معناي علايم استاندارد

وقتي قصد داريد يك ماده غذايي بسته‌بندي‌شده بخريد به چه چيزي توجه مي‌كنيد: قيمت؟ تاريخ مصرف؟ يا مهر استاندارد؟ بسياري از در براي خريد مواد غذايي دقت زيادي نمي‌كنند و برعكس، بعضي ديگر با دقت تمام، اطلاعاتي را كه روي بسته‌بندي درج شده، مي‌خوانند.
اين اطلاعات اغلب به صورت نوشته و گاهي هم به شكل جداول يا علايم خاصي روي بسته‌بندي‌ها درج مي‌شود. اين علامت‌ها كه روز به روز تعدادشان بيشتر مي‌شود ظاهري موجه و قابل اعتماد به مواد غذايي مي‌دهند. اما شايد بد نباشد بدانيد که بيشتر بودن تعداد اين علايم الزاما به معناي بهتر بودن محصول نيست. جالب‌تر اينكه برخي از اين علايم هيچ اطلاعاتي در مورد خود محصول به شما نمي‌دهند و تنها اطلاعاتي در مورد استانداردهاي مديريت كارخانه سازنده ارائه مي‌دهند.
در ميان همه اطلاعاتي كه روي بسته‌بندي مواد غذايي ذكر مي‌شود، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي درج تعدادي از آنها را الزامي كرده است. اين اطلاعات شامل نام و آدرس موسسه سازنده، نام محصول، شماره پروانه ساخت از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزن يا حجم محصول، شماره سري ساخت، مواد تشكيل دهنده، تاريخ توليد و انقضا، شرايط نگهداري و عبارت ساخت ايران است. بنابراين اگر با محصولي مواجه شديد كه نتوانستيد يكي از اطلاعات بالا را روي بسته‌بندي آن مشاهده كنيد، شك نداشته باشيد كه با خريد آن سلامت خودتان را به خطر مي‌اندازيد. اما علامت‌هاي ديگري كه روي بسته‌هاي مواد غذايي مي‌بينيم چه معنايي دارند؟ براي رسيدن به پاسخ اين سوال از دكتر آراسب دباغ‌مقدم، متخصص صنايع غذايي پرس‌وجو كرده‌ايم.

استانداردهاي حداقل و حداكثر چیست؟
 

علامت استاندارد ايران نشان مي‌دهد كه يك ماده غذايي از حداقل معيارهاي لازم از نظر بهداشت، كيفيت و سلامت برخوردار است. داشتن علامت استاندارد ايران نشان‌دهنده رعايت حداقل اين الزامات است نه سقف مطلوب آنها؛ بنابراين، داشتن اين علامت به معني بهترين بودن نيست. در مقابل، در سال‌هاي اخير، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نشان جديدي طراحي كرده كه نشان ايمني و سلامت وزارت بهداشت يا سيب سبز نام دارد و به محصولاتي تعلق مي‌گيرد كه حداكثر ايمني و سلامت تغذيه را داشته باشند نه حداقل آن را. اين علامت نشان مي‌دهد كه يك محصول غذايي از نظر وزارت بهداشت، بالاترين كيفيت‌ها را در نوع خودش داراست.

علامت «حلال» يعني چه؟
 

اين علامت همان‌طور كه از نام‌اش بر مي‌آيد، حاكي از حلال بودن محصول است اما اين علامت با شكل‌هاي مختلف و متفاوتي روي بسته‌بندي مواد غذايي ديده مي‌شود. دليل اين امر اين است كه در كشور ما در حال حاضر سازمان يا موسسه واحدي نيست كه حلال بودن محصولات را تاييد كرده و نشان حلال را به آنها اعطا كند. بنابراين، كارخانه‌ها براي نشان دادن حلال بودن محصولات خود بنا به سليقه خودشان از علايم مختلفي استفاده مي‌كنند.. اما مركز تحقيقات و اطلاع‌رساني اتاق اسلامي در ايران داراي يك نشان ثبت شده براي غذاهاي حلال است كه به همراه عبارت ICRIC (مركز تحقيقات و اطلاع‌رساني اتاق اسلامي) روي برخي از مواد غذايي ديده مي‌شود.

عبارت HACCPHیعنی چه؟
 

اين عبارت، يک کلمه اختصاري متشکل از حروف اول چند كلمه انگليسي به معني تجزيه و تحليل مخاطرات و كنترل نقاط بحراني است. HACCP يكي از سيستم‌هاي مديريتي بهداشت، سلامت و ايمني مواد غذايي است كه هدف آن پيشگيري از آلودگي مواد غذايي از نظر زيستي، شيميايي و فيزيكي است كه تمامي جنبه‌هاي بهداشتي مواد غذايي از مواد اوليه تا محصول نهايي را تحت پوشش قرار مي‌دهد. وجود اين علامت روي محصول نشان مي‌دهد كه آلودگي‌هايي مثل باكتري‌هاي بيماري‌زا، مواد شيميايي مضر و يا آلودگي‌هاي فيزيكي مثل خرده فلز يا شيشه در محصول وجود ندارد.

علامت «ايزو» يعني چه؟
 

اگر روي بسته‌بندي‌هاي مواد غذايي دقت كنيد، انواع عبارت‌هايي را كه با ايزو شروع مي‌شوند، مي‌بينيد. مثلا ايزو 9001، ايزو1400 يا ايزو 22000. نام ايزو برگرفته از حروف اختصاري لغات انگليسي به مفهوم «سازمان بين‌المللي استانداردسازي» است. گواهي‌نامه‌هاي ايزو، گواهي‌نامه‌هاي بين‌المللي براي سيستم‌هاي مديريت و تضمين کيفيت هستند و فقط منحصر به محصولات غذايي نيستند. به جز ايزو 22000 كه نشان‌دهنده كيفيت، بهداشت و سلامت ماده غذايي است؛ ساير ايزوها مربوط به سيستم‌هاي مديريتي، زيست محيطي و بهداشت حرفه‌اي كارخانه سازنده هستند و ارتباطي با محصول كارخانه ندارند. به‌عنوان مثال، استاندارد ايزو 9001 استانداردي عمومي است که تمامي سازمان‌ها مي‌توانند گواهي‌نامه آن را دريافت کنند. جالب است بدانيد كه در برخي کشورهاي اروپايي سوپرمارکت، پزشک يا راننده تاکسي نيز موفق به اخذ گواهي‌نامه ايزو 9001 شده‌اند. ايزو 1400 نيز كه نوعي سيستم مديريت محيط زيست است، به كارخانه‌هايي تعلق مي‌گيرد كه براي كمك به پاكيزگي محيط زيست تلاش كنند و داشتن نشان ايزو 18001 نشانه تامين بهداشت حرفه‌اي كارخانه است و نشان مي‌دهد كه محيط و شرايط كاري براي كاركنان كارخانه مطلوب و بي‌خطر است.
علايم ديگر که بر روی بسته بندیهای مواد غذایی است، به جه معناست؟
بسياري از علايم موجود روي بسته‌هاي مواد غذايي، شرايط نگهداري آنها را توضيح مي‌دهد؛ مثلا علامت يك خورشيد كه روي آن ضربدر كشيده شده يعني ماده غذايي نبايد در معرض نور مستقيم خورشيد قرار گيرد يا علامت ابر باراني كه روي آن ضربدر زده شده به اين معناست كه بايد ماده غذايي را از رطوبت دور نگه داريد. وجود شكل يك دماسنج كه دو دماي بالا و پايين را نشان مي‌دهد هم به اين معناست كه ماده غذايي نبايد در محيطي گرم‌تر از دماي حداكثر و سردتر از دماي حداقل نشان داده شده در شكل قرار گيرد.

پي نوشت :
 

*متخصص صنايع غذايي
منبع:www.salamat.com
/ع