موضوعات: پوستر یا علی بن ابیطالب(ع) به سبک اسلیمی طلایی، شماره 1
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
موضوعات: پوستر یا علی بن ابیطالب(ع) به سبک اسلیمی طلایی، شماره 2
تکنیک اجرا: دیجیتال و دستی
شاخه هنری: خوشنویسی و گرافیک
صاحب اثر: ابوالفضل رنجبران
زمان خلق اثر: 1402
نوع خط: نستعلیق
الگو اثر: هنرهای ایرانی و اسلامی
تقدیم به: قطب عالم امکان، حضرت امام زمان (عج)
تحلیل پوستر هنری، اثر ابوالفضل رنجبران
تحلیل پوستر شماره 1: این پوستر، اثری زیبا و پرمعنا در سبک اسلیمی ایرانی اسلامی است که با رنگ طلایی غالب و زمینهای تیره طراحی شده و به حضرت والامقام علی بن ابی طالب اختصاص یافته است.
خط نستعلیق، که یکی از نفیسترین خطوط پارسی-عربی به شمار میرود، در مرکز اثر برای نوشتن نام مبارک ایشان به کار رفته است. سبک اسلیمی با پیچ و تابهای گیاهی و گلدار خود، نمادی از زیبایی طبیعت، رشد مداوم و وحدت در کثرت است که ریشه در هنر اسلامی دارد. این اثر نه تنها یک تصویر بصری است، بلکه لایههای پنهان معنا، نماد و هنر را در خود جای داده است.
پوستر به شکل مربع است و تعادل کامل بصری را حفظ کرده است. زمینه اصلی تیره (سبز تیره نزدیک به سیاه) است که عناصر طلایی را به خوبی برجسته میکند. در مرکز، دایرهای طلایی بزرگ قرار دارد که نام «علی بن ابی طالب» با خط نستعلیق در آن نقش بسته است. اطراف دایره را پیچکهای اسلیمی و گلهای برجسته احاطه کردهاند و حاشیهای طلایی کل اثر را قاب گرفته است.
لایه اول: زمینه اصلی (زمینه تیره)
پایه و اساس کل پوستر، زمینهای تیره است که رنگ آن سبز تیره با تهرنگ سیاه است. این رنگ نه تصادفی انتخاب شده و نه صرفاً برای زیبایی؛ در هنر اسلامی، رنگ سبز نماد بهشت، آرامش و نزدیکی به حقیقت الهی است و زمینه تیره عمق و رمزآلودگی میبخشد. این لایه کاملاً یکدست نیست؛ اگر با دقت نگاه کنیم، بافتی بسیار ظریف شبیه به مخمل یا پارچه ابریشمی دارد که نور را به طور ملایم بازتاب میدهد و حس سهبعدی ایجاد میکند.
در نقاط مختلف زمینه، سایهروشنهای بسیار ریز دیده میشود: گاهی سبز کمی روشنتر و گاهی تیرهتر. این تغییرات ملایم، زمینه را زنده میکنند و از یکنواختی جلوگیری میکنند. همچنین، الگوهای نامحسوس اسلیمی در دل زمینه پنهان است؛ پیچکهای بسیار نازک و کمرنگ که فقط با زوم کردن یا نگاه دقیق قابل تشخیص هستند. این الگوهای زیرین، مانند ریشههای درخت، پایهای برای لایههای بالایی فراهم میکنند و نشاندهنده پیوستگی و عمق هنر اسلیمی هستند.
لایه دوم: حاشیه بیرونی و قاب طلایی
دومین لایه قابل تشخیص، حاشیهای طلایی است که کل پوستر را احاطه کرده. این حاشیه چند بخش دارد:
بخش بیرونیترین: نواری باریک با نقشهای ریز هندسی (مشبکهای کوچک هشتپر ).
بخش میانی: نواری پهنتر با پیچکهای اسلیمی که به سمت داخل میپیچند.
بخش درونی: خطی نازک که زمینه تیره را از عناصر مرکزی جدا میکند.
طلایی بودن حاشیه، نماد نور، پاکی و ارزش والای محتواست. ضخامت حاشیه در چهار گوشه کمی بیشتر است و با گلهای کوچک چهارپر تزئین شده که تعادل گوشهها را حفظ میکند.
این قاب، پوستر را شبیه به صفحهای از قرآن نفیس یا تابلویی از کاخهای صفوی میکند و حس احترام و تقدس را القا مینماید.
لایه سوم: الگوهای اسلیمی زمینه میانی
بین حاشیه بیرونی و دایره مرکزی، فضایی وسیع وجود دارد که با الگوهای اسلیمی پر شده است. این لایه بسیار پرجزئیات است:
پیچکهای اصلی از چهار جهت (بالا، پایین، چپ و راست) به سمت مرکز حرکت میکنند و در میانه راه با یکدیگر درهم تنیده میشوند.
در انتهای هر پیچک، گلهای پنجپر یا هشتپر طلایی برجسته قرار دارد که با سایهروشن ملایم، حجمدار به نظر میرسند.
برگهای کوچک خمیده در میان پیچکها پراکندهاند و جهت حرکت را هدایت میکنند.
در فضاهای خالی بین پیچکها، نقشهای بسیار ریزتر (مانند غنچههای بسته یا خطوط مواج) دیده میشود که زمینه را کاملاً پر میکنند بدون اینکه شلوغ به نظر برسد.
این الگوها کاملاً متقارن هستند اما تقارن آینهای کامل ندارند؛ بلکه تقارن چرخشی ملایمی دارند که چشم را به طور طبیعی به سمت مرکز هدایت میکند. رنگ طلایی این لایه کمی ماتتر از حاشیه است تا عمق بیشتری ایجاد شود.
لایه چهارم: دایره مرکزی طلایی
مهمترین و برجستهترین لایه، دایره بزرگ طلایی در مرکز است. این دایره نه تنها بزرگترین عنصر بصری است، بلکه کانون معنوی اثر نیز به شمار میرود.
حاشیه دایره: نواری نازک با نقشهای مشبک ریز که شبیه به تاج یا هاله نور است.
زمینه داخلی دایره: طلایی صیقلی و براق که نور را شدیدتر بازتاب میدهد و حس تقدس و درخشش میبخشد.
بافت دایره: سطح آن کاملاً صاف نیست؛ رگههای بسیار ظریف طلایی تیرهتر در آن دیده میشود که شبیه به بافت کاغذ دستساز یا ورق طلا است.
این دایره مانند خورشیدی در مرکز آسمان تیره قرار گرفته و تمام الگوهای اسلیمی اطراف به سوی آن همگرا میشوند.
لایه پنجم: خط نستعلیق نام مبارک
بالاترین لایه بصری و معنوی، خطاطی نستعلیق نام «علی بن ابی طالب» است که در سه سطر داخل دایره نوشته شده:
سطر اول: «علی» با حروفی کشیده و پرحجم که بخش عمده دایره را اشغال کرده.
سطر دوم: «بن ابی طالب» با اندازه کوچکتر اما همچنان پرقدرت.
ویژگیهای خط:
حروف کشیده و گردشدار هستند و با قوانین نستعلیق دقیق رعایت شده (مانند اتصال نرم «لام-الف» در «علی»).
رنگ حروف سیاه مایل به قهوهای تیره است که بر زمینه طلایی کاملاً متمایز و خوانا باشد.
ضخامت خطوط متغیر است: بخشهای اصلی پررنگ و بخشهای اتصالی نازکتر، که حس حرکت و زندگی میدهد.
ترکیببندی به گونهای است که نام «علی» دقیقاً در مرکز هندسی دایره قرار گرفته و چشم را مستقیم به آن میکشاند.
نتیجهگیری
این پوستر در مجموع، نمونهای کامل از هنر اسلیمی معاصر ایرانی اسلامی است که با رعایت دقیق اصول سنتی، اثری مدرن و تأثیرگذار خلق شده است. لایهلایه بودن آن نه تنها از نظر بصری عمق میبخشد، بلکه نمادی از لایههای معرفت و نزدیکی به حضرت علی بن ابی طالب است: از تاریکی زمینه (جهان مادی) به سوی نور مرکزی (حقیقت ولایت).
هر پیچک اسلیمی میتواند نماد سیره و راه ایشان باشد که از اطراف به مرکز حقیقت میرسد. طلایی بودن کل اثر، نشان از ارزش والا و جاودانگی دارد و خط نستعلیق، اوج زیبایی پارسی-اسلامی را نمایان میکند.
در پایان:
جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.
شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران
© کلیه حقوق متعلق به صاحب اثر و پرتال فرهنگی راسخون است. استفاده از مطالب و آثار فقط با ذکر منبع بلامانع است.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
