![حداکثر استفاده از حداقل روغن حداکثر استفاده از حداقل روغن](https://rasekhoon.net/_files/thumb_images700/article/83ebd77f-c9ec-46f5-b376-5de5d467645c.jpg)
حداکثر استفاده از حداقل روغن
نويسنده:مژده پورمسلمي
چربيها و روغنهاي خوراکي نقش مهمي در تغذيه ما دارند. مصرف مقدار کافي چربي در رژيم غذايي براي حفظ سلامت ضروري است ولي از سوي ديگر، مصرف زياد چربيها در برنامه غذايي روزانه به دليل اينکه کالري زيادي توليد ميکنند، موجب اضافه وزن و چاقي ميشود و به همين دليل، احتمال ابتلا به بيماريهاي قلبيعروقي، افزايش فشارخون و بيماري ديابت يا مرض قند را افزايش ميدهد.
در دهه اخير اگرچه استانداردهاي زندگي بهبود يافته و دسترسي به مواد غذايي و خدمات بهداشتي افزايش يافته است اما پيامدهاي منفي از جمله الگوي غذايي نامناسب، كاهش فعاليت بدني و افزايش مصرف دخانيات را به دنبال داشته كه اين مساله به افزايش بيماريهاي مزمن مرتبط با غذا به ويژه در جوامع فقير منجر شده است. از تغييرات نامطلوب در رژيم غذايي ميتوان به افزايش انرژي دريافتي از غذاي مصرفي (افزايش مصرف چربي و شكر)، دريافت چربيهاي اشباع (افزايش مصرف روغنهاي جامد)، كاهش دريافت كربوهيدراتهاي مركب، فيبر غذايي و كاهش دريافت ميوه و سبزي اشاره کرد.
چربيهاي مواد غذايي در حقيقت چربي بافتهاي گياهي و حيواني هستند كه از طريق مصرف مواد غذايي وارد بدن ميشوند. اسيدهاي چرب موجود در مولكولهاي گوناگون چربيها از نظر تغذيهاي اهميت ويژهاي دارند.
اسيدهاي چرب يك غيراشباع (MUFA) اين نوع اسيدهاي چرب در تمام فرآوردههاي حيواني و گياهي يافت ميشوند. اسيدهاي چرب تك غير اشباع در زيتون، روغن بادام زميني و بيشتر مغزها وجود دارند. روغن زيتون داراي 75 درصد اسيد چرب تك غير اشباع (اسيد اولئيك) است و به همين دليل داراي قوام خاصي است.
اسيدهاي چرب چند غيراشباع (PUFA): روغنهاي گياهي مانند آفتابگردان، ذرت، سويا، كلزا (كانولا)، دانهها، مغزها و ماهيهاي چرب از مهمترين منابع غذايي اسيدهاي چرب چند غيراشباع به شمار ميروند. اسيد لينولئيك (6درصد) يكي از متداولترين اسيدهاي چرب چند غيراشباع است كه اغلب در روغنهاي گياهي مانند آفتابگردان وجود دارد. اسيدهاي چرب دكوزاهگزاننوئيك و ايكوزاپنتانوئيك (3 درصدد) بهطور معمول در ماهيهاي چرب مانند ساردين، سالمون، هاليبوت، ماهي خال مخالي و قزلآلا وجود دارند.
اسيدهاي چرب ضروري: برخي از اسيدهاي چرب كه در بدن ساخته نميشوند ولي در حفظ سلامت انسان نقش حياتي به عهده دارند، اسيدهاي چرب ضروري ناميده ميشوند. اسيدهاي چرب ضروري عبارتاند از: اسيد آلفا لينولنيك (امگا3) اسيد لينولئيك (امگا 6) و اسيد آراشيدونيك) امگا 9 اسيدهاي چرب امگا-3 به طور عمده در دانهها، مغزها و ماهيهاي چرب يافت ميشوند. روغن كلزا (كانولا)، تخم كتان و شاهدانه منابع خوبي از (امگا3) هستند. اسيدهاي چرب امگا-6 به طور معمول در روغنهاي گياهي مانند آفتابگردان، ذرت و سويا وجود دارند.
در يك رژيم غذايي متعادل نسبت(امگا3) به (امگا6) بايد حدود يک به پنج باشد در حالي كه اين نسبت در حال حاضر بين 1به15 تا 1 به 20 متغير است.
با توجه به نقش اسيدهاي چرب ضروري در رشد، حفظ بافتهاي بدن، سيستم ايمني و ..... به برخي از عوارض كمبود آنها در اشاره ميکنم.
اغلب روغنهاي نباتي به فرم طبيعي مايع هستند. اين روغنهاي گياهي را براي توليد چربيهاي داراي سفتي، شكلپذيري يا پايداري بيشتر به طور نسبي هيدروژنه ميكنند. متاسفانه در حين اين فرآيند، مقداري اسيدهاي چرب ترانس تشكيل ميشود. در حقيقت در فرآيند هيدروژناسيون به دليل اشباع شدن پيوندهاي دوگانه با اتمهاي هيدروژن از ميزان اسيدهاي چرب غير اشباع و ضروري موجود در روغن كاسته ميشود. همچنين مقاديري از اسيدهاي چرب ترانس ايجاد اسيدهاي چرب ترانس در جذب با اسيدهاي چرب ضروري رقابت ميكنند و به اين ترتيب نقش اسيدهاي چرب ضروري را مختل ميکنند. اسيدهاي چرب ترانس در مارگارين، روغنهاي نباتي هيدروژنـــه شـــده، كره و چربيهاي موجود در شيرينيها و غذاهاي ســـرخ كـــرده و آماده وجـــود دارند. شــــيرينيها و كراكرها حاوي 3 تا 9 درصد اسيد چرب ترانس هستند. 50 درصد از اسيدهاي چرب ترانس دريافتي از طريق مصرف محصولات حيواني و 50 درصد ديگر به وسيله مصرف روغنهاي نباتي جامد هيدروژنه شده به بدن ميرسد.
توجه داشته باشيد كه اگرچه حيوانات دريايي مانند ميگو حاوي كلسترول هستند ولي مصرف آنها تاثيري روي غلظت كلسترول پلاسما ندارد زيرا نتايج تحقيقات نشان داده اند كه عامل اصلي افزايش دهنده سطح كلسترول ميزان چربي اشباع دريافتي است بنابراين مصرف ميگو اگرچه حاوي كلسترول است ولي به دليل پايين بودن ميزان چربي اشباع آن، تاثيري روي سطح كلسترول پلاسما ندارد و به عبارتي آن را بالا نميبرد.
نکاتي درباره روغن براي حفظ سلامت
با توجه به راهنماييهاي غذايي مناسب براي كنترل چربيهاي خون ميتوان چند توصيه كاربردي زير را براي كاهش دريافت چربيهاي رژيم غذايي ارايه کرد:
جايگزين کردن لبنيات كم چرب (شير، ماست، پنير و. . . ) به جاي لبنيات پرچرب
استفاده از گوشت هاي كم چرب به جاي گوشتهاي پرچرب (حذف پوست مرغ، حذف چربيهاي گوشت قرمز و. . . )
كاهش استفاده از محصولات گوشتي پرچرب
استفاده از مواد غذايي كبابي و پخته به جاي مواد غذايي سرخ شده
استفاده از روغن به مقدار كم در پخت مواد غذايي
استفاده از گوشتهاي سفيد (ماهي، ماكيان و. . . . . . ) به جاي گوشت قرمز، سوسيس، جگر و. . . . . .
كاهش مصرف مارگارينها و روغنهاي نباتي جامد يا هيدروژنه شده
استفاده از روغنهاي مايع به جاي روغنهاي جامد
استفاده از روغن زيتون در برنامه غذايي
كاهش مصرف غذاهاي آماده به ويژه غذاهاي سرخ كرده (سيب زميني سرخ كرده، چيپس و. . . )
افزايش استفاده از ميوهها، سبزيها، حبوبات، دانهها و غلات در برنامه غذايي روزانه
افزايش استفاده از نانهاي سبوس دار
كاهش استفاده از نانهاي روغني
كاهش مصرف زبان، مغز، قلوه
كنترل برچسب مواد غذايي براي تعيين ميزان و نوع چربي آنان
تغيير نسبت در تهيه سس (روغن كمتر و سركه بيشتر)
جايگزين کردن كشمش، آلو و خرما به جاي گردو، بادام و پسته در تهيه كيكها، شيرينيها و نانها
تفت دادن سبزيها به جاي سرخ كردن آنها در حرارت كم
استفاده از بستني ميوهاي به جاي بستني سنتي
جدا كردن چربي روي سطح سسها، سوپها و آب خورشها پس از سرد كردن آن
خودداري از خريد گوشت چرخ كرده آماده
استفاده از آب ليمو و آبغوره همراه با روغن زيتون و ماست به جاي مايونز در سالاد
استفاده كمتر از چربيها در پخت شيرينيها و غذاها
خودداري از مصرف كره با غذا (چلوكباب، زرشك پلو)
استفاده از دوغ يا ماست كم چرب به جاي ماست پرچرب
خودداري از مصرف زرده تخم مرغ همراه با برنج (چلوكباب و. . . )
استفاده از غذاهاي بخارپز و كبابي به جاي غذاهاي سرخ كرده
استفاده از سس قرمز به جاي سس سفيد
انتخاب غذاهايي كه داراي سبزي بيشتر و چربي كمتري هستند
استفاده از يك سالاد سبزي همراه با آبليمو يا سوپ سبزي بدون چربي
مشاهده چگونگي آماده كردن غذاهاي فوري مانند انواع ساندويچها براي تعيين چربي مصرفي بهتر است جمله اصلاح شود. براي مثال: مصرف نکردن سس (مايونز) همراه ساندويچ و با. . . . .
سوال کردن درباره چگونگي تهيه و پخت غذا (سرخ كردن، كباب كردن، بخارپز كردن و. . . )
حتيالامكان از مصرف غذاهاي سرخ شده بپرهيزيد و در صورت لزوم تنها از روغن مايع مخصوص سرخ كردني استفاده كنيد.
روغن مايع مخصوص سرخ كردني در مقابل حرارت پايدار است و از نقطه دود بالايي برخوردار است اما اين به آن معني نيست كه از اين روغن ميتوان چند بار براي سرخ كردن استفاده كرد. از روغن مخصوص سرخ كردني حداكثر دو، سه بار آن هم با فاصله زماني كوتاه براي مثال در طول يك روز ميتوان استفاده كرد. پس از آن بايد روغن را دور ريخت.
به جاي روغن جامد از انواع روغن مايع مانند آفتابگردان، زيتون، كلزا، سويا و يا مخلوط روغنهاي مايع استفاده كنيد. از روغن مايع ميتوان براي تهيه سالاد و پخت وپز موادغذايي با استفاده از حرارتهاي كم استفاده کرد.
براي مصارف شيريني پزي ميتوان در صورت لزوم از روغن سفت و جامد استفاده کرد. به همين دليل در رژيم غذايي سالم توصيه ميشود مصرف شيرينيها محدود شود چون اغلب آنها را با روغن جامد تهيه ميكنند.
روغن مايع نسبت به حرارت، نور و هوا حساس است. روغن را در ظرف در بسته و به دور از نور و حرارت نگهداري كنيد. همچنين روغن مايع معمولي، روغن زيتون، كره و مارگارين نسبت به حرارت مقاومت كمي دارند بنابراين براي سرخ كردن مواد غذايي مناسب نيستند.
از حرارت دادن حلب يا قوطي روغن جامد به علت ايجاد تركيبهاي سميخودداري شود.
مناسبترين نوع روغن براي پخت و پز روغن مايع است ولي در صورت ضرورت استفاده از روغن جامد، توصيه ميشود از روغنهاي نباتي نيمه جامد كه حاوي حداقل مقادير اسيدهاي چرب اشباع و ترانس هستندء استفاده شود. مصرف اين روغنها در مواقعي كه نياز به استفاده از روغن به شكل جامد و سفت وجود دارد مانند شيـريني پـزي و قنادي مناسب است. همچنين در صــــورت تـمـايل بـراي طبخ برنج هم ميتوان از روغنهاي مايع يا نيمه جامد مذكور استفاده كرد.
مصرف روغن زيتون براي موارد متعدد پخت مناسب است ولي به دليل حساس بودن به حرارت بالا نبايد براي سرخ كردن مواد غذايي از آن استفاده کرد. در ضمن استفاده از روغن زيتون به عنوان جايگزين سسهاي سالاد توصيه ميشود.
پيش از خريد روغنها بر چسب آنها خوانده شود و به تاريخ توليد و انقضا و پروانه ساخت وزارت بهداشت توجه شود. هر چه ميزان اسيدهاي چرب غير اشباع روغن بالاتر باشد براي سلامت بهتر است. هنگام خريد انواع مارگارين و يا روغن جامد حتي الامكان محصولي را انتخاب كنيد كه كمترين ميزان اسيدهاي چرب و اسيدهاي چرب ترانس را داشته باشد.
ظروف بستهبندي روغن بايد محكم و بيعيب باشد تا محتويات آن تا پايان مصرف به خوبي حفظ شود.
ظروف فلزي كه مانع نفوذ نور به روغن ميشوند بهتر از پلياتيلنهاي شفاف هستند و روغنهايي كه در بطريهاي پلي اتيلني و يا شيشهاي نگهداري ميشوند نبايد در معرض نور قرار بگيرند زيرا نور موجب تسريع فساد روغن ميشود.
مجاورت با هوا، رطوبت و فلزاتي مانند آهن و مس نيز فساد روغن را تشديد ميكند بنابراين بستهبندي روغن بايد كاملا غيرقابل نفوذ باشد.
با توجه به نقش هوا، حرارت و نور در تند شدن روغنها، روغنها بايد در محل خشك، خنك و دور از نور و هوا نگهداري شوند زيرا مصرف روغنهاي تند شده خطر ابتلا به بيماريهاي قلبيعروقي و سرطانها را افزايش ميدهد و به اين دليل بايد از مصرف روغنهاي تند شده خودداري کرد.
حتيالامكان پس از بازكردن در روغن، آن را در يخچال يا جاي خنك نگهداري کنيد.
روغن نبايد درهيچ مرحله اي بوي تند داشته باشد. ظهور بوي نامطبوع نشانه فساد روغن است.
مواد غذايي چرب مانند غذاهاي حاوي چربي فراوان، چيپس، بيسكوييت و. . . . . . . بايد در محل خشك و خنك و دور از نور و هوا نگهداري شود و يا در ظروف مناسب در يخچال نگهداري شوند. به طور كلي مصرف اين نوع محصولات غذايي بايد محدود باشد.
در ظرف روغن را پس از هر بار مصرف بايد بست و در جاي خنك و دور از نور نگهداري کرد.
به منظور پيشگيري از فساد روغنها حتيالامكان روغنهاي كمحجم را خريداري کنيد (يك ليتري)
روغن زيتون يکي از بهترين روغنهاست و اسيدهاي چرب آن براي بدن بسيار مفيد است. از روغن زيتون براي سالاد و تهيه انواع سسهاي سالاد در خانه استفاده کنيد.
روغن کلزا يا کانولا نيز روغن بسيار خوبي است و حتي مخلوط اين روغن با روغن زيتون براي مصرف در سالادها و پيش غذاها بسيار مناسب است.
روغنهايي مايعي را بخريد که ظرف غير شفاف دارند.
روغنها وارداتي حتما بايد برچسب فارسي و مجوز و پروانههاي لازم وزارت بهداشت را داشته باشند بنابراين روغنهايي که اطلاعات لازم را روي بستهبندي ندارند، نخريد.
اگر روغن در مغازه پشت شيشه مغازه و يا در محل گرم و آفتابگير قرار دارد، به فروشنده تذکر دهيد و توجه داشته باشيد اين روغنها داراي ماده پراکسيد ميشوند که براي سلامت زيانآورند.
منبع: http://www.salamat.com
ae
در دهه اخير اگرچه استانداردهاي زندگي بهبود يافته و دسترسي به مواد غذايي و خدمات بهداشتي افزايش يافته است اما پيامدهاي منفي از جمله الگوي غذايي نامناسب، كاهش فعاليت بدني و افزايش مصرف دخانيات را به دنبال داشته كه اين مساله به افزايش بيماريهاي مزمن مرتبط با غذا به ويژه در جوامع فقير منجر شده است. از تغييرات نامطلوب در رژيم غذايي ميتوان به افزايش انرژي دريافتي از غذاي مصرفي (افزايش مصرف چربي و شكر)، دريافت چربيهاي اشباع (افزايش مصرف روغنهاي جامد)، كاهش دريافت كربوهيدراتهاي مركب، فيبر غذايي و كاهش دريافت ميوه و سبزي اشاره کرد.
چربيهاي مواد غذايي در حقيقت چربي بافتهاي گياهي و حيواني هستند كه از طريق مصرف مواد غذايي وارد بدن ميشوند. اسيدهاي چرب موجود در مولكولهاي گوناگون چربيها از نظر تغذيهاي اهميت ويژهاي دارند.
انواع اسيدهاي چرب
اسيدهاي چرب يك غيراشباع (MUFA) اين نوع اسيدهاي چرب در تمام فرآوردههاي حيواني و گياهي يافت ميشوند. اسيدهاي چرب تك غير اشباع در زيتون، روغن بادام زميني و بيشتر مغزها وجود دارند. روغن زيتون داراي 75 درصد اسيد چرب تك غير اشباع (اسيد اولئيك) است و به همين دليل داراي قوام خاصي است.
اسيدهاي چرب چند غيراشباع (PUFA): روغنهاي گياهي مانند آفتابگردان، ذرت، سويا، كلزا (كانولا)، دانهها، مغزها و ماهيهاي چرب از مهمترين منابع غذايي اسيدهاي چرب چند غيراشباع به شمار ميروند. اسيد لينولئيك (6درصد) يكي از متداولترين اسيدهاي چرب چند غيراشباع است كه اغلب در روغنهاي گياهي مانند آفتابگردان وجود دارد. اسيدهاي چرب دكوزاهگزاننوئيك و ايكوزاپنتانوئيك (3 درصدد) بهطور معمول در ماهيهاي چرب مانند ساردين، سالمون، هاليبوت، ماهي خال مخالي و قزلآلا وجود دارند.
اسيدهاي چرب ضروري: برخي از اسيدهاي چرب كه در بدن ساخته نميشوند ولي در حفظ سلامت انسان نقش حياتي به عهده دارند، اسيدهاي چرب ضروري ناميده ميشوند. اسيدهاي چرب ضروري عبارتاند از: اسيد آلفا لينولنيك (امگا3) اسيد لينولئيك (امگا 6) و اسيد آراشيدونيك) امگا 9 اسيدهاي چرب امگا-3 به طور عمده در دانهها، مغزها و ماهيهاي چرب يافت ميشوند. روغن كلزا (كانولا)، تخم كتان و شاهدانه منابع خوبي از (امگا3) هستند. اسيدهاي چرب امگا-6 به طور معمول در روغنهاي گياهي مانند آفتابگردان، ذرت و سويا وجود دارند.
در يك رژيم غذايي متعادل نسبت(امگا3) به (امگا6) بايد حدود يک به پنج باشد در حالي كه اين نسبت در حال حاضر بين 1به15 تا 1 به 20 متغير است.
با توجه به نقش اسيدهاي چرب ضروري در رشد، حفظ بافتهاي بدن، سيستم ايمني و ..... به برخي از عوارض كمبود آنها در اشاره ميکنم.
ايزومرترانس چيست؟
اغلب روغنهاي نباتي به فرم طبيعي مايع هستند. اين روغنهاي گياهي را براي توليد چربيهاي داراي سفتي، شكلپذيري يا پايداري بيشتر به طور نسبي هيدروژنه ميكنند. متاسفانه در حين اين فرآيند، مقداري اسيدهاي چرب ترانس تشكيل ميشود. در حقيقت در فرآيند هيدروژناسيون به دليل اشباع شدن پيوندهاي دوگانه با اتمهاي هيدروژن از ميزان اسيدهاي چرب غير اشباع و ضروري موجود در روغن كاسته ميشود. همچنين مقاديري از اسيدهاي چرب ترانس ايجاد اسيدهاي چرب ترانس در جذب با اسيدهاي چرب ضروري رقابت ميكنند و به اين ترتيب نقش اسيدهاي چرب ضروري را مختل ميکنند. اسيدهاي چرب ترانس در مارگارين، روغنهاي نباتي هيدروژنـــه شـــده، كره و چربيهاي موجود در شيرينيها و غذاهاي ســـرخ كـــرده و آماده وجـــود دارند. شــــيرينيها و كراكرها حاوي 3 تا 9 درصد اسيد چرب ترانس هستند. 50 درصد از اسيدهاي چرب ترانس دريافتي از طريق مصرف محصولات حيواني و 50 درصد ديگر به وسيله مصرف روغنهاي نباتي جامد هيدروژنه شده به بدن ميرسد.
تريگليسيريدها
كلسترول
توجه داشته باشيد كه اگرچه حيوانات دريايي مانند ميگو حاوي كلسترول هستند ولي مصرف آنها تاثيري روي غلظت كلسترول پلاسما ندارد زيرا نتايج تحقيقات نشان داده اند كه عامل اصلي افزايش دهنده سطح كلسترول ميزان چربي اشباع دريافتي است بنابراين مصرف ميگو اگرچه حاوي كلسترول است ولي به دليل پايين بودن ميزان چربي اشباع آن، تاثيري روي سطح كلسترول پلاسما ندارد و به عبارتي آن را بالا نميبرد.
نکاتي درباره روغن براي حفظ سلامت
با توجه به راهنماييهاي غذايي مناسب براي كنترل چربيهاي خون ميتوان چند توصيه كاربردي زير را براي كاهش دريافت چربيهاي رژيم غذايي ارايه کرد:
جايگزين کردن لبنيات كم چرب (شير، ماست، پنير و. . . ) به جاي لبنيات پرچرب
استفاده از گوشت هاي كم چرب به جاي گوشتهاي پرچرب (حذف پوست مرغ، حذف چربيهاي گوشت قرمز و. . . )
كاهش استفاده از محصولات گوشتي پرچرب
استفاده از مواد غذايي كبابي و پخته به جاي مواد غذايي سرخ شده
استفاده از روغن به مقدار كم در پخت مواد غذايي
استفاده از گوشتهاي سفيد (ماهي، ماكيان و. . . . . . ) به جاي گوشت قرمز، سوسيس، جگر و. . . . . .
كاهش مصرف مارگارينها و روغنهاي نباتي جامد يا هيدروژنه شده
استفاده از روغنهاي مايع به جاي روغنهاي جامد
استفاده از روغن زيتون در برنامه غذايي
كاهش مصرف غذاهاي آماده به ويژه غذاهاي سرخ كرده (سيب زميني سرخ كرده، چيپس و. . . )
افزايش استفاده از ميوهها، سبزيها، حبوبات، دانهها و غلات در برنامه غذايي روزانه
افزايش استفاده از نانهاي سبوس دار
كاهش استفاده از نانهاي روغني
كاهش مصرف زبان، مغز، قلوه
كنترل برچسب مواد غذايي براي تعيين ميزان و نوع چربي آنان
تغيير نسبت در تهيه سس (روغن كمتر و سركه بيشتر)
جايگزين کردن كشمش، آلو و خرما به جاي گردو، بادام و پسته در تهيه كيكها، شيرينيها و نانها
تفت دادن سبزيها به جاي سرخ كردن آنها در حرارت كم
استفاده از بستني ميوهاي به جاي بستني سنتي
جدا كردن چربي روي سطح سسها، سوپها و آب خورشها پس از سرد كردن آن
خودداري از خريد گوشت چرخ كرده آماده
استفاده از آب ليمو و آبغوره همراه با روغن زيتون و ماست به جاي مايونز در سالاد
استفاده كمتر از چربيها در پخت شيرينيها و غذاها
خودداري از مصرف كره با غذا (چلوكباب، زرشك پلو)
استفاده از دوغ يا ماست كم چرب به جاي ماست پرچرب
خودداري از مصرف زرده تخم مرغ همراه با برنج (چلوكباب و. . . )
استفاده از غذاهاي بخارپز و كبابي به جاي غذاهاي سرخ كرده
استفاده از سس قرمز به جاي سس سفيد
انتخاب غذاهايي كه داراي سبزي بيشتر و چربي كمتري هستند
استفاده از يك سالاد سبزي همراه با آبليمو يا سوپ سبزي بدون چربي
مشاهده چگونگي آماده كردن غذاهاي فوري مانند انواع ساندويچها براي تعيين چربي مصرفي بهتر است جمله اصلاح شود. براي مثال: مصرف نکردن سس (مايونز) همراه ساندويچ و با. . . . .
سوال کردن درباره چگونگي تهيه و پخت غذا (سرخ كردن، كباب كردن، بخارپز كردن و. . . )
اصول صحيح مصرف انواع روغنها
حتيالامكان از مصرف غذاهاي سرخ شده بپرهيزيد و در صورت لزوم تنها از روغن مايع مخصوص سرخ كردني استفاده كنيد.
روغن مايع مخصوص سرخ كردني در مقابل حرارت پايدار است و از نقطه دود بالايي برخوردار است اما اين به آن معني نيست كه از اين روغن ميتوان چند بار براي سرخ كردن استفاده كرد. از روغن مخصوص سرخ كردني حداكثر دو، سه بار آن هم با فاصله زماني كوتاه براي مثال در طول يك روز ميتوان استفاده كرد. پس از آن بايد روغن را دور ريخت.
به جاي روغن جامد از انواع روغن مايع مانند آفتابگردان، زيتون، كلزا، سويا و يا مخلوط روغنهاي مايع استفاده كنيد. از روغن مايع ميتوان براي تهيه سالاد و پخت وپز موادغذايي با استفاده از حرارتهاي كم استفاده کرد.
براي مصارف شيريني پزي ميتوان در صورت لزوم از روغن سفت و جامد استفاده کرد. به همين دليل در رژيم غذايي سالم توصيه ميشود مصرف شيرينيها محدود شود چون اغلب آنها را با روغن جامد تهيه ميكنند.
روغن مايع نسبت به حرارت، نور و هوا حساس است. روغن را در ظرف در بسته و به دور از نور و حرارت نگهداري كنيد. همچنين روغن مايع معمولي، روغن زيتون، كره و مارگارين نسبت به حرارت مقاومت كمي دارند بنابراين براي سرخ كردن مواد غذايي مناسب نيستند.
از حرارت دادن حلب يا قوطي روغن جامد به علت ايجاد تركيبهاي سميخودداري شود.
مناسبترين نوع روغن براي پخت و پز روغن مايع است ولي در صورت ضرورت استفاده از روغن جامد، توصيه ميشود از روغنهاي نباتي نيمه جامد كه حاوي حداقل مقادير اسيدهاي چرب اشباع و ترانس هستندء استفاده شود. مصرف اين روغنها در مواقعي كه نياز به استفاده از روغن به شكل جامد و سفت وجود دارد مانند شيـريني پـزي و قنادي مناسب است. همچنين در صــــورت تـمـايل بـراي طبخ برنج هم ميتوان از روغنهاي مايع يا نيمه جامد مذكور استفاده كرد.
مصرف روغن زيتون براي موارد متعدد پخت مناسب است ولي به دليل حساس بودن به حرارت بالا نبايد براي سرخ كردن مواد غذايي از آن استفاده کرد. در ضمن استفاده از روغن زيتون به عنوان جايگزين سسهاي سالاد توصيه ميشود.
پيش از خريد روغنها بر چسب آنها خوانده شود و به تاريخ توليد و انقضا و پروانه ساخت وزارت بهداشت توجه شود. هر چه ميزان اسيدهاي چرب غير اشباع روغن بالاتر باشد براي سلامت بهتر است. هنگام خريد انواع مارگارين و يا روغن جامد حتي الامكان محصولي را انتخاب كنيد كه كمترين ميزان اسيدهاي چرب و اسيدهاي چرب ترانس را داشته باشد.
روشهاي صحيح نگهداري روغنها
ظروف بستهبندي روغن بايد محكم و بيعيب باشد تا محتويات آن تا پايان مصرف به خوبي حفظ شود.
ظروف فلزي كه مانع نفوذ نور به روغن ميشوند بهتر از پلياتيلنهاي شفاف هستند و روغنهايي كه در بطريهاي پلي اتيلني و يا شيشهاي نگهداري ميشوند نبايد در معرض نور قرار بگيرند زيرا نور موجب تسريع فساد روغن ميشود.
مجاورت با هوا، رطوبت و فلزاتي مانند آهن و مس نيز فساد روغن را تشديد ميكند بنابراين بستهبندي روغن بايد كاملا غيرقابل نفوذ باشد.
با توجه به نقش هوا، حرارت و نور در تند شدن روغنها، روغنها بايد در محل خشك، خنك و دور از نور و هوا نگهداري شوند زيرا مصرف روغنهاي تند شده خطر ابتلا به بيماريهاي قلبيعروقي و سرطانها را افزايش ميدهد و به اين دليل بايد از مصرف روغنهاي تند شده خودداري کرد.
حتيالامكان پس از بازكردن در روغن، آن را در يخچال يا جاي خنك نگهداري کنيد.
روغن نبايد درهيچ مرحله اي بوي تند داشته باشد. ظهور بوي نامطبوع نشانه فساد روغن است.
مواد غذايي چرب مانند غذاهاي حاوي چربي فراوان، چيپس، بيسكوييت و. . . . . . . بايد در محل خشك و خنك و دور از نور و هوا نگهداري شود و يا در ظروف مناسب در يخچال نگهداري شوند. به طور كلي مصرف اين نوع محصولات غذايي بايد محدود باشد.
در ظرف روغن را پس از هر بار مصرف بايد بست و در جاي خنك و دور از نور نگهداري کرد.
به منظور پيشگيري از فساد روغنها حتيالامكان روغنهاي كمحجم را خريداري کنيد (يك ليتري)
چه روغني بخريم؟
روغن زيتون يکي از بهترين روغنهاست و اسيدهاي چرب آن براي بدن بسيار مفيد است. از روغن زيتون براي سالاد و تهيه انواع سسهاي سالاد در خانه استفاده کنيد.
روغن کلزا يا کانولا نيز روغن بسيار خوبي است و حتي مخلوط اين روغن با روغن زيتون براي مصرف در سالادها و پيش غذاها بسيار مناسب است.
روغنهايي مايعي را بخريد که ظرف غير شفاف دارند.
روغنها وارداتي حتما بايد برچسب فارسي و مجوز و پروانههاي لازم وزارت بهداشت را داشته باشند بنابراين روغنهايي که اطلاعات لازم را روي بستهبندي ندارند، نخريد.
اگر روغن در مغازه پشت شيشه مغازه و يا در محل گرم و آفتابگير قرار دارد، به فروشنده تذکر دهيد و توجه داشته باشيد اين روغنها داراي ماده پراکسيد ميشوند که براي سلامت زيانآورند.
منبع: http://www.salamat.com
ae