کمي خشونت هم لازمه!

نگاهي اجمالي به زيرگونه هاي سينماي اکشن
مي خواهيم شماري از زيرگونه هاي عامه پسند در فيلم هاي اکشن را بررسي کنيم.در اينجا راجع به فيلمهايي چون دشمن زيرين، مقصد توکيو، آرام بدو محکم بدو يا فيلمهاي خودم برخورد در اعماق آب و کوسه هاي فولادين صحبت نمي کنم...گر چه مثلاً آن قدر فيلمهاي زير دريايي وجود دارد که بتواند يک زير -زير گونه ديگر را ايجاد کند!فيلمهاي اکشن عرصه گسترده اي را در بر مي گيرند...از کمديهاي مردانه (buddycomedies)مانند 48 ساعت تا فيلمهايي با خشونت گرافيکي مانند رعد غران...هر روز زير گونه هاي تازه اي ظهور مي کند.
در ادامه محبوب ترين زير گونه هاي اکشن را معرفي مي کنم، نگاهي دقيق به هر يک از آنها ابعاد شاخص چنين آثاري را برجسته مي سازد.به علاوه به چند فيلم اشاره مي کنم که تماشاي آنها براي نمونه مفيد است.در شرايطي که همواره زير گونه هاي اکشن جديدي ظهور مي کند و نمونه هاي قديميتر به طور موقت محو مي شود، هيچ راهي براي بحث در مورد هر يک از زير گونه ها وجود ندارد.احتمال زيادي دارد که هنگام نوشتن فيلمنامه اکشن بعدي خود با اين سي زيرگونه مواجه شويد.

1-اکشن مستقيم
 

آنهايي که ديگران را با مشت مي زنند، خوشبخت ترين افراد دنيا هستند.اين زير گونه کشمکش «انسان عليه انسان »را مي پرورد و به نقطه اوج مي رساند.اينها در قالب قهرمان و ضد قهرمان نمود مي يابند.نمونه ها شامل کماندو، موفقيت بزرگ شفت و فيلمهاي سبک مدارانه جان وو از قبيل يک فرداي بهتر و سنگدل مي شود.در واقع اين نمونه پايه و بي حاشيه فيلم اکشن است، به صورتي که نسخه استاندارد تلقي مي شود.

2-ماجراجويي
 

در اين آثار قهرمانان از هر کوهي بالا مي روند و از هر دريايي مي گذرند. زير گونه ماجرايي از کشمکش انسان عليه طبيعت مايه مي گيرد.فيلمهايي مانند کوه هايي در ماه که راجع به کاوش در رودخانه نيل است، پگاه سپيد در مورد گروهي از شکارچيان آمريکايي نهنگ که سعي دارند در قطب به بقاي خود ادامه دهند و ماجراهاي صعود از قلل مانند کي -2و محدوده عمودي به خوبي در اين مقوله جاي مي گيرند.اين فيلمها بقا و کاوش در مناطق گسترده و ناهموار را در کانون توجه قرار مي دهند.

3-اکشن ماجرايي
 

اين زيرگونه تلفيق کشمکش «انسان عليه انسان»و «انسان عليه طبيعت » است!در واقع اين زمينه اي است که به آن علاقه خاصي دارم، زيرا دو نوع دلهره را به تصوير مي کشد.آدم ها از کوهها بالا مي روند و همزمان با يکديگر مي جنگند!توپ هاي ناوارون، پل رودخانه کواي، مهاجمان صندوقچه گمشده و جايي که عقاب ها جرئت مي کنند برخي از فيلمهاي محبوب من هستند.اين فيلمها غالباً عرصه اي حماسي با پيرنگها و قهرماناني نامتعارف را در بر مي گيرند.

4-تريلرهاي تعقيبي
 

کل فيلم در تعقيب و گريز مي گذرد.معمولاً قهرماني که اشتباهاً متهم شده،ناچار است از دست پليس بگريزد و قاتل واقعي را بيابد.شمال از شمال غربي، فراري و سرقت بزرگ فيلمنامه هايي درباره مرداني است که اشتباهاً متهم شده اند و در حال فرارند.اما سياهي خورشيد و شکار برهنه شامل تعقيب و گريزهاي بي وقفه اي هستند که در آن قهرمانان صرفاً سعي دارد تا از ضد قهرمانان بگريزد و به زندگي اش ادامه دهد.

5-فيلمهاي سرقت
 

در اين آثار آدم هاي بد قهرمان هستند!گروهي از سارقان با اسلحه بانکها، کازينوها، اتومبيلهاي زره پوش و خلاصه هر جايي را که بتوان در آن پول يافت، سرقت مي کنند.در اين فيلمها تاکيد متوجه برنامه ريزي، سرقت و سپس خراب شدن نقشه است.5 نفر عليه خانه، قتل، مخمصه و چارلي واريک نمونه هاي خوب اين زيرگونه هستند.براي آن که اطلاعات بيشتري در اين مورد به دست آوريد، رمان هاي ريچارد استارک (دان وستليک )را مرور کنيد.

6-فيلمهاي خلافکاري
 

رويه ديگر زيرگونه فيلمهاي سرقت، فيلمهاي جنايي هستند که معمولاً لحن ملايمتر و حتي گاه کمدي دارند.در اين مورد به جاي سرقت مسلحانه خشن، نقشه اي ماهرانه براي گذشتن از آژيرهاي خطر و سرقت اشياي بسيار گران قيمت از جايي طرح مي شود که داراي امنيت فراواني است. توپکاپي، شماره 11 هاروهاوس، $، صخره داغ و Bankshot به خوبي در اين زيرگونه قرار مي گيرند.درست مانند دام و ماجراي تامس کراون. برخي از اين فيلمها با فهرستي از اشياي عجيب که وجودشان براي انجام دزدي ضرورت دارد، بينندگان را به حيرت مي اندازد.در شماره 11 هاروهاوس سارقان به پنج رنگ مختلف از لاک ناخن، 12 سوسک، يک جارو برقي و چند وسيله عجيب و غريب ديگر نياز دارند تا نيمي از الماس هاي دنيا را از سردابه اي زيرزميني بربايند، جايي که از امکانات امنيتي فوق العاده اي برخوردار است.نمونه برجسته زيرگونه جنايي کميک در رمانهاي دان وستيک ديده مي شود.

7-پليسهاي رفيق
 

در اين فيلمها دو قهرمان ناهماهنگ وجود دارند که دائماً با هم کلنجار مي روند. ساعت شلوغي، 48 ساعت، اسلحه مرگبار، بوچ کسيدي و ساندنس کيد و صدها فيلم ديگر جزو نمونه هاي اين رده بندي هستند.اين زيرگونه به نوبه خود دو زير گونه دارد. رمان هاي «نابود گرانه »سپيرو مورفي نمونه هاي درخشاني از قهرمانان درگير با هم را نشان مي دهند.

8-پليسها و سارقان
 

در اين آثار پليس که گاه اف، بي، آي يا دژبان يا برخي ديگر از عوامل قانون است، تبهکاران را تعقيب مي کند.هري کثيف، صف آرايي، رمز سکوت،بوليت و صدها فيلم ديگر نمونه هاي اين زيرگونه به شمار مي روند.يکي از ارکان گونه اکشن فيلمهايي درباره پليس ها و خلافکاران است.دان سيگل برجسته ترين کارگردان اين گونه محسوب مي شود.

9-شيوه عمل
 

داستان هاي پليسها و سارقان فوق واقعي که شيوه هاي عمل خاصي در حل معماهاي جنايي دارند.در اين مورد غالباً از سبکي مستند گونه استفاده مي شود.به فيلمهاي تلويزيوني Dragnet يا Blue NYPD يا نظم و قانون توجه کنيد.ارتباط فرانسوي نمونه اي از شيوه عمل پليسي است.مردان قانون و داستان اف.بي.آي عملکردهاي داخلي اف.بي.آي را نشان مي دهند.شکارچي انسان تکنيکهاي جنايي را آشکار مي سازد.به نورث سايد 777 تلفن بزن، ماجراي خبرنگاري جنايي را پي مي گيرد و دوستان ادي کويل نمايانگر شيوه عمل يک دزد است.رمان محوطه 78 نوشته ادمک بين نمونه اي فوق العاده از شيوه عمل پليس را بيان مي کند.کتابهاي مک بين معمولاً شامل فتوکپيهايي از اسناد سرقت و گزارشهاي صحنه جنايت است که به واقع گرايي آن ها مي افزايد.از ديگر نمونه هاي برجسته فيلمهاي تلويزيوني در اين زير گونه مي توان به مجموعه کوجک اشاره کرد.همچنين اولين سري از مجموعه چند قسمتي مظنون اصلي هم نمونه فوق العاده اي از اين زيرگونه است.اين يکي ديگر از زيرگونه هايي است که به نظر مي آيد، بايد درست و حسابي احيا شود.

10-معماهاي کارآگاهي
 

در اين زيرگونه متکي بر معما، پليسها از سرنخهايي براي افشاي اسرار جنايات استفاده مي کنند.کارآگاهاني مانند فيليپ مارلو در خواب ابدي و محبوب من، جنايت يا جيک گيتس در محله چيني ها يا لوهارپر در هارپر نمونه هايي از قهرمانان اين آثار به شمار مي روند.در شليک هشدار دهنده ديويد جانسن در نقش پليس جنايي سرنخها را دنبال مي کند تا راز جنايتي پيچيده را بر ملا سازد.اين وضعيت در مورد کارآگاه دانا اندروز در لورا هم صدق مي کند.

11-تريلرهاي تکنولوژيک
 

مجموعه فيلمهاي اکشني که بر محور تکنولوژي شکل مي گيرند.تام کلنسي اين زيرگونه را ابداع نکرد، ولي مسلماً باعث محبوبيت آن شد!در شکار اکتبر سرخ و بازيهاي ميهن پرستانه، زير دريايي هاي پيشرفته، ماهواره هاي جاسوسي در هوا و ساير وسايل تکنولوژيک پيشرفته تصوير مي شود.به علاوه رعد آبي و کوسه هاي فولادين نوشته خود من بخشي از زير گونه تکنولوژيک هستند.رمانهاي ديل براون و تام کلنسي نمونه هاي هيجان انگيز اين رده محسوب مي شوند.

12-جان سخت در يک ...
 

مدرکي قاطع که دو فيلم مشابه ناگهان مي توانند يک زير گونه ايجاد کنند.علاقه مندان توجه داشته باشيد!به دنبال جان سخت، در محاصره (جان سخت در کشتي جنگي)، مرگ ناگهاني (جان سخت در مسابقه فينال جام استنلي)و بازسازي ساعات نااميدي (جان سخت در خانه)زير گونه تازه اي متولد شد. دهها فيلم کم هزينه که بر اساس جان سخت شبيه سازي شده بودند، در کنار هواپيماي رئيس جمهور آمريکا، پليس بورلي هيلز3(جان سخت در ديسني لند) پا به عرصه گذاردند.جا دارد به فيلم خودم برخورد در اعماق(جان سخت در زيردريايي)هم اشاره کنم.

13-تريلرهاي پايان جهاني
 

همان طور که مي دانيد اين فيلمها به پايان جهان مي پردازند.از اين آثار بسيار خوشم مي آيد.نقشه ضد قهرمان واقعاً بزرگ است.او مي خواهد زندگي را به صورتي که مي شناسيم نابود کند!حشره شيطان، شيوع و ديوانه ها به مضمون جنگ ميکروبي مي پردازند.ميانجي صلح و چند فيلم ديگر در اوريل دهه 1960 مضمون دنيا در جنگ هسته اي را به تصوير مي کشند.محافظ دار (Safe Fail)يک پا در زيرگونه تريلر تکنولوژيک و پايي ديگر در تريلر پايان جهاني دارد.حضور رئيس جمهور ايالات متحده در اين فيلمها تقريباً تضميني شده است.

14-تريلرهاي اروتيک/فيلم نوآر
 

اين بار زني عنکبوتي مردي را به دام مرگ مي کشاند.گرماي تن، غرامت مضاعف، غريزه اصلي، درياي عشق، خارج از گذشته نمونه هاي چنين آثاري به شمار مي روند. من جزوه اي از فيلمهاي اين زيرگونه تهيه کرده ام که در آنها جنسيت و خشونت به هيجان انگيزترين شکل تلفيق مي شود.اين آثار معمولاً متکي بر عنصري هستند که جيمز.ام .کين «قلاب عشق»مي نامد (علت آن که مرد بايد زن عنکبوتي را داشته باشد، همان است که چرا نبايد او را داشته باشد.)فيلم نوآر مملو از آدمهايي است که دست به تبهکاري مي زنند و بايد تاوانش را هم پس بدهد.در اين آثار به ندرت پايان خوش ديده مي شود.من در مدرک قاطع بساز و بفروشي را نشان مي دهم که به زنش خيانت مي کند و مردي را مي کشد. بدين ترتيب او براي مخفي نگه داشتن جنايت بايد رابطه را مخفي نگه دارد. اما گروهي از باجگيران شرور تهديد مي کنند که او را به پليس لو مي دهند، مگر آن که يک ميليون دلار به آنها بپردازد.بدين ترتيب بساز و بفروش بايد ضمن فرار از دست پليس با باجگيران هم بجنگند و ضربه اي را که به زندگي زناشويي اش زده است، جبران کند.

15-تريلرهاي پزشکي
 

آثار مورد بحث به تريلر نزديک ترند تا اکشن، اما يکي از ارکان اصلي اين زير گونه تعقيب و گريز است و بدين ترتيب آثار مذکور مي تواند گاهي وارد قلمرو اکشن هم شوند.در تريلرهاي پزشکي معمولاً شخصيت هاي اصلي پزشک هستند، آنها اسير برخي توطئه هاي پزشکي مي شوند که زندگيشان را به خطر مي اندازد.کما يکي از بهترين نمونه هاي اين زير گونه است.نمونه هاي کلاسيک شامل GreenDranger For(1964)شهر خفته (1950)و نيت قتل (1958)مي شود.رمانهاي رابين کوک همواره جزو پر فروش ترين نمونه هاي اين ادبيات هستند و E.R.همچنان يکي از پر بيننده ترين مجموعه هاي تلويزيوني است.شايد زير گونه برجسته بعدي تريلرهايي با مضمون پزشکي باشند.مسلماً در شرايط فعلي چنين فيلمهايي به ندرت ساخته مي شود، به جز گه گاه که فيلمهاي برجسته اي مانند اقدامات نهايي از راه مي رسند.

16- فيلمهاي جنگي
 

فيلمهاي اکشن نظامي از دوازده مرد خبيث گرفته تا جوخه، فرار بزرگ و غيره در اين مجموعه قرار مي گيرند.تيراندازي، دعوا با مشت، تعقيب و گريز جزو عناصر اين زير گونه است، اما قهرمانان سرباز و ضد قهرمانان دشمن هستند.فيلمهماي جنگي پاي ثابت سينماي دهه 1940 بودند و در دهه هاي 1960 و 1970 با پس زمينه جنگ ويتنام احيا شدند.فيلمهاي جهنم براي قهرمانان است، سرنيزه هاي ثابت، کلاه خود فولادي، آن يک سرخ بزرگ،پسران در گروه سي، طولاني ترين روز، پلي در دور دست، نجات سرباز رايان وغيره به خوبي در اين زير گونه قرار مي گيرند.

17-اکشن علمي -تخيلي
 

شايد در اين نمونه ها دو طرف با تفنگهاي ليزري به هم شليک کنند و تعقيب و گريزها با استفاده از سفين هاي فضايي انجام شود.اما فراسوي عناصر علمي -تخيلي اين آثار واقعاً فيلم اکشن هستند.يکي از نمونه هاي برجسته يادآوري کامل است.وست ورلد، نابود گر، نابودگر2، آنها زنده اند.Runners Grid و ماتريکس ساخته برادران واچوفسکي نيز جزو ساير نمونه ها به شمار مي روند.ماتريکس حرکات موزون تيراندازي در فيلمهاي جان واتسن و کريک، حرکات بدلکاري آکروباتيک در صحنه هاي آثار کونگ فويي جکي چان و سبک اسلوموشن در وسترنهاي سام پکين پا را تلفيق مي کند و آنها را در قالب داستاني آينده نگرانه و فوق العاده قرار مي دهد.تهيه کننده اين فيلم جوئل سيلور(48 ساعت، اسلحه مرگبار 1 تا 4، جان سخت و غيره)سلطان فيلم اکشن مدرن است.در دهه 1950 سينماگران فيلمهاي پليسي را در قالب وسترن بازسازي کردند.در دهه هاي 1990 و 2000 آنها فيلمهاي اکشن را در قالب علمي -تخيلي بازسازي کردند.گزارش اقليت فيلمي پليسي در قالب علمي-تخيلي است.

18-اکشن وسترن
 

در اينجا تيراندازيها مانند فيلمهاي اکشن است، اما تعقيب و گريزها روي اسب و نه با اتومبيل انجام مي شود.فيلمهاي پکين پا مانند اين گروه خشن ودر سرزمين مرتفع بتاز، حرفه اي ها، غرب وحشي وحشي (ترکيب گونه هاي رفاقت مردانه، وسترن، علمي -تخيلي، پايان جهاني...)و هفت دلاور نمونه هاي شاخص زير گرنه مورد بحث هستند. در اين فيلمها غرب وحشي در حکم پس زمينه داستان متکي بر اکشن مورد استفاده قرار مي گيرد.در دهه هاي 1940 و 1950 استفاده از فيلمنامه هاي قديمي «پليسها و دزدها»در وسترن بسيار رايج بود.بدين ترتيب فيلمهاي عجيبي مانند شيطاني که در غرب تاخت ساخته شد.اين فيلم در مورد کالبوي قاتل زنجيره اي است و بر مبناي بوسه مرگبار شکل گرفته است.

19-فيلمهاي گنگستري
 

فيلمهاي اکشني که راجع به جنايت سازمان يافته ساخته شده اند.برگه هاي والاچي، صورت زخمي، دسته سيسيلي ها، پول بده يا بمير و دشمن اجتماع را مي توان در اين مقوله جاي داد.فيلمهاي پدر خوانده را در اين مجموعه قرار نمي دهم، زيرا اساساً داستانهاي خانوادگي با صحنه هاي تيراندازي هستند. در اينجا کانون توجه فيلم نه جنايت، بلکه سازمان جنايي و غالباً فردي است که آن را اداره مي کند و فرد ديگري که او را به زير مي کشد.فيلم محبوب من در اين زير گونه دهه خروشان 1920 است که يکي از بهترين فيلمهاي اکشن تاريخ سينما محسوب مي شود.

20-شمشير بازي
 

فيلمهاي اکشني که به دوران قديم مي پردازند و به جاي تفنگ در آنها از شمشير استفاده مي شود.کلاسيکهاي برادران وارنر، فيلمهايي چون ناخدا بلاد ( ارول فلين در نقش دزد دريايي)و ماجراهاي رابين هود (ارول فلين در نقش رابين)و فيلمهاي واقع گرايانه اخير مانند راب روي (ليام نيسون در نقش راهزن اسکاتلندي )و گوشت و خون (روتگر هاور در نقش شواليه اي زره پوش)تا فيلمهاي رمانتيک صحرايي مانند شير و باد (شون کانري در نقش يک شيخ)و فيلمهاي پر ماجرايي چون مردي که مي خواست سلطان باشد (شون کانري در نقش شاه)و اکشنهاي رمانتيکي مانند مشعل وکمان (برت لنکستر در نسخه اي ايتاليايي از رابين هود)و راهزن کريمسون (برت لنکستر در نقش دزد دريايي)همگي در اين رده قرار مي گيرند.هر بار که فکر مي کنم اين گونه مرده است فيلمي درخشان مانند نقاب زورو ساخته تري روسيو و تد اليوت از راه مي رسد و آن را احيا مي کند!

21-تريلرهاي سياسي
 

شايد آدمي پارانويايي باشيد ولي معنايش اين نيست که نمي خواهند شما را بگيرند!دوران پس از واترگيت مملو از فيلمهايي راجع به توطئه هاي دولت و افراد بي گناهي است که اسير آن مي شوند، اما فيلمهاي جديدي مانند دشمن مردم و آثار پر سر و صدايي مانند قتل در ساعت 1600 و قدرت مطلق علاقه اي تجديد شده به اين زير گونه را نمود مي دهند.اين يکي ديگر از زير گونه هاي مورد علاقه من با فيلمهايي چون ديد پارالکس، کانديداي منچوري، مکالمه و سه روز کندر است.

22-هنرهاي رزمي
 

ريشه اين گونه به فيلمهايي چون در اقيانوس آرام (1942)بر مي گردد که سبکهاي مبارزات مرموز شرقي را نشان مي دهد.فيلمهاي وارداتي آسيايي چون مشتهاي خشم و نمايشهاي تلويزيوني مانند زنبور سبز و کنگ فو به اژدها وارد مي شود انجاميد و فيلمهاي هنرهاي رزمي رسماً پا به عرصه گذاردند. از طرف ديگر ستاره هاي بزن بهادري مانند جکي چان، ژان کلود وندوم، استون سيگال، دان ويلسون و چاک نوريس وارد اين گونه شدند و به آن تحرک بخشيدند.متأسفانه خيليها سعي دارند از اژدها وارد مي شود تقليد کنند که اين وضع منجر به ظهور فيلمهاي مشابه «مبارزه در رينگ »مانند رينگ آتش، شيردل، جست و جو، ورزش خونين، مسابقه مرگ، مشت خونين، مشت خونين 2 و غيره شده است.اين فيلمها چيزي جز مجموعه اي از مبارزه هاي بي اصل و قانون نيستند...دراين آثار معمولاً فردي پس از کشته شدن برادرش در رينگ وارد رقابت مي شود.نکته کليدي براي ساختن فيلمي خوب در اين زير گونه اين است:به هنرهاي رزمي در حکم سلاح و نه پيرنگ فکر کنيد.داستان اکشن خوبي بسازيد اما طوري که قهرمان به جاي اسلحه از دست و پايش استفاده کند.برخي از نمونه هاي خوب شامل نيروي انتقامجو و فراتر از قانون مي شود.شما مي توانيد هنرهاي رزمي را از هر دو فيلم برداريد و ببينيد که باز هم خوب و استوار مي مانند.

23-مأمور مخفي
 

عده اي تظاهر مي کنند که اشخاص ديگري هستند...آيا آنها را پيدا مي کنند ومي کشند؟ پليس هاي مخفي، خبرنگاران مخفي و مأموران مخفي اف.بي. آي در اين زمره اند.گاهي فردي که مخفيانه مشغول عمليات است، تظاهر مي کند که فردي ديگر است (مثلاً در رمان مرگ و زندگي بابي زد نوشته دان وينلسو).ولي آنها معمولاً تظاهر مي کنند که جنايتکارند، در حالي که چنين نيست.اين زير گونه در هر صحنه اي تعليق فوري ايجاد مي کند.زيرا همواره امکان خطر وجود دارد.در بين فيلمهاي اخير اين زير گونه دني براسکو از همه بهتر است.از جمله فيلمهاي کلاسيک اين رده مي توان از اين آثار نام برد: خياباني بدون نام (مارک استيونس در نقش پليسي که به گنگسترها مي پيوندد)، خانه بامبو (رابرت استک به گروهي تبهکار متشکل از فروشندگان بازار سايه پس از جنگ جهاني دوم ملحق مي شود)، همچنين فيلمهايي چون پوشش عميق (لارنس فيشبرن براي جف گلدبلوم سرکرده فروشنده مواد مخدر کار مي کند)و سرزمين هيچ کس (دي.بي سويني براي چارلي شين اتومبيل مي دزدد.فيلمنامه را ديک ورل نويسنده مجموعه تلويزيوني قانون و نظم نوشته است)و فيلمنامه اصلي من براي فيلم پايه به خوبي در اين زيرگونه قرار مي گيرد.

24-انتقام
 

شخصيتهاي اصلي به جاي صحبت درباره اين عمل شروع به انجام آن مي کنند.در آرزوي مرگ همسر پل کرسي کشته مي شود واو جنايتکاراني را که مرتکب اين عمل شده اند، تعقيب مي کند و آنها را مي کشد.در از فاصله اي نزديک وقتي لي ماروين به وسيله همسر و بهترين دوست خود مورد اصابت گلوله قرار مي گيرد، از مرگ نجات مي يابد و رد آنها را تا لس آنجلس پي مي گيرد.در اين ميان هر کسي را که سر راهش قرار مي گيرد مي کشد.در کارتر را بگيريد برادر مايکل کين کشته مي شود و او نيز دست به کشتن مي زند.در خانم 45 زني از سوي عده اي مورد تعدي قرار مي گيرد، ولي بيکار نمي نشيند.او خود را به شکلها و پوششهاي مختلف در مي آورد و اعتماد هر يک از تجاوزگران را جلب مي کند...سپس آنها را مي کشد.در اوج التهاب پس از آن که گنگستري زن و دختر گلن فورد را مي کشد، وي ارتشي يک نفره تشکيل مي دهد.انتقام شبيه روشي براي پختن کيک و خوردن آن است. مخاطبان از اين که مي بينند انتقامجويان دست به اعمال خشن و ناراحت کننده اي مي زنند، خوشحال مي شوند.

25-سينماي فاجعه
 

مدتها فکر مي کردم که اين زيرگونه از بين رفته است، اما طي سالهاي اخير چند فيلم آن را دوباره به عرصه باز گردانده اند.هر بار که فکر مي کنيم ديگر طومار اين زيرگونه پيچيده شده است، دوباره احيا مي شود.فيلمهاي موفق جديدي مانند آرما گدون و برخورد شديد رگه هايي از زيرگونه سينماي فاجعه در خود دارند.در اين فيلمها، پس زمينه داستان بقا را، فجايع بزرگ طبيعي شکل مي دهند.در واقع به نوعي پسر عموي سينماي ماجرايي محسوب مي شود، زيرا در هر دوي آنها انسان عليه طبيعت قرار مي گيرد.معمولاً کشمکش عميقي بين بازماندگان در مي گيرد که به مسئله رهبري يا مسئوليت مقابله در برابر فاجعه مربوط مي شود.بهترين فيلمي که تا کنون در عرصه سينماي فاجعه ساخته شده است سانفرانسيسکو (1936)است.همچنين فيلمهاي پر ستاره آسمان خراش جهنمي و فرودگاه نسبت به فيلمهاي جديدتر روشنايي روز، قله دانته و آتشفشان يک سر و گردن بالاتر هستند.

26-هجويه
 

در اين زير گونه، اکشن براي ايجاد خنده دستمايه قرار مي گيرد.دو فيلم آستين پاورز نمونه هاي خوبي از آثار جديد اين زير گونه هستند.اين فيلمها ضمن وفاداري کامل به قواعد سينماي اکشن آنها را به تمسخر مي گيرند.بازيگران تئاتر کنتاکي استاد اين زيرگونه هستند.از هجويه هاي سينماي فاجعه مانند هواپيما!گرفته تا هجو فيلمهاي جاسوسي مانند فوق محرمانه!تا هجو پليسها و دزدان در فيلمهاي سلاح آخته و هجو هنرهاي رزمي در فيلم مرغ کنتاکي. برخي از فيلمهاي محبوب من در اين زير گونه از اين قرارند.سر زير آب کن (بر اساس اولين رمانهاي جان گاردنر)، مأمور ما فلينت و رويال فلش ( هجويه شمشير بازي بر اساس رمان فلش من نوشته جرج مک دانلد فريزي ير).روش ساختن هجويه اي خوب، استفاده جدي از قواعد گونه است.مثلاً چنين رويکردي درهجويه اژدها وارد مي شود يعني فيلم مرغ کنتاکي بسيار بامزه و موفق از کار در آمده است.

27-جاسوسي
 

صرف نظر از فيلمهاي جيمز باند، نشاني از آثار اين گونه ديده نمي شود.اما اگر جيمز کامرون بخواهد نسخه بعدي دروغهاي واقعي را بسازد، شايد وضع عوض شود.در اين زيرگونه دسيسه هاي خارجي دستمايه قرار مي گيرد. مثلاً در فيلمهاي شيک جيمز باند هم چون گلدفينگر، چشم طلايي و دنيا کافي نيست تا فيلمهاي متفکرانه تري مانند جاسوسي که از سردسير آمد و نيز فيلم مورد علاقه من پرونده ايپکرس.لوکيشنهاي خارجي، دسيسه ها و حقه ها و مسئله وفاداري جزو عناصر کار به شمار مي روند.براي آن که نکات جالبي در مورد ادبيات جاسوسي دستگيرتان شود، رمان عشاق پنهان اثر چارلز مک کري را بخوانيد.

28-پسا آخر الزماني
 

پس از يک تريلر پايان جهاني، ديگر چه اتفاقي مي افتد.تمدن به صورتي که مي شناسيم از بين مي رود.ديگر هيچ جامعه اي، هيچ قاعده اي و هيچ قانوني وجود نخواهد داشت.آدم ها ناچارند براي ادامه بقا بجنگند.مي توانم به يک دوجين فيلم اشاره کنم که به خوبي در اين گونه قرار مي گيرند.اما تصميم گرفتم که فقط به بهترين نمونه اشاره کنم.جنگجوي جاده (مد مکس2):مکس از هرج و مرج ناشي از نابودي جهان سر بر مي آورد و به جامعه اي موقتي مي پيوندد، سپس درگير مبارزه با هرج ومرجي مي شود که خودش هم بخشي از آن است.فيلم يکي از اساسي ترين و کامل ترين فيلمهاي اکشن پسا آخر الزماني است.

29-بقا
 

در عرصه خاکستري بين فيلمهاي ماجرايي و سينماي فاجعه اين زيرگونه را در مورد گروهي از آدمها (از جمله بوميان خشمگين)مي يابيم که ناچارند براي بقا دست به دست هم بدهند.اين فيلمها معمولاً بيشتر متکي بر درام و نه اکشن هستند.البته تنازع بقا تا حد قابل توجهي اکشن هم ايجاد مي کند.نبردها، تيراندازيها و تعقيب و گريزها جزو عناصر اين زير گونه محسوب مي شوند. يکي از نمونه هاي مهم نجات يافتگان است.البته اين زيرگونه با فيلمهايي چون پنج بازمانده (1939)و کشتي گمشده (1934)شکل گرفت.البته از فيلمهايي چون آسايش جنوبي، صحرا و فيلم مورد علاقه خود من پرواز فونيکس غافل نشويد.

30-گونه تلفيقي
 

اين مورد به خودي خود زير گونه محسوب نمي شود، بلکه چتري است که ترکيب اکشن و گونه هاي ديگر را در بر مي گيرد.گونه اي را مد نظر قرار دهيد و به آن اکشن بيفزاييد و زير گونه تازه اي ايجاد کنيد.دشوار بتوان تصور کرد که گونه هاي موزيکال و اکشن با هم تلفيق شوند.اما خيابان هاي آتش نمونه فيلم اکشن موزيکال است.شکسپير و اکشن؟ جو مکبث (1955)را ببينيد.فيلمهاي متعددي وجود دارد که در آنها وررش و اکشن با هم ترکيب شده اند.از جمله رولربال في.فيلمنامه شکارچي شب نوشته خود من، گونه اکشن با هنرهاي رزمي تلفيق مي شود.دان ويلسون (اژدها)قهرمان کيک بوکس به گروهي از ضد قهرمانهاي خون آشام ضربه مي زند و شليک مي کند و... سالها بعد در فيلم تيغ اين فکر در قالب فيلمي بسيار پر هزينه تر با فيلمنامه اي ضعيفتر تقليد مي شود.در آخر روزها زير گونه دلهره شيطاني و گونه اکشن با هم تلفيق مي شوند، به طوري که قهرمان و شيطان (گابريل برن)درخيابانهاي نيويورک به يکديگر شليک مي کنند.با تلفيق گونه ها مي توانيد به فيلمي برسيد که اصيل به نظر مي رسد، با وجود اين آن قدر اکشن دارد که سالن سينماها را در جمعه شب پر کند.
دهها زيرگونه اکشن ديگر هم وجود دارند، اما جاي کافي براي پرداختن به همه آنها نيست.مثلاً گريخته در 60 ثانيه با شرکت نيکلاس کيج مرحله توليد را پشت سر گذاشته.آيا اين فيلم زير گونه سوانح اتومبيلها را زنده مي کند؟ از طرف ديگر نسخه جديدي از اسموکي و راهزن در دست توليد است که شايد زيرگونه تعقيب و گريز با کاميون را زنده کند که در اواخر دهه 1970 و اوايل دهه 1980 محبوب ترين داشت.همچنين چند فيلم سينماي فاجعه بر زمينه سياراتي ديگر در مرحله توليد است!هر چند سال يک بار زير گونه تازه اي متولد مي شود.شايد شما بتوانيد پدر يا مادر خوشبخت زير گونه بعدي باشيد!
منبع:ماهنامه فيلم نگار18