اول مهر بـا شپش مي‌آيد

ديدن شپش، اين حشره خزنده و چندش‌آور، براي اکثر مردم واقعا ترسناک است. البته فردي که اين حشره را در موهاي خود پيدا کرده، احساسات ديگري غير از ترس را هم تجربه مي‌کند. مثل خجالت از اينکه آدم کثيف و شلخته‌اي به نظر مي‌رسد. والديني که فرزند آنها مبتلا به شپش سر مي‌شود هم تا مدت‌ها عذاب وجدان دارند چون فکر مي‌کنند پدر و مادر خوب و مسوولي نبوده‌اند.
شپش سر حشره‌اي کوچک و بدترکيب است که روي مو، ابرو و مژه انسان زندگي انگلي خود را شروع مي‌کند. حرکات اين حشره باعث احساس خارش شديد در پوست مي‌شود. جالب اينجاست که ابتلا به شپش سر يک پديده جهاني است و مخصوص قاره و کشور يا حتي سن و سال خاصي نيست. اما براساس گزارش سازمان کنترل و پيشگيري بيماري‌ها در آمريکا، اکثر مبتلايان به شپش در ايالات ‌متحده، بچه‌هاي مدرسه‌اي هستند. متخصصان بهداشت مي‌گويند هر ساله 6 تا 12 ميليون کودک در آمريکا شپش مي‌گيرند. اين کودکان اکثرا 3 تا 11 ساله هستند يعني در سنين دبستان.
خانم ليزا بيرن پرستاري است که از 20 سال پيش تاکنون به عنوان مربي بهداشت در مدارس مشغول به کار بوده است. او معتقد است که اکثر موارد ابتلا ، پس از پايان تعطيلات و هنگام بازگشايي مدارس اتفاق مي‌افتد. خانم بيرن مي‌گويد: «وقتي بچه‌ها از مسافرت‌هاي تابستاني و کمپ‌هاي گروهي برمي‌گردند اين حشره را هم همراه خود مي‌آورند. بچه‌ها دوست دارند هميشه دست در گردن هم بيندازند و همه جا با هم باشند. حتي خيلي از آنها با هم مي‌خوابند و روي زمين غلت مي‌زنند.» البته طبق تجربيات خانم بيرن در زمستان هم اين بيماري دوباره سراغ بچه‌ها برمي‌گردد. چون ژاکت‌ها و کلاه‌ها در اين فصل از کمد بيرون مي‌آيند و خيلي از اوقات بچه‌ها کلاه يا کاپشن همديگر را مي‌پوشند. همين کار حشره و تخم آن را جابه‌جا مي‌کند.
دکتر دبورا شولر، مدير انجمن ملي مبارزه با شپش در آمريکا مي‌گويد: «هوشياري ، کليد موفقيت در برخورد با اين حشره است. پدر و مادرها بايد هميشه و به طور مرتب موهاي فرزندان خود را چک کنند. مسلما پيدا کردن مشکل در همان ابتدا، درمان را هم ساده‌تر مي‌کند.»

شپش سراغ همه مي‌رود
 

هر بچه‌اي ممکن است به شپش سر مبتلا شود ، چه ثروتمند و چه فقير. اصولا ابتلا به شپش سر نه نشانه وضعيت بد اجتماعي و اقتصادي در خانواده است و نه علامت رعايت‌نکردن بهداشت فردي. شپش‌ها نمي‌توانند بجهند يا پرواز کنند. براي انتقال اين حشره از فردي به فرد ديگر، بايد ارتباط نزديکي بين اين دو شخص وجود داشته باشد. مثلا دو نفر که به موي هم دست بزنند، کلاه يا روسري يکديگر را بپوشند يا روي يک بالش و ملحفه بخوابند. در چنين مواردي حشره از طريق خزيدن خود را حرکت مي‌دهد و منتقل مي‌شود. دقيقا به خاطر همين روش انتقال است که بيماري شپش سر در بچه‌هاي دبستاني بيشتر ديده مي‌شود. چون اغلب آنها ارتباط جسمي زيادي با هم دارند. مثلا عادت دارند صورت خود را به هم نزديک کنند و در گوشي حرف بزنند يا اينکه يک جا دراز بکشند و با هم بازي کنند. وقتي بچه‌اي در مدرسه پيدا مي‌شود که شپش لاي موهاي او وجود دارد درواقع زنگ خطري براي مسوولان مدرسه و مربي بهداشت به صدا درمي‌آيد. خانم ليزا بيرن مي‌گويد: «در چنين موقعيتي بايد در قدم اول بچه را آرام کرد. چون بيشتر بچه‌ها از تصور وجود حشراتي بين موهاي خود وحشت‌زده مي‌شوند. اما در قدم بعدي بايد خيلي دقيق و کامل با آنها صحبت کرد تا منشا انتقال بيماري کشف شود. مثلا بايد پرسيد اين بچه بيشتر ساعت استراحت خود را در کدام قسمت مدرسه و با چه کساني مي‌گذراند؟ در ضمن اينکه کودک موردنظر چه ورزشي در مدرسه انجام مي‌دهد هم اهميت ويژه‌اي دارد. چون برخورد بدني و نيز استفاده از لباس يا کلاه مشترک بين بچه‌هاي مدرسه‌اي که در يک تيم ورزشي هستند امري رايج است.»

مبارزه با شپش
 

شايد علت ترس و اضطراب اکثر مردم از شپش ريشه در درمان آن هم داشته باشد. از بين بردن کامل شپش و تخم‌هايش به دقت زياد و زماني طولاني احتياج دارد.
خانم جکسون، يکي از والديني است که فرزندش سال گذشته همزمان با شروع سال تحصيلي جديد مبتلا به شپش سر شد. او مي‌گويد: «يک شب متوجه شدم فرزندم مرتب سرش را مي‌خاراند. حتي موقع خوابيدن به اتاق من آمد و گفت کمکش کنم تا سرش را خوب بخاراند. وقتي به دقت موهاي او را وارسي کردم با کمال تعجب اين حشرات ريز چندش‌آور را روي پوست سرش ديدم. به شدت دست‌پاچه شدم و فورا براي خريدن دارو از خانه بيرون رفتم. شامپو و داروي مورد نظر را از يک سوپرمارکت شبانه‌روزي خريدم و همان شب درمان پسرم را شروع کردم. البته خارش او به سرعت از بين رفت. اما چند روز بعد متوجه شدم مشکل همچنان وجود دارد و با اقدامات من به‌طور کامل درمان نشده است. درواقع مبارزه با شپش تا زمان از بين رفتن تک‌تک تخم‌هاي اين حشره ادامه دارد و در اين راه بايد دقت و پشتکار زيادي به خرج داد.»

پيشگيري از ابتلا
 

جمله معروف پيشگيري بهتر از درمان است، مثل اکثر بيماري‌ها در مورد شپش سر هم صدق مي‌کند. قدم اول در پيشگيري، تدارک فضاي مناسب آموزشي براي بچه‌هاست. کلاس‌هاي کوچکي که تعداد زيادي دانش‌آموز در آنها تحصيل مي‌کنند بهترين محل براي انتقال بيماري هستند. چون بچه‌هايي که پشت نيمکت‌ها و صندلي‌هاي به هم فشرده نشسته‌اند، بيشترين ارتباط بدني را با يکديگر خواهند داشت. نکته ديگر موهاي بچه‌هاست. بهتر است موي بچه‌ها را در سنين دبستان کوتاه نگه داشت. حتي آمارها نشان مي‌دهند که پسرها و دخترهاي موکوتاه کمتر از دخترهاي موبلند، مبتلا به شپش سر مي‌شوند. علاوه بر اينها والدين هم بايد هفته‌اي 2 بار به وسيله يک شانه ظريف موي بچه‌هاي خود را شانه بزنند. با اين کار، والدين فرصت کافي براي وارسي پوست سر بچه‌ها دارند. اگر شپش وارد موهاي کسي شده باشد درمان در مراحل اوليه به مراتب ساده‌تر خواهد بود.

درمان
 

داروهايي که براي درمان شپش سر استفاده مي‌شوند حاوي نوعي حشره‌کش ضعيف از خانواده پايرترين‌ها هستند. پايرترين‌هاي ضعيف به جز نوزادان براي بقيه سنين کاملا بي‌خطر محسوب مي‌شوند. اين داروها بدون نسخه پزشک هم قابل‌فروش هستند. چون در هر ساعتي از شبانه‌روز که کسي فهميد شپش بين موهاي او وجود دارد بايد فورا دارو را بخرد و درمان را شروع کند. اما اين به آن معنا نيست که ضرورتي براي مراجعه به پزشک وجود ندارد بلکه بايد در اولين فرصت ممکن به پزشک مراجعه کرد تا پوست سر بيمار را ببيند و دستورات لازم را در مورد درمان کامل و ريشه‌کني شپش به فرد بدهد.
منبع:www.salamat.com
/ع