفت.
منابع:
راهجیری، علی. «تذکره خوشنویسان معاصر»، ۱۳۶۴، صص ۲۰۶–۲۰۷.
تیموری، کاوه. «استاد عبداللّه فرادی، نمونه اعلا در تلاش و تعلیم خط».
فضایلی، حبیبالله. اطلس خط. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
شکیباپور، عنایتالله. اطلاعات عمومی. چاپ هفتم، کتابفروشی اشراقی، ۱۳۴۸ش
افشار مهاجر، کامران. مدرنیسم در ایران. انتشارات دانشگاه هنر. تهران:۱۳۸۴ش.
خلج، اهورا (۱۴۰۱). خطات. تهران: اران.
بیانی، مهدی. احوال و آثار خوشنویسان. انتشارات علمی. چاپ دوم. تهران ۱۳۶۳ش
قلیچخانی، حمیدرضا (۲۷ خرداد ۱۳۸۹). «فهرست خوشنویسان دوران قاجار تا معاصر». پایگاه اطلاعرسانی خوشنویسی ایران.
مرقع رنگین، انجمن خوشنویسان ایران، تهران، ۱۳۶۴ش ج ۱
زعیمی، خسرو. «از نستعلیق تا نستعلیق». ماهنامه هنر و مردم، دوره ۱۶، ش ۱۸۱، آبان ۱۳۵۶ش
فرهنگ دانش و هنر، مؤلف:پرویز اسدی زاده، ج۱، چاپ پنجم
گزیدهای از بهترین شعرهای کوتاه جهان ترجمه شد
ترجمه آخرین اثر سیلوراستاین به ایران میرسد خبرگزاری کتاب، ۲۹ بهمن، ۱۳۹۰ ساعت ۱۴:۱۳.
با ترجمهی حمید خادمی گزیدهای از شعرهای شل سیلوراستاین در «با همهی مخلفات» منتشر میشود خبرگزاری ایسنا،
کتابشناسی حمید خادمی
کتابهای حمید خادمی در مرکز کتاب
خادمی و ترجمه انیمیشننویسی و پردازش متن ۱۷ فروردین ۱۳۸۹.
خادمی کتابی را در حوزهی مدیریت شهری ترجمه کرد
خادمی مجموعه آثار منتخب برتولت برشت را ترجمه میکند
سایت آرشیو کتاب
لیست کتابهای حمید خادمی در سایت آدینه
کتاب فیلمنامهنویسی برای انیمیشن سه شنبه، ۶ مرداد ماه۱۳۸۸.
کتاب ماه کودک و نوجوان، آذر ۱۳۷۹، شماره ۳۸.
بیانی، مهدی. احوال و آثار خوشنویسان. انتشارات علمی. چاپ دوم. تهران ۱۳۶۳ش
فضایلی، حبیبالله. اطلس خط. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
بهکوشش: یساولی، جواد. پیدایش و سیر تحول هنر خط. انتشارت یساولی، چاپ دوم ۱۳۶۰ش
زندگینامه سید حسین میرخانی، خطاط قرآن | چهرههای قرآنی
«حمید عجمی». مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری.
«حمید عجمی». وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
فضایلی، حبیبالله. اطلس خط. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
انجمن خوشنویسان اصفهان
قلیچخانی، حمیدرضا (۲۷ خرداد ۱۳۸۹). «فهرست خوشنویسان دوران قاجار تا معاصر».
انجمن خوشنویسان اصفهان
سیمای هنرمندان- برادران میر خانی
روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۱۵۸۴ ۱۴/۵/۸۷، ص۳۲
کتاب: راز مانا، دیدگاهها - زندگی و آثار استاد آواز ایران محمد رضا شجریان
قلیچخانی، فهرست خوشنویسان دوران قاجار تا معاصر.
فضایلی، حبیبالله. اطلس خط. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
هنر در حریم حضرت معصومه
Malekzadeh, Mojtaba, A biographical sketch of Mirza Gholam Reza Esfahani His life and works
در پایان:
جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.
شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران
© کلیه حقوق متعلق به صاحب اثر و پرتال فرهنگی راسخون است. استفاده از مطالب و آثار فقط با ذکر منبع بلامانع است.
تو معماری را ترسیم میکنی ولی من آن را میسازم: محمدرضا جودت، نشر گنج هنر
فرامعماری: محمدرضا جودت ودیگران... ،نشر گنج هنر
شش مفهوم در معماری معاصر: محمدرضا جودت، ناشر نشر توسعه
تو معماری را ترسیم میکنی ولی من آن را میسازم: محمدرضا جودت، ناشر سمر
عقاب دو سر، از گذشته تا آینده اسکان بشر: ایرج اعتصام، ناشر مولیان جم
خانههای آسمانی: مجید دشتستانی. رامین اکبری. محمد مروت ودیگران... ، ناشر شرکت عمران شهرهای جدید
طعم نان: محمد اسماعیلزاده، نشر کتاب مس
صدای گمشده: رامین مولایی، نشر کتاب مس
شب را ورق بزن، گزیده اشعار ازی آزبورن: کارن رشاد، نشر کتاب مس
زن - مادر، نگاهی متفاوت به مسئله زن: رؤیا منجم، نشر کتاب مس
رز صحرا: کیوان هنرمند، نشر کتاب مس
دورز، تابستان سرخپوستی: افشین یگان، نشر کتاب مس
سراب درمان: محمدحسین نجمآبادی، نشر کتاب مس
نگاهی به تاریخ بندر امام خمینی با «گذری به تاریخ خوزستان»: علیرضا ابن رحمان، دفتر نشر معانی
ناهار در کافه گوتم: استیون کینگ، نشر مس
موضوعات اقتصادی، مالی و مدیریتی در بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده شهری: محمد آئینی، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن
منشور حقوق اسکان: نوشته نادر اردلان. خوسهلوئیس سرت ودیگران... ، نشر یادآوران
مقدمهای بر کنترل مکانیزه محدوده طرح ترافیک مطالعه موردی کلان شهر تهران: حجتالله بهروز. امین صفایی ودیگران... ، ناشر شرکت کنترل ترافیک تهران
معماری قدیم و جدید ژاپن: مجموعه مقالههای معماری و شهرسازی: محمدرضا جودت. علی اشرافی، ناشر صاحب اثر
معماری اسلامی: ایرج اعتصام، ناشر شرکت پردازش و برنامهریزی شهری
مرد دوران گذشته: سیلویا بجانیان، نشر مس
مدیریت آب در قرن بیستویکم رویکردهای نوین برنامهریزی در مدیریت آب: ناشر چتر
مجموعه مقالات توسعه شهری: کمیته پژوهش توسعه شهری، ناشر جامعه مهندسان مشاور ایران
گوش کن، انسان کوچک!: مریم نعمتطاووسی، نشر کتاب مس
عرفان شرق: ماندانا قهرمانلو، نشر کتاب مس
سراب درمان: محمدحسین نجمآبادی، نشر کتاب مس
حوا: مریم نعمتطاووسی، نشر کتاب مس
آلبوم: مهرناز ابریشمچیان، نشر کتاب مس
گزارش سفر چین: حسین صفری نیا، طرح و نشر هامون
نیرویت را در سختیها بیآب، موضوعاتی برای تفکر: رؤیا منجم، نشر کتاب مس
برنامهریزی برای طراحی از تئوری تا عمل: شهناز پور ناصری، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری
ماجرای بیستون: پیمان ابراهیمی، نشر ابریشمی فر
آینده شهری قرن ۲۱، برنامه جهانی برای شهرهای قرن بیست و یکم: اسماعیل صادقی، ناهید صفایی، جامعه مهندسان مشاور ایران
اداره شهرهای پایدار: غلامرضا کاظمیان، پرهام نقش
استانداردهای برنامهریزی و طراحی شهری انجمن شهرسازی آمریکا، روشهای تحلیل: پروین پرتوی، جامعه مهندسان مشاور ایران
استانداردهای برنامهریزی و طراحی شهری انجمن شهرسازی آمریکا، ساختارها: رضا یوسفی و... ، دفتر نشر معانی
استانداردهای برنامهریزی و طراحی شهری انجمن شهرسازی آمریکا، مدیریت زیستمحیطی: نیلوفر نامدار قشقایی و... ، جامعه مهندسان مشاور ایران
ایجاد فضای شهری، برنامهریزی شهری و ساخت و ساز املاک: گیتی اعتماد و... ، دفتر نشر معانی
ایران در عهد خسرو انوشیروان (در تاریخ سیاسی و اجتماعی): حسین صفری نیا، طرح و نشر هامون
ارزیابی طرح نواب و پیامدهای آن: گیتی اعتماد و همکاران، جامعه مهندسان مشاور ایران.
امیرحسین ذکرگو
امیرحسین ذکرگو (متولد ۱۳۳۵ در تهران) هنرمند، تاریخنگار و هندشناس ایرانی است. او استاد هنر اسلامی در دانشگاه بینالمللی اسلامی مالزی است. او از طرف یونسکو، «بورس راه ابریشم ایکو هیرایاما» را دریافت کرد.
آثار امیرحسین ذکرگو
سیر هنر در تاریخ (دوره پیش دانشگاهی رشته هنر)، امیرحسین ذکرگو، ناشر: مدرسه - ۱۳۸۳
فیل در شمایلهای هندویی و بودایی، امیرحسین ذکرگو، ناشر: فرهنگستان هنر - ۱۳۸۹
مار در هنرهای بودایی و هندویی، امیرحسین ذکرگو، ناشر: فرهنگستان هنر - ۱۳۹۱
اسطورهشناسی و هنرمند، امیرحسین ذکرگو، ناشر: مؤسسه تألیف ترجمه و نشر آثار هنری متن - ۱۳۹۵
ایزدان آب و آبزیان اساطیری، امیرحسین ذکرگو، ناشر: فرهنگستان هنر، مؤسسه تألیف ترجمه و نشر آثار هنری متن - ۱۳۹۴
مبانی سنتی هنر و زندگی: تأملی در کتاب «رقص شیوا» ی آناندا کوماراسوامی، امیرحسین ذکرگو، ناشر: فرهنگستان هنر - ۱۳۹۰
من بهشت را دیدهام: تاملاتی در فلسفه هنرهای غربی، شرقی و اسلامی (گفتوگو با امیرحسین ذکرگو)، زهرا زواریان ناشر: نقد فرهنگ - ۱۳۹۶
حسین زندهرودی
حسین زندهرودی (زاده ۱۳۱۶ خورشیدی در تهران)، که در خارج از ایران با نام شارل حسین زندهرودی شناخته میشود، نقاش معاصر ایرانی است. او از بنیانگذاران مکتب سقاخانه و پیشگامان شیوه نقاشیخط در ایران است و با استفاده از نمادهای هنر سنتی ایران و همچنین خوشنویسی، روشی تازه را در هنرهای تجسمی ایران به وجود آورد.
زندگی حسین زندهرودی
حسین زندهرودی در سال ۱۳۳۵ وارد هنرستان هنرهای زیبای تهران شد. اولین اثر نقاشی خود را در طول دوران تحصیل در هنرستان پدیدآورد. او در این دوران، شاگرد مارکو گریگوریان بود و اثر مشهور "این حسین کیست که عالم همه دیوانه اوست" را در همین دوران خلق میکند.
تناولی که استاد او در هنرکده هنرهای تزئینی بود، با دیدن این اثر او را به آتلیه خود، آتلیه کبود، دعوت میکند تا با دراختیار گذاشتن امکانات خودش، زندهرودی را تشویق به خلق آثار بیشتری کند و آثارش را در "آتلیه کبود" به نمایش بگذارد. زندهرودی در بیست و دو سالگی به پاریس رفت و در بیینال ۱۹۶۱ پاریس برنده جایزه شد و یک بورس تحصیلی به او تعلق گرفت.
در کنار پرویز تناولی، او یکی از مهمترین چهرههای مکتب سقاخانه محسوب میشود هرچند او در مصاحبه با دو هفتهنامه تندیس این نسبت داشتن با مکتب را نفی میکند و سقاخانه را مترادفی با نام خودش میداند. حسین زندهرودی در سال ۱۳۵۱ قرآنی نفیس با طرحهای رنگی را از طرف انتشارات «کلوب کتاب» در پاریس منتشر کرد که جایزه «زیباترین کتاب در سال جهانی کتاب» از طرف یونسکو به آن تعلق گرفت. آثار حسین زندهرودی در موزههای متعددی نگهداری میشود.
سه دهه پس از انقلاب گالری هما نخستین بار آثار این هنرمند را در کلکسیونهای مختلفی در معرض دید علاقهمندان قرار داد. از جمله این دورهها میشود به نمایش سری مهرهای زندهرودی در این گالری در همکاری با فریدون آو اشاره کرد. موزهٔ بریتانیا در اردیبهشت ۱۳۹۲ بزرگداشتی به احترام این هنرمند و با سخنرانی ونیا پورتر برگزار کردهاست.
سبک نقاشی زندهرودی
حسین زندهرودی از ابتدا نقاشیهای خود را با اعداد و حروف و تکرار آنها خلق کرد. در آثار وی چهار عنصر آب، خاک، باد، و آتش مورد توجه قرار گرفتهاند. هنرشناس فرانسوی ژان کلود کاریر معتقد است: "گام نهادن در آثار زندهرودی به معنای ترک اشکال و محیطی است که بهطور معمول در آن زندگی میکنیم.
آثار حسین زندهرودی در حراج بینالمللی کریستی
در چهارمین حراج بینالمللی کریستی(۱۱اردیبهشت ۱۳۸۷) که در دبی برگزار شد، تابلو نقاشیخط چهارباغ حسین زندهرودی به مبلغ یک میلیون و ۶۰۰هزار دلار فروخته شد که رکورد گرانترین تابلو نقاشی مدرن در تاریخ نقاشی ایران است.
آثار حسین زندهرودی در موزه
موزه هنرهای معاصر تهران
موزه هنرهای معاصر شهرداری پاریس
مرکز فرهنگی ژرژ پمپیدو، پاریس
مرکز ملی هنرهای معاصر پاریس
موزه بریتانیا، لندن
موزه هنر مدرن نیویورک
موزه وورو وللکن کوند، رتردام، هلند
مرکز تحقیقات زیباییشناسی تورین، ایتالیا
موزه هنرهای معاصر عمان، اردن
موزه اشتاتن لوپنهاک، دانمارک
موزه هنرهای زیبا، شودوفن، سوئیس
مرکز فرهنگی مالمائو، سوئد
موزه هنرهای مدرن آلبورگ، دانمارک
جایزههای حسین زندهرودی
۱۳۳۷-انجمن ایران و آمریکا، تهران
۱۳۳۹- جایزه اول نمایشگاه دو ساله پاریس
۱۳۴۰- جایزه نمایشگاه دو ساله پاریس
۱۳۴۱- جایزه نمایشگاه دو ساله ونیز
۱۳۴۲- نشان افتخار از نمایشگاه دو ساله سائوپائولو، برزیل
۱۳۴۹- نشان افتخار مرکز بینالمللی تحقیقات زیباییشناسی تورین، ایتالیا
۱۳۵۰- انتخاب به عنوان یکی از ده هنرمند زنده معاصر در منتخب نقد منتشر شده توسط نشریه فرانسوی شناخت هنر
سعید شمس انصاری
سعید شمس انصاری (زاده ۲۲ خرداد ۱۳۱۴ در تهران – درگذشته ۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ در تهران)، خوشنویس ایرانی بود.
زندگینامه سعید شمس انصاری
سعید شمس انصاری در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در تهران در خانوادهای متدین و هنر دوست دیده به جهان گشود. پدرش در شغل سراجی (کیف و چمدان) مشغول به کار بود.
سعید تحصیلات ابتدایی را در دبستان فرهنگ در بازارچه نایب السلطنه واقع در خیابان ری گذراند. دوره متوسطه را در دبیرستان بدر در کوچه نصیرالدوله بدر بالاتر از میدان باغ پسته بک و امامزاده یحیی به اتمام رساند. وی در کنار تحصیل، خط را نزد پدر خود بهطور مقدماتی آموخت.
وی در سال ۱۳۲۹ به کلاسهای آزاد خوشنویسی وقت (انجمن خوشنویسان ایران فعلی) وارد شد و زیر نظر سید حسین میرخانی، به فراگیری و تکمیل خط خود کوشید. در آن زمان، محل تشکیل کلاسهای آزاد خوشنویسی در صحن وزارت فرهنگ و هنر سابق قرار داشت. وی و تنی چند از دوستان از جمله استاد اویس وفسی و استاد شمس انوری جزو اولین گروه شاگردان استاد سیدحسین میرخانی بودند.
در همین حین آتلیهای به نام نگارستان گیتی در نزدیکی خیابان ری میگشاید و در آن به کار تابلو سازی مشغول میشود. وی در همان سالها، به هنرستان کمال الملک به شاگردی استاد محمود اولیاء که یکی از شاگردان کمال الملک بودند، مفتخر میگردد و هنر نقاشی را هم نزد آن استاد فرا میگیرد. در راستای تکمیل و عرضه هنر نقاشی، وی بعد از هنرستان مشغول به کار در آتلیهای نزد استاد محمد بهرامی مشغول میشود و آنجا در کنار دوستان و اساتیدی چون مرتضی ممیز، آیدین آغداشلو، علی اکبرصادقی ، محمد تجویدی، بیوک احمری، امینالله رضایی، رحمت همتی، رضا محمدی، فرجالله رضایی، علی شاهمیری و استاد حمیدی از استادان دانشگاه تهران در آتلیه پارس مشغول به کار میشود.
در آن زمان، کارهای نقاشیخط، گرافیکی و تبلیغاتی شرکتهایی مانند؛ بیسکویت ویتانا، بیسکویت گرجی، شرکت داروگر و مؤسسه دارو پخش، شرکت تولید دارو و شرکت سهامی کارتن ایران را به انجام میرساند. بسیاری از طرحهای فوق هنوز بر روی این محصولات دیده میشوند. بعد از کار در آتلیه پارس، وی مستقل شده و آتلیهای در پاساژ اقبال در خیابان شاه آباد(جمهوری فعلی) میگشاید و در آن باز هم به کارهای نقاشیخط، گرافیکی و تبلیغاتی میپردازد. ایشان در سال ۱۳۳۹ ازدواج کرد، که حاصل این ازدواج پنج فرزند پسر میباشد.
سعید شمس انصاری در سال ۱۳۵۲ مدرک ممتاز و در سال ۱۳۵۹ مدرک استادی انجمن خوشنویسان را دریافت کرد.
سعید شمس انصاری دارای گواهینامه درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، و عضو شورای داوری انجمن خوشنویسان ایران و عضو شورای ارزشیابی هنری انجمن خوشنویسان ایران میباشد. لازم به توضیح است که شورای مذکور، گواهینامههای مختلف دورههای عالی، ممتاز، فوق ممتاز و استادی را در یک هیئت هشت نفره از زیر نظر میگذراند.
وی از سالهای ۱۳۳۶ تا ۱۳۶۸ آتلیههای دیگری به نامهای شمس و گلبرگ را دایر کرده و در آن برای کتاب فروشیها، موسسات تولیدی و کارخانجات، بانکها و بسیاری موسسات دیگر، کارهای نقاشی و گرافیکی انجام میداد. علاوه بر این وی سالها در صنعت چاپ مشغول به فعالیت در چاپخانه خویش بود و در زمینه چاپ هم تجربیات فراوانی دارد.
وی تجربه حضور در نمایشگاههای فردی و گروهی بسیار زیادی را در طول دوران زندگی هنری خویش داشتهاست. علاوه بر این سعید شمس انصاری در طول زندگی هنری خود کتابت آثاری مانند دیوان حافظ، دیوان سعدی، پنج گنج نظامی، قرآن مجید و آثار ماندگار دیگری را به رشته تحریر درآوردهاست.
وی در زمینه شعر هم فعالیتهای بسیاری انجام دادهاست و از آن جمله کتابهای حسین خدای حماسهها (شعر)، لالاییهای امروز (شعر و خط) و باغ بلور (شعر) از وی به چاپ رسیدهاست. وی در بسیاری از انجمنهای ادبی تهران نیز عضویت داشتهاست. ایشان، در سالهای دور تجربه نوشتن قصه و نمایشنامه را نیز داشتهاست.
تالیفات
ایشان در حال حاضر کتابهای زیادی را در دست تألیف دارد که بعضی از آنها آماده چاپ میباشند که از آن جمله میتوان به آثار زیر اشاره کرد:
مجموعه از ولادت در کعبه تا شهادت در محراب (شعر) (زندگانی علی)
مناجاتهای شبانه (شعر و خط) (به سبک چلیپا)
لالائیهای مهدوی (شعر)
لالائیهای بلند (شعر)
چهارده معصوم (شعر)
حمید عجمی
حمید عجمی (زادهٔ ۲۱ شهریور ۱۳۴۱ ه.خ؛ قلهک، تهران) فرزند حاج هدایتالله عجمی، طراح گرافیک، خوشنویس نستعلیق و بنیانگذار خط مُعَلّیٰ است. ایشان سابقه تدریس در دانشگاه هنر، دانشگاه سوره و دانشگاه پارس را دارند. حمید عجمی بازنشسته حوزه هنری است.
وی قاری و استاد قرآن نیز هست و بیش از ۳۷ سال در مسجد اعظم قلهک، در ماه مبارک رمضان مجلس درس و قرائت قرآن دارد. پیش از ایشان، مرحوم حاج هدایتالله عجمی (پدر حمید عجمی) این جلسه را در مسجد برگزار میکرده است.
حمید عجمی در خوشنویسی استاد تراز اول کشور ایران در خط نستعلیق است. آثار او دارای ترکیبهای خاص، ساختار محکم و تکنیک ویژهای هستند. قدرت دست ایشان در خوشنویسی، از بررسی آثارشان هویداست.
استاد حمید عجمی حتی در زمینهٔ کار با چوب، مجسمهسازی، دیجیتال آرت (digital art)، هنر مفهومی (conceptual art) صاحبنظر و صاحب دانش و تجربه است. وی به غالب نرمافزارهای روز دنیای گرافیک و دیجیتال آرت مسلط است.
استادان حمید عجمی و فراگیری نستعلیق
وی از پانزدهسالگی به خوشنویسی پرداخت و مدت ۱۲ سال نستعلیق را نزد استاد غلامحسین امیرخانی و ۴ سال نزد کیخسرو خروش در انجمن خوشنویسان ایران آموخت.
بنیان خط معلی توسط حمید عجمی
خط معلی توسط حمید عجمی در سال ۱۳۷۸ بنیان نهاده شد و ثبت گردید. وی در همان سال، از فرهنگستان هنر، لوح تأییدیهٔ خط معلی را دریافت نموده است.
مسئولیتها و فعالیتهای حمید عجمی
عضو رسمی فرهنگستان هنر
عضو رسمی مجمع هنرمندان حوزهٔ هنری
عضو و مدیر مرکز هنرهای تجسمی حوزهٔ هنری
مدیر مؤسسهٔ فرهنگی هنری فردا
درجهٔ یک هنری دکترا از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
درجهٔ استادی از انجمن خوشنویسان ایران
نمایشگاهها
حمید عجمی تا کنون ۲۱ نمایشگاه انفرادی و چندین نمایشگاه و جشنوارهٔ گروهی داشته که در آنها آثاری را به خط معلی و نستعلیق به نمایش گذاشته است. از مهمترین آنها میتوان به اینها اشاره کرد:
جشنوارهٔ خوشنویسی جهان اسلام؛ تهران؛ فرهنگستان هنر؛ ۱۳۷۶(جمعی)
نمایشگاه سواد اعظم؛ تهران؛ خانهٔ هنرهای ایرانی؛ مهرماه ۱۳۸۲ (انفرادی)
نمایشگاه بام بهشت؛ ۱۱۴ اثر با عنوان کلّی تجلّی بسم الله در صُوَرِ قرآنی؛ تهران؛ مرکز فرهنگی هنری صبا؛ بهمنماه ۱۳۸۴ (انفرادی)
نمایشگاه یونسکو؛ پاریس؛ یونسکو، فوریهٔ ۲۰۰۲ (انفرادی)
نمایشگاه اساتید خوشنویسی جهان اسلام؛ دانشکدهٔ هنرهای زیبای بیروت؛ لبنان؛ آوریل ۲۰۰۲ (جمعی)
تألیفات حمید عجمی
کتاب میرزا محمدرضا کلهر
شرح عرفانی آدابالمشق میرعماد حسنی
مقالهٔ کاتب حقیقی کاتب اول
مقالهٔ بررسی تکرار در خوشنویسی سنتی
غلامرضا خلج
غلامرضا خلج (زاده ۱۳۳۰)، هنرمند و مدرس خوشنویسی، مؤسس انجمن خوشنویسان ایران شعبه البرز، و رئیس اسبق شورای عالی انجمن خوشنویسان ایران است.
زندگینامه غلامرضا خلج
خلج خط نستعلیق را نزد استاد غلامحسین امیرخانی و خط نسخ و ثلث را نزد استاد احمد زنجانی معصومی فرا گرفت. او در اوایل دهه پنجاه در کلاسهای انجمن خوشنویسان ایران شرکت کرد و ظرف مدت یک سال و نیم توانست موفق به پایان دوره ممتاز شود. تدریس خوشنویسی را از همان سالها در انجمن خوشنویسان تهران آغاز کرد و سپس به واسطه ساکن شدن در کرج، در سال ۱۳۵۹، کلاسهای خوشنویسی را در این شهر راهاندازی کرد که در نهایت در سال ۱۳۶۲ منجر به تشکیل انجمن خوشنویسان شعبه کرج شد.
او ضمن تدریس، سالها عضو شورای عالی انجمن خوشنویسان ایران بود و در اوایل دهه ۸۰ نیز ریاست این شورا را برعهده داشت. وی تاکنون در بیش از ۴۰ نمایشگاه انفرادی و گروهی، در داخل و خارج از کشور شرکت داشتهاست. در دومین جشنواره منطقهای خوشنویسی قلم از او به عنوان استاد پیشکسوت تقدیر شدهاست.
عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی (۱ شهریور ۱۳۰۶–۷ مرداد ۱۳۷۵) از خوشنویسان معاصر و از مؤسسان انجمن خوشنویسان ایران بود.
تولدعبداللّه فرادی
در روز اول شهریورماه سال ۱۳۰۶ در محله حسنآباد تهران، میدان ملکالمتکلمین، خیابان استخر، کوچه میرپنج دیده به جهان گشود. پدرش میرزا محمد فرادی از شاگردان شیخ هادی نجمآبادی و میرزا هادی دولتآبادی و میرزا نصراللّه ملکالمتکلمین و شیخ محمدمهدی شریف کاشانی بود.
تحصیلات عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی از چهار سالگی خواندن و نوشتن را در مکتب آموخت. تحصیلات ابتدایی خود را از سال ۱۳۱۲ در دبستان مختلط ایراندخت آغاز کرد و در سال ۱۳۱۹ تصدیق ششم ابتدایی را از دبستان روشن اخذ نمود. تحصیلات متوسطه را در دبیرستان شرف آغاز کرد و در سال ۱۳۲۲ پس از اتمام سیکل اول به مدت پنج سال ترک تحصیل کرد. سپس در سال ۱۳۲۷ تحصیلات متوسطه خود را در مقطع سیکل دوم پی گرفت و پس از اخذ تصدیق پنجم علمی از دبیرستان شرف در سال تحصیلی ۱۳۲۹–۱۳۳۰ وارد دبیرستان دارالفنون شد و در رشته ادبی دیپلم گرفت.
در حد فاصل سیکل اول و دوم در کلاسهای جمعیت دوستداران فرهنگ فرانسه شرکت نموده و به آموختن زبان فرانسه پرداخت. در سال ۱۳۳۰ در دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران ثبتنام کرد و در سال ۱۳۳۳ در رشته حقوق قضایی لیسانس گرفت.
در سال ۱۳۳۷ نیز وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در رشته زبان و ادبیات فارسی به ادامه تحصیل پرداخت. در اوایل دهه ۴۰ در کلاسهای انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی به آموختن زبان روسی مشغول شد و سپس دورههای تکمیلی زبان فرانسه را در کلاسهای انجمن روابط فرهنگی ایران و فرانسه پی گرفت و در سال ۱۳۵۶ موفق به اخذ دیپلم زبان فرانسه از دانشگاه پاریس شد. او علاوه بر فرانسه و روسی عربی و انگلیسی نیز میدانست.
استادان عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی از چهار سالگی تحت تأثیر پدرش که دستی در کتابت و استنساخ نسخ خطی داشت به هنر خوشنویسی دلبسته شد. نخستین معلم خط او میرزا غلامرضا خوشنویس پاکنهاد، فرزند میرزا محمدکاظم طهرانی از خوشنویسان برجسته عصر ناصری و مظفری و از شاگردان آقا سید علی حکاک طهرانی بود. میرزا غلامرضا که در اوایل دهه ۱۰ در سالهای هفتاد عمر خویش بود به مدت سه سال فرادی خردسال را تعلیم داد. دومین معلم او حاجی آقا محمد بدرالشریعه مشهور به عماد طاهری، از شاگردان میرزا حسین خوشنویس باشی فرزند میرزا آقا خمسهای از شاگردان میرزا غلامرضا اصفهانی بود.
سومین معلمش علی مخصوص کاتب الخاقان، فرزند میرزا حسین خان مستوفی کاتب السلطان از شاگردان مبرز میرزا غلامرضا اصفهانی بود. در دوره تحصیلات متوسطه نخست از علی آقاحسینی، از شاگردان میرزا حسین خوشنویس باشی و میرزا حسن عاصم و میرزا محمدحسین عمادالکتاب و سپس از حسن زرینخط از شاگردان مبرز میرزا محمدحسین عمادالکتاب تعلیم گرفت. و بالاخره از ۱۳۲۳ تا ۱۳۳۲ تحت تعلیمات و راهنمایی میرزا علی اکبر خان کاوه از شاگردان مبرز میرزا محمدحسین سیفی قزوینی عمادالکتاب، و آقا سید حسن میرخانی سراج الکتاب، فرزند آقا سید مرتضی برغانی از شاگردان برجسته میرزا محمدرضا کلهر به درجه رشد و کمال رسید.
مشاغل و سمتهای عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی از سال ۱۳۲۲ به عنوان خوشنویس در کانون آگهی زیبا مشغول به کار شد. کانون آگهی زیبا نخستین مؤسسه تبلیغاتی بود که در سال ۱۳۱۸ به اهتمام حمزه صمیمی نعمتی تأسیس شده بود و در دوران فعالیت خود تا ۱۳۵۸ نقش بزرگی در حوزه تبلیغات داشت. همزمان با کار در این مؤسسه از سال ۱۳۳۰ در آموزش و پرورش نیز با سمت معلمی و سپس دبیری مشغول به خدمت شد.
از اواخر دهه ۲۰ تشکیل انجمنی از خوشنویسان ایران و صیانت از هنر خوشنویسی و ترویج آن به مسئله اصلی جمعی از خوشنویسان تبدیل شده بود. در سال ۱۳۲۹ اداره هنرهای زیبا اقدام به برگزاری مجموعه کلاسهایی برای تعلیم و تربیت خوشنویس کرده بود، اما این کلاسها پاسخگوی مسائل صنفی خوشنویسان نبود، به ویژه زمانی که فعالیت مخالفان خط فارسی در دهه ۳۰ تشدید شد و ایشان عملاً در انجمن طرفداران تغییر خط متشکل شدند؛ بنابراین جمعی از خوشنویسان در محفلی به نام کانون خط فارسی گرد آمدند. به ابتکار کانون خط در مهر ماه ۱۳۳۸ نخستین نمایشگاه جمعی آثار خوشنویسان معاصر ایران در تالار فرهنگ تهران برگزار شد که در نوع خود گامی بود تأثیرگذار در روند تشکل خوشنویسان و ارتقاء فعالیتهای صنفی ایشان از سطح محفلی به سطح تشکیلاتی منظم، رسمی و سراسری. پس از برگزاری این نمایشگاه کانون با جدیت بیشتری امر تشکل یابی را پیش برده و سرانجام در جلسهای که در یازدهم بهمن ۱۳۳۸ برگزار کرد تصمیم به تشکیل انجمن خوشنویسان ایران گرفت.
در نخستین جلسه رسمی هیئت مؤسس انجمن خوشنویسان ایران در ۲۲ فروردین ۱۳۳۹، با حضور آقایان: حسن زرین خط، سید حسین میرخانی، سید حسن میرخانی، ابراهیم بوذری، مرتضی عبدالرسولی، احمد نجفی زنجانی، محمدعلی غروی، تقی حاتمی، علی آقاحسینی، جواد شریفی، مصطفی زرین خط، عباس منظوری و عبداللّه فرادی و با حضور دکتر ابوتراب رازانی به نمایندگی از وزارت فرهنگ وقت اساسنامه انجمن در ۴۳ ماده و ۱ تبصره به تصویب رسید.
در دومین جلسه هیئت مؤسس انجمن آقایان: حسن زرین خط، ابراهیم بوذری، احمد سهیلی خوانساری، مرتضی عبدالرسولی، سید حسن میرخانی و عباس منظوری به عنوان اعضای هیئت مدیره انجمن انتخاب شدند.
این انجمن در سال ۱۳۴۱ با مداخله وزارت فرهنگ وقت منحل شد. در شهریور ۱۳۴۵ وزارت فرهنگ و هنر رأساً اقدام به تشکیل مجدد انجمن کرد، اما اعضای کانون خط که این رویه را مغایر با اصل استقلال نهادهای جامعه مدنی از دولت میدانستند از حضور در انجمن جدید خودداری کردند. در سال ۱۳۵۸ پس از تغییرات ساختاری در انجمن و تشکیل شورای عالی اعضای کانون خط نیز به دعوت استاد سید حسین میرخانی به انجمن پیوستند.
عبداللّه فرادی پس از انحلال انجمن قدیم از ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۸ در سازمان تبلیغاتی آوازه مشغول به کار بود. از ۱۳۵۸ استاد انجمن خوشنویسان ایران و عضو شورای عالی و از ۱۳۶۰، پس از بازنشستگی از آموزش و پرورش، عضو شورای تعیین شایستگی استادی و عضو کمیسیون تحقیق و پژوهش انجمن بود. در سالهای پایانی عمر با کنارهگیری از مسئولیتهای اجرایی تنها به تدریس در کلاسهای انجمن و نیز کلاسهای مرکز کتابت و تعلیم خط ایران و با سمت استاد مدعو به تدریس در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران در رشته گرافیک اهتمام ورزید.
درگذشت عبداللّه فرادی
عبداللّه فرادی در روز هفتم مرداد ماه سال ۱۳۷۵ پس از یک دوره بیماری در سن ۶۹ سالگی درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد.
آثار عبداللّه فرادی
اهم آثار قلمی ایشان اعم از کتابت و تحقیق و ترجمه از این قرارند:
مرآت العارفین شیخ احمد شاهرودی، دهه ۲۰؛ به سفارش شخصی کتابت شده و به چاپ نرسیدهاست.
فرمان امیر المومنین به مالک اشتر، ترجمه محمدحسین فروغی، دهه ۲۰؛ به سفارش شخصی کتابت شده و به چاپ نرسیدهاست.
ترجمه بخش متافیزیک کتاب «روانشناسی و متافیزیک»، فلیسین شاله، دهه ۲۰؛ چاپ محدود.
ترجمه کتاب «چهره گردانی»، پیرامون مبحث گریم در تئاتر، ژرژ ویتالی، دهه ۳۰؛ چاپ محدود.
رسمالخط، به سفارش شرکت سهامی جنرال تایر و رابر ایران با همکاری اداره راهنمایی کشور، دهه ۴۰.
منتخبی از غزلیات امیرهوشنگ ابتهاج (سایه)، کتابت اردیبهشت ۱۳۴۸؛ این کتاب اخیراً تحت عنوان «هدیه» به چاپ رسیدهاست.
«دربارهٔ خط فارسی»، مندرج در شمارههای ۲۳ و ۲۴ ماهنامه کاوه، چاپ مونیخ، ۱۳۴۸.
رساله آداب الخط، کتابت اوایل دهه ۶۰؛ چاپ نشده.
مقدمه «رسم المشقهای میرزا محمدحسین سیفی عمادالکتاب»، ۱۳۶۰.
کتابت مقدمه دیوان حافظ، به قلم دکتر محمدجعفر محجوب، چاپ لندن به اهتمام حمزه صمیمی نعمتی، ۱۳۶۲.
مقدمه «روزنامه مرآت السفر»، همراه با ایرج افشار، ۱۳۶۳.
ارمغان شیراز، مجموعهای از سرمشقهای سفر شیراز در سال ۱۳۶۳ به همراه چهل قطعه دیگر؛ چاپ نشده.
کتابت مقدمه «مجموعه آثار خوشنویسان معاصر ایران»، به مناسبت پنجمین کنگره ادب و هنر، ۱۳۶۴.
کتابت مقدمه «گزیده اشعار محمد اقبال لاهوری»، ۱۳۶۴.
مجموعهای از سرمشقهای سفر اصفهان.
کتابت بخش ساقینامه دیوان حافظ، به خط سیفالله یزدانی، ۱۳۶۶.
کتابت مقدمه «گنجینه هنر»، به کوشش دکتر محمود طاووسی، ۱۳۶۶.
«میرزا محمدرضا کلهر»، مندرج در یادنامه کلهر، ۱۳۶۸.
مرقع قند پارسی، میرزا محمدعلی مستوفی شیرازی، ۱۳۶۸.
شاهنامه فردوسی، داستان زال و رودابه، به مناسبت کنگره بزرگداشت فردوسی، ۱۳۶۹.
کتابت مقدمه «مرقع نگارستان»، در شرح احوال و آثار میرزا غلامرضا اصفهانی، تألیف احمد سهیلی خوانساری، ۱۳۶۹.
افسانه عمر، مجموعه اشعار احمد سهیلی خوانساری، ۱۳۷۰.
مخزن الاسرار نظامی، به مناسبت کنگره بزرگداشت نظامی، ۱۳۷۰.
رسم المشق در شش دفتر، ۱۳۷۱.
«وجوه افتراق اسلوب و شیوه میرعماد حسنی و میرزا محمدرضا کلهر»، چاپ نشده.
«منشأ خط خوش»، چاپ نشده.
«نقدی بر آداب الخط استاد غلامحسین امیرخانی»، چاپ نشده.
منتخبی از سرمشقها، چاپ نشده.
رسالهای در آداب تراشیدن قلم، چاپ نشده.
مجموعه مقالات و یادداشتها، چاپ نشده.
از ایشان مصاحبههای متعددی نیز به جای مانده که یا به صورت مکتوب اند یا به صورت صوتی و تصویری، از جمله مجموعه مفصلی که در سال ۱۳۶۵ در سفر ارومیه توسط اداره کل ارشاد آذربایجان غربی ضبط شدهاست.
کتیبههایی که چه در شکل مرسوم و چه به صورت سنگ آرامگاه از ایشان باقی مانده تاکنون دقیقاً احصا نشدهاست، اما اهم آنها بدین قرار است:
کاشی خیابان ناصرخسرو، ۱۳۳۱.
کتیبههای ثلث مسجد اعظم قم، ۱۳۳۹.
کتیبههای داخل حسینیه گنابادیها، واقع در ضلع جنوبی پارک شهر تهران.
کتیبه یادبود صامت بروجردی.
کتیبه یادبود میرزا محمدرضا کلهر، واقع در میدان حسنآباد تهران؛ از بین رفتهاست.
کتیبه سردر دبیرستان ابن سینا، در خیابان شاه آباد تهران؛ از بین رفتهاست.
کتیبه سردر دبیرستان فردوسی، در خیابان شاه آباد تهران؛ از بین رفتهاست.
کتیبههای مسجد کنی، واقع در کن.
کتیبه سردر مرکز آموزشی و درمانی حسینیه ارشاد.
کتیبه سردر دانشکده پیراپزشکی اردبیل.
کتیبههای آرامگاه خانوادگی شیخ ضیاءالدین ضیایی، در آستانه بی بی زبیده شهر ری، از جمله شامل کتیبه آرامگاه پدر ایشان، میرزا محمد فرادی؛ این کتیبهها در جریان تبدیل آستانه بی بی زبیده به پارک از بین رفتهاند.
کتیبه آرامگاه استاد احمد سهیلی خوانساری، در آستانه امامزاده عبدالله شهر ری.
کتیبه آرامگاه استاد میرزا علی اکبر خان کاوه، در آستانه ابن بابویه شهر ری.
کتیبه آرامگاه استاد حسن زرین خط.
کتیبه آرامگاه استاد سیفالله یزدانی.
کتیبه آرامگاه دکتر پرویز ناتل خانلری.
کتیبه آرامگاه میرزا مهدی آشتیانی.
کتیبه آرامگاه بانو شایسته افشاریه، همسر شادروان ایرج افشار.
و… عبداللّه فرادی در سالهای فعالیت در حوزه تبلیغات از ۱۳۲۲ تا ۱۳۵۸، آثار بسیاری از خود به یادگار گذاشتهاست.
بخشی از این آثار در سال ۱۳۹۶ به اهتمام شاهین ترکمن در کتابی با عنوان «سرخ و سیاه، سی سال تبلیغ به روایت سیته» به طبع رسیدهاست.
از جمله آثار شناخته شده ایشان در حوزه تبلیغات بایستی به طراحی و اجرای تیتراژ فیلمهای سینمایی قدیمی اشاره کرد، فیلمهایی مانند: نردبان ترقی، به کارگردانی پرویز خطیبی، بلبل مزرعه، لات جوانمرد و عروسک پشت پرده، هر سه به کارگردانی مجید محسنی، و دو همکاری ایشان با علی حاتمی در سریال تلویزیونی هزاردستان، و فیلم سینمایی دلشدگان.
علی مخصوص
علی مخصوص معروف به کاتبالخاقان دوم از خوشنویسان صاحبنام سده گذشته در مشهد و تهران است که در سال ۱۳۳۷ ه. ق در تهران بدرود حیات گفت و در قبرستان نو قم به خاک سپرده شد.
او فرزند محمد حسین تهرانی یا «میرزا حسینخان مستوفی» از خوشنویسان دوره قاجار در تهران بود که با لقب «کاتب الخاقان» که بعدها به «کاتب السلطان» شهرت یافت در دربار محمد شاه قاجار و ناصرالدین شاه فعالیت میکرد.
سید حسین میرخانی
سید حسین میرخانی (۱۲۸۶–۱۳۶۱ه. ش) از خوشنویسان و نستعلیقنویسان معاصر و از بنیانگذاران، رئیس و استاد ارشد انجمن خوشنویسان ایران بود. او از اساتید صاحب سبک در خط نستعلیق معاصر ایران بهشمار میرود.
حسین میرخانی در سال ۱۲۸۶ شمسی (در ۲۵ محرم ۱۳۲۵ هجری قمری) در تهران متولد شده و از خردسالی به آموختن خط همت گمارد و از یازده سالگی به کار کتابت و خوشنویسی پرداخت.
پدر او سید مرتضی برغانی بود که سبک خوشنویسی میرزا رضا کلهر را به دو فرزند خود حسین و حسن میرخانی تعلیم داد. سیدحسین میرخانی روز ۱۱ خرداد سال ۱۳۶۱ پس از چند سال نابینایی درگذشت.
در همان ابتدای تشکیل انجمن خوشنویسان در سال ۱۳۳۰ حسین میرخانی به عنوان استاد ممتاز مشغول به تدریس شد و میتوان گفت پاگرفتن، دوام و رسمیت یافتن انجمن در آن زمان مرهون تلاش وی بودهاست.
او در فاصله سال ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۶ یعنی حدود ۲۵ سال بدون هیچ وقفهای کرسی خود را در انجمن خوشنویسان حفظ کرد و اگر روزگار سوی چشمان او را نمیربود سالهای سال بعد هم در این عرصه میماند.
از سیدحسین میرخانی و برادرش سیدحسن میرخانی در نمایشگاه استادان بزرگ نستعلیق تجلیل شدهاست.
آثار سید حسین میرخانی
کتابهای درسی بسیاری به خط حسین میرخانی به چاپ رسیدهاست. افزون بر آن کتابهای رهروان شب، موش و گربه عبید زاکانی، جزوه چهار فصل، دوره سهجلدی رسمالمشق برای مدارس و بسیاری آثار دیگر را به خط خود آراست.
آخرین کار ایشان کتاب مثنوی چاپ حاج محمدکریمخان کرمانی است که در مشهد در سال ۱۳۵۳ زمانی که برای تعلیم هنرجویان کلاسهای خوشنویسی مشهد به آن شهر میرفت نوشت. دو قصیدهٔ معروف قرآنیه و خاتمیه اثر الهی قمشهای از دیگر کارهای ایشان است.
سید حسین میرخانی به نگارش قرآن به خط نستعلیق همت گمارد که این کار در تاریخ خوشنویسی کمنظیر بود. سید حسین میرخانی دو قرآن به خط نستعلیق یکی در سال ۱۳۲۳ و دیگری را در سال ۱۳۲۸ نوشتهاست، کتابت قرآن دوم که در قطع بزرگتری به چاپ رسیده مدت پنج سال به طول انجامید.
این قرآن به خط درشتتر از کتابت تحریر شدهاست. بیننده در ابتدا ممکن است تعجب کند که چرا در قرآن دوم فاصله سطور و همچنین فواصل کلمات بیش از حد معمول و متعارف در نستعلیقنویسی است ولی با اندکی دقت متوجه میشود که خوشنویس برای گذاشتن اعراب کامل ناگزیر از رعایت چنین فواصلی شدهاست.
قبل از میرخانی قرآنهایی که به خط نستعلیق نوشته شده باشند انگشت شمارند از جمله دو قرآن به خط نستعلیق یکی به ابعاد ۵/۱۱×۱۹ سانتیمتر بهخط محمدحسین دماوندی در تاریخ ۱۰۹۳ هجری قمری و دیگری بهقطع وزیری بهابعاد ۲۶×۳۲ سانتیمتر بهخط میرزا اسدالله شیرازی در سال ۱۲۷۰ ه. ق تحریر شدهاست که اکنون در موزه کاخ گلستان وجود دارد؛ هیچیک از دو قرآن مزبور دارای شماره آیات و اعراب کامل نمیباشند. قرآن حسین میرخانی اولین قرآن نستعلیق است که به چاپ رسیدهاست.
او دربارهٔ انگیزهٔ تحریر قرآن به خط نستعلیق که تا قبل از ایشان همیشه به خط نسخ تحریر میگشت در ابتدای قرآنی که در سال ۱۳۲۳ طبع و انتشار یافت، چنین مینویسد:
«نگارنده این قرآن مجید و کلام رب حمید حسین میرخانی فرزند مرحوم مغفور آقا سید مرتضی خوشنویس معروف که آثار خطی آن مرحوم را همه کس دیده و میشناسد مدتی بود که در نظر داشت خط زیبای نستعلیق را که از ابداعات مختص ایرانی است با نوشتن قرآن کریم و خطاب رب عظیم زینت بخشد و دریغ بود که این افتخار نصیب این خط ظریف نگردد.
لکن انجام این خیال با قلت بضاعت حقیر محال مینمود ولی از آنجائی که انجام آن را به یادبود پدر بزرگوارم فریضهٔ خود میدانستم از باطن قرآن و روح آن مرحوم همت خواستم و با تمام مشکلاتی که این کار داشت چراغ توفیق فرا راه حقیر گذاشته شد و به یمن الطاف بیکران خداوندی وسایل امر فراهم آمد و قضا را شبی در خواب دیدم که با انگشت در آسمان کلمة الرحیم نام اعظم رب کریم را نوشتند که یک سر خط مشرق و دیگری مغرب را فرا گرفتهاست.
این خواب که اشراق آسمانی است یکباره بر شوق و ذوقم افزوده دانستم که سعادت این کار نه به ارادهٔ بندهٔ ذلیل بلکه به عنایت رب جلیل است. زحماتی که نویسنده در نوشتن این قرآن به خط نستعلیق تحمل نمودهاست بر صاحبان قلم و نویسندگان مشهود است و احتیاج به تذکر نیست خصوصاً اگر نقل آن را از خط نسخ به این خط در نظر گیرند غرض این است که …..»
او حسین میرخانی سالها خوشنویس ارتش و همردیف سرهنگ بود.
در مسابقهای که به وسیلهٔ سرلشکر عزیزالله ضرغامی رئیس ستاد ارتش وقت برای نگارش فرمان ستوان دومی محمدرضا پهلوی ولایت عهد وقت برگزار شد، بنا به اشارهٔ رضا شاه او که در آن زمان عهدهدار نوشتن فرمانها در ستاد ارتش بود، برنده شد. بعدها در نمایشگاه خطی که در سال ۱۳۳۸ به وسیلهٔ وزارت فرهنگ در تالار فرهنگ تشکیل گردید نسخهای از این فرمان که حسین میرخانی به حکم ذوق و علاقه در بایگانی کارهای هنری خود نگاهداری کرده بود مورد توجه محمدرضا پهلوی قرار گرفت.
سید حسین میرخانی به پاس تحریر قرآن به خط خوش و زیبای نستعلیق به دریافت نشان درجه یک هنر از محمدرضا پهلوی و همچنین از وزارت فرهنگ و دانشگاه الازهر مصر موفق شدهاست. او همچنین به دریافت نشان درجه سه خدمت موفق گردید و نشان همایون را به پاس خدمات پرارزش و بیشائبهاش به فرهنگ و هنر کشور دریافت داشتهاست.
هنرهای دیگر سید حسین میرخانی
او علاوه بر خوشنویسی در زمینه موسیقی نیز استاد بود، که بدلایلی بروز نمیدادند. هنر ناگفته از استاد، مهارت در کمانچه نوازی بودهاست. کمانچه را در ابتدا، نزد باقر خان رامشگر فرا گرفته و سپس در مکتب حسین خان اسماعیلزاده و رضا محجوبی تکمیل نمودند. وی پس از کتابت قران نواختن ساز را کنار گذاشت.
سید حسن میرخانی
سید حسن میرخانی ملقب به سراج الکتاب (زاده ۱۲۹۱-درگذشته ۵ آذر ۱۳۶۹) از خوشنویسان و نستعلیقنویسان معاصر و از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران بود. او از استادان صاحب سبک در نستعلیق معاصر ایران به شمار میرود.
زندگی سید حسن میرخانی
او در سال ۱۲۹۱ شمسی در تهران به دنیا آمد خوشنویسی را ابتدا نزد پدرش سید مرتضی حسینی برغانی آموخت که شیوه محمد رضا کلهر را پیروی میکرد. سید حسن میرخانی فردی عارف مسلک بود و کتابهایی از شاهکارهای ادبیات فارسی را کتابت کردهاست.
سید حسن میرخانی به انواع مختلف خطوط مرسوم در ایران چون نستعلیق، نسخ، ثلث، تعلیق، رقاع،ریحان، شکسته نستعلیق و تحریر تسلط داشت اما استادی او در نگارش خط نستعلیق در ابعاد «خفی» و «جلی» بود. علاوه بر آن وی را از نظر اخلاق و تقوی نیز ستودهاند و فروتنی و وارستگی او در نخستین برخورد نمایان بودهاست.
در اختتامیه نمایشگاه استادان بزرگ نستعلیق که در سال ۱۳۸۷ برگزار شد از سیدحسن میرخانی و برادرش سیدحسین میرخانی به عنوان پیشکسوتان هنر نستعلیق معاصر تجلیل شد.[۳] به نظر وی خط از قدرت انسان بیرون است و کار خدا است. وی در تاریخ ۵ آذرماه سال ۱۳۶۹ در تهران درگذشت.
شعر سید حسن میرخانی
حسن میرخانی از علوم ادبی بهرهمند بود. او در سرودن شعر نیز دست داشت و در اشعار او اثری از عرفان و صفای نفس دیده میشود. او در اشعارش «بنده» تخلص میکرد و مجموعه اشعارش با نام «دیوان بنده» منتشر شدهاست.
آثار سید حسن میرخانی
از آثار او در خوشنویسی نستعلیق میتوان به کتابهای کلیات سعدی، مثنوی مولوی، خمسه نظامی، دیوان حافظ، دیوان بنده، گزیده دیوان شمس تبریزی، ترانههای باباطاهر، ترجیع بند هاتف اصفهانی، ترجمه نفس المهموم، داستان ملک جمشید، مجموعه هنر خط و نگارستان خط را برشمرد. کتاب مثنوی مولوی که به خط میر حسن میر خانی نگارش یافته علاوه بر آنکه از نظر زیبائی خط مورد کمال توجه است خود او در تصحیح این کتاب کوشیده است.
شاگردان سید حسن میرخانی
این استاد شاگردان فراوانی داشته که بسیاری از آنان هماکنون از خوشنویسان بناماند از جمله استادانی چون فتحعلی واشقانی و جلیل رسولی. با این وجود اغلب استادان معاصر به صورت مستقیم یا غیر مستقیم از روی آثار وی تعلیم گرفتهاند از این میان میتوان به این افراد اشاره کرد: مصطفی ذاکر شبیری، اویس وفسی، غلامحسین امیرخانی، علی اسماعیلی قوچانی،علی راهجیری، ناصر جواهرپور، سید محمدحسینی موحد، قاسم دماوندی، احمد عبدالرضایی، محمدرضا شجریان، یدالله کابلی، ابوالحسن محصص، غلامرضا مشعشعی، منوچهر نوح سرشت، محمدجواد جدی، جمالالدین مودب، امیراحمد فلسفی و مهدی کریمی.
میرزا محمد ابراهیم تهرانی
میرزا محمد ابراهیم تهرانی معروف به میرزا عمو خوشنویس و نستعلیقنویس قرن سیزدهم است.
او از شاگردان میرزا غلامرضا اصفهانی بود که نوشتن کتیبه پیرامون بقعه شیخ صدوق ابن بابویه از طرف میرزا غلامرضا به او واگذار شد.
نمونهای دیگر از هنر کتیبهنگاری او را میتوان در کتیبههای سر در حرم فاطمه معصومه در صحن عتیق (سر دری که به فیضیه راه دارد) دید، که چنین رقم و تاریخ دارد: چو شد ز هجر نبی یکهزار و سیصد و یک / راقمه میرزا عمو.
کتیبههای بازمانده از میرزا محمد ابراهیم تهرانی
کتیبههای بازمانده از او در بناهای مذهبی به ترتیب تاریخ کتابت عبارتند از:
کتیبهٔ اطراف ایوان آینهٔ امامزاده حمزه در شهر ری.
کتیبهٔ کمربندی ایوان شمالی صحن کهنهٔ آستانهٔ معصومه.
کتیبهای در دو بیت، کندهشده بر سنگ مرمر آستانهٔ دری که میان رواق و ایوان آینهٔ حرم معصومه قرار دارد.
کتیبهٔ پایهٔ گلدستهٔ شرقی جلو ایوان مقصورهٔ مسجد سپهسالار.
کتیبهٔ در ورودی حرم امامزاده طاهر در حرم عبدالعظیم.
کتیبهٔ در نقرهای سمت شرقی حرم معصومه.
کتیبهٔ در نقرهای دیگری در همانجا میان رواق و ایوان آینه.
کتیبهٔ بدون تاریخی در ایوان صحن آرامگاه شیخ صدوق.
وفات میرزا محمد ابراهیم تهرانی
میرزا عمو در روز سه شنبه ۱۱ ربیع الثانی ۱۳۲۱ قمری برابر با ۱۵ تیر ۱۲۸۲ خورشیدی از دنیا رفت.
منابع:
راهجیری، علی. «تذکره خوشنویسان معاصر»، ۱۳۶۴، صص ۲۰۶–۲۰۷.
تیموری، کاوه. «استاد عبداللّه فرادی، نمونه اعلا در تلاش و تعلیم خط».
فضایلی، حبیبالله. اطلس خط. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
شکیباپور، عنایتالله. اطلاعات عمومی. چاپ هفتم، کتابفروشی اشراقی، ۱۳۴۸ش
افشار مهاجر، کامران. مدرنیسم در ایران. انتشارات دانشگاه هنر. تهران:۱۳۸۴ش.
خلج، اهورا (۱۴۰۱). خطات. تهران: اران.
بیانی، مهدی. احوال و آثار خوشنویسان. انتشارات علمی. چاپ دوم. تهران ۱۳۶۳ش
قلیچخانی، حمیدرضا (۲۷ خرداد ۱۳۸۹). «فهرست خوشنویسان دوران قاجار تا معاصر». پایگاه اطلاعرسانی خوشنویسی ایران.
مرقع رنگین، انجمن خوشنویسان ایران، تهران، ۱۳۶۴ش ج ۱
زعیمی، خسرو. «از نستعلیق تا نستعلیق». ماهنامه هنر و مردم، دوره ۱۶، ش ۱۸۱، آبان ۱۳۵۶ش
فرهنگ دانش و هنر، مؤلف:پرویز اسدی زاده، ج۱، چاپ پنجم
گزیدهای از بهترین شعرهای کوتاه جهان ترجمه شد
ترجمه آخرین اثر سیلوراستاین به ایران میرسد خبرگزاری کتاب، ۲۹ بهمن، ۱۳۹۰ ساعت ۱۴:۱۳.
با ترجمهی حمید خادمی گزیدهای از شعرهای شل سیلوراستاین در «با همهی مخلفات» منتشر میشود خبرگزاری ایسنا،
کتابشناسی حمید خادمی
کتابهای حمید خادمی در مرکز کتاب
خادمی و ترجمه انیمیشننویسی و پردازش متن ۱۷ فروردین ۱۳۸۹.
خادمی کتابی را در حوزهی مدیریت شهری ترجمه کرد
خادمی مجموعه آثار منتخب برتولت برشت را ترجمه میکند
سایت آرشیو کتاب
لیست کتابهای حمید خادمی در سایت آدینه
کتاب فیلمنامهنویسی برای انیمیشن سه شنبه، ۶ مرداد ماه۱۳۸۸.
کتاب ماه کودک و نوجوان، آذر ۱۳۷۹، شماره ۳۸.
بیانی، مهدی. احوال و آثار خوشنویسان. انتشارات علمی. چاپ دوم. تهران ۱۳۶۳ش
فضایلی، حبیبالله. اطلس خط. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
بهکوشش: یساولی، جواد. پیدایش و سیر تحول هنر خط. انتشارت یساولی، چاپ دوم ۱۳۶۰ش
زندگینامه سید حسین میرخانی، خطاط قرآن | چهرههای قرآنی
«حمید عجمی». مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری.
«حمید عجمی». وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
فضایلی، حبیبالله. اطلس خط. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
انجمن خوشنویسان اصفهان
قلیچخانی، حمیدرضا (۲۷ خرداد ۱۳۸۹). «فهرست خوشنویسان دوران قاجار تا معاصر».
انجمن خوشنویسان اصفهان
سیمای هنرمندان- برادران میر خانی
روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۱۵۸۴ ۱۴/۵/۸۷، ص۳۲
کتاب: راز مانا، دیدگاهها - زندگی و آثار استاد آواز ایران محمد رضا شجریان
قلیچخانی، فهرست خوشنویسان دوران قاجار تا معاصر.
فضایلی، حبیبالله. اطلس خط. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
هنر در حریم حضرت معصومه
Malekzadeh, Mojtaba, A biographical sketch of Mirza Gholam Reza Esfahani His life and works
در پایان:
جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.
شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران
© کلیه حقوق متعلق به صاحب اثر و پرتال فرهنگی راسخون است. استفاده از مطالب و آثار فقط با ذکر منبع بلامانع است.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg "تفاوت بونوس، تخفیف و ریفاند در پراپ فرمها چیست؟")
