مقدمه:
تقویم دفاع مقدس، روزهایی دارد که تنها یک تاریخ نیستند؛ بلکه نشانهای از بلوغ فکری، ایمانی و انقلابی یک نسلاند. شانزدهم دیماه از جمله روزهایی است که نام آن با ایمان، ایثار و مظلومیت گره خورده است؛ روزی که سپاهیان اسلام به فرماندهی یک دانشجوی بصیر انقلابی، بیهیچ ادعایی، سینه خود را در برابر آتش دشمن گشودند و در دشتهای هویزه، سندی زنده از «مسئولیتپذیری نسل آگاه» را ثبت کردند.این نوشتار به حماسه هویزه در ۱۶ دی ۱۳۵۹ میپردازد؛ روزی که نیروهای سپاه و جمعی از دانشجویان بسیجی به فرماندهی دانشجوی بسیجی شهید سیدمحمدحسین علم الهدی، با کمترین امکانات در برابر ارتش بعث ایستادگی کردند و نام هویزه را در تاریخ دفاع مقدس ماندگار ساختند.
هویزه؛ تصمیمی سرنوشتساز در میانه روزهای آغازین جنگ
چند ماه بیشتر از آغاز تجاوز رژیم بعث عراق به خاک ایران نگذشته بود. در فضای پرالتهاب آن روزها، تصمیمی از سوی ابوالحسن بنیصدر (رییسجمهور وقت جمهوری اسلامی ایران) برای تخلیه منطقه هویزه از نیروهای سپاه و بسیج و انتقال آنان به سوسنگرد صادر شد؛ تصمیمی که با مخالفت قاطع فرمانده سپاه هویزه، شهید سیدمحمدحسین علم الهدی مواجه گردید.علم الهدی این دانشجوی بصیر انقلابی که خطر خالی شدن این نقطه راهبردی را به درستی درک میکرد، موضوع را با حضرت آیت الله خامنهای (نماینده وقت امام خمینی در شورای عالی دفاع) در میان گذاشت. پیگیری سریع و دقیق این هشدار، موجب لغو دستور تخلیه شد و نیروها در هویزه باقی ماندند؛ حضوری که چند هفته بعد به خلق یکی از ماندگارترین حماسههای دفاع مقدس انجامید.
اعزام نیروها و شکلگیری خط پدافندی هویزه
در آذرماه ۱۳۵۹، پس از آن که رزمندگان اسلام در جنوب سوسنگرد ضربات سنگینی به یگانهای دشمن وارد کردند و بیش از دو گردان ارتش بعث را متحمل شکست نمودند، یک گروهان از نیروهای سپاه اهواز مأموریت یافت به منظور حفاظت از شهر هویزه اعزام شود.این نیروهای اندک، با حداقل تجهیزات دفاعی، مسئولیت حفظ محور جنوبی و جنوب غربی هویزه را بر عهده گرفتند؛ منطقهای حساس که هرگونه رخنه در آن میتوانست پیامدهای گستردهای برای جبهه جنوب داشته باشد.
پیشروی دشمن و آغاز عملیات مشترک ارتش و سپاه
با تشدید تحرکات دشمن، نیروهای بعثی از محور هویزه تا رود کرخه پیشروی کرده و در امتداد این مسیر آرایش نظامی گرفتند؛ به گونهای که تنها حدود ده کیلومتر با شهر فاصله داشتند.در پاسخ به این تهدید، در پانزدهم دیماه ۱۳۵۹، عملیاتی مشترک میان ارتش و سپاه آغاز شد؛ عملیاتی که از آن بهعنوان یکی از نخستین تجربههای جدی هماهنگی منظم میان دو نیرو یاد میشود.
اهداف عملیات و توقفی ناخواسته
هدف اصلی این عملیات، پاکسازی مناطق شمالی و جنوبی کرخه از حضور دشمن و آزادسازی پادگان حمید و منطقه جفیر بود. بخشهایی از این اهداف در همان روز نخست محقق شد و نیروهای خودی توانستند پیشرویهای قابلتوجهی داشته باشند.با این حال، به دلیل باقی ماندن عقبههای مهم دشمن در پادگان حمید و سهراهی جفیر و همچنین بروز مشکلاتی مانند نرسیدن مهمات، تصمیم گرفته شد ادامه عملیات به روز بعد موکول شود.
۱۶ دی؛ محاصره، مقاومت و شهادت
صبح شانزدهم دیماه، ارتش بعث با اجرای پاتکی سنگین و حسابشده، نیروهای سپاه را در محاصره قرار داد و توانست بخشهایی از مناطق آزادشده را بازپس بگیرد. در این شرایط بحرانی، نیروهای پاسدار هویزه به فرماندهی دانشجوی بسیجی، شهید سیدمحمدحسین علم الهدی و همراهی جمعی از دانشجویان بسیجی پیرو خط امام، مقاومتی کمنظیر در برابر تیپ زرهی دشمن از خود نشان دادند.نبردی نابرابر شکل گرفت؛ رزمندگانی با سلاحهای محدود در مقابل زره و آتش سنگین دشمن. فقدان پشتیبانی و کمبود مهمات، سرانجام این ایستادگی حماسی را به شهادت فرمانده و یارانش رقم زد؛ شهادتی که هویزه را به نماد مظلومیت و عزت تبدیل کرد.
بازگشت پیکرهای شهدای هویزه و ماندگاری یک زیارتگاه
ماهها بعد، با آزادسازی مناطق اشغالی، پیکرهای مطهر این شهیدان تفحص و در همان سرزمینی که حماسه آفریده بودند، به خاک سپرده شد. امروز مزار شهدای هویزه، میعادگاه عاشقان راه ایثار و یادآور عهدی است که نسل دانشجو با انقلاب بست و همچنان الهامبخش راه مقاومت و وفاداری به آرمانهای انقلاب است.شهید علم الهدی؛ دانشجویی در تراز مکتب امام خمینی (رحمه الله)
شهید سیدمحمدحسین علم الهدی، از پیشگامان دانشجویان پیرو خط امام بود؛ جوانی که در مکتب حضرت امام خمینی (رحمه الله) شجاعت را با بصیرت، و ایثار را با آگاهی درآمیخت. حضور او در هویزه، تنها یک فرماندهی نظامی نبود؛ بلکه جلوهای از مسئولیتپذیری دانشجوی انقلابی در لحظه خطر بود.نتیجهگیری:
حماسه هویزه، تنها روایت یک نبرد نابرابر نظامی نیست؛ بلکه حکایت انتخابی آگاهانه و برخاسته از بصیرت است. انتخابی که در آن، علم در کنار ایمان معنا یافت، جوانی با حس مسئولیت اجتماعی تعریف شد و دانشجویی به میدان مجاهدت و فداکاری گام نهاد.حماسه خونین نیروهای سپاه با همراهی جمعی از دانشجویان بسیجی پیرو خط امام در هویزه و با فرماندهی یک دانشجوی بسیجی بصیر و انقلابی نشان داد که مرز میان دانشگاه و میدان نبرد، مرزی تشریفاتی است آنگاه که سرنوشت یک ملت در خطر باشد.
شانزدهم دیماه ۱۳۵۹ گواهی روشن بر این حقیقت است که دفاع مقدس، صرفا صحنه تقابل سلاحها نبود؛ بلکه میدانی برای بروز اندیشه، تعهد و آمادگی نسل فرهیخته کشور در پاسداری از آرمانهای انقلاب اسلامی بهشمار میرفت.
حماسه هویزه ثابت کرد که آگاهی اگر با ایمان پیوند بخورد، میتواند تاریخساز شود و نسلی را به الگوی ماندگار مسئولیتپذیری و ایثار در حافظه ملت ایران بدل سازد.
سخن پایانی:
هویزه، هنوز زنده است؛ نه فقط در خاک خوزستان، بلکه در حافظه تاریخی یک ملت. هر بار که نام ۱۶ دی بر زبان میآید، ندایی بلند میشود:دانشجو میتواند زمانهساز باشد؛ اگر ایمان، آگاهی و شجاعت را در کنار هم داشته باشد؛ ندایی که مسئولیت امروز را به یاد فردا میآورد و مسیر عزت و ایستادگی را برای نسلهای آینده ترسیم میکند.
نویسنده: سیدامیرحسین موسوی تبار
منبع: تحریریه راسخون
© استفاده از این مطلب، فقط با ذکر منبع بلامانع است.
