پيرچشمي از 40 سالگي

گفتگو با دکتر مهدي خانلري درباره پيرچشمي
نظر مي‌رسد که پيرچشمي بتواند به عنوان شايع‌ترين بيماري بشر قلمداد شود، چرا که در عمل هر فرد بالاي 40 سال دير يا زود به درجاتي از مشکلات بينايي نزديک دچار خواهد شد. از اين رو، گروه زيادي از افراد در پي چاره‌جويي براي رفع مشکل بينايي خود، به دنبال راه‌هاي گوناگون درماني براي حل اين معضل خواهند بود. براي پاسخ به سوالاتي در اين زمينه گفتگويي کرده‌ايم با آقاي دکتر مهدي خانلري، جراح و متخصص بيماري‌هاي چشم.
آقاي دکتر، وقتي مي‌گوييم پيرچشمي، احساس مي‌کنيم که اين مشکل فقط در سالمندان بروز مي‌کند. آيا واقعا اين‌طور است؟خير، در واقع اين‌طور نيست. پيرچشمي نوعي پديده وابسته به سن و يا نوعي پيري است که البته اطلاق کلمه پيرچشمي به فردي 40 ساله که در ميان ايرانيان رايج است چندان هم کلمه مناسبي نيست زيرا معادل لاتين اين کلمه، کلمه presbyopia است که مفهوم پيري از آن برنمي‌آيد. در ابتداي دهه چهارم زندگي و حوالي سنين 40 سالگي و بيشتر، اغلب افراد در انجام کارهايي مانند خواندن، دوخت و دوز و يا کار با کامپيوتر احساس تاري ديد مي‌کنند، به طوري که تقريبا کمتر کسي از اين امر مستثنا بوده و حتي افرادي که در تمام زندگي خود شکايتي از ديدشان نداشته‌اند، به درجاتي، انواعي از مشکلات ديد نزديک را تجربه خواهند کرد.

با توجه به چه علايمي مي‌توانيم بگوييم که فردي دچار پيرچشمي شده است؟
 

اولين علايم، به‌طور معمول اين است که فرد مجبور است براي بهتر ديدن کتاب، روزنامه، مجله و يا هرگونه نوشته چاپي آن را دورتر از صورت و چشم خود نگه دارد و حتي‌الامکان تا جايي که مي‌تواند از طول بازوان يا دستان خود براي دور نگه داشتن آن مطلب کمک بگيرد تا بتواند نوشته مزبور را بهتر ببيند و يا قادر به خواندن نوشته‌هاي پيامک همراه خود شود. گاه نيز زماني که فرد مجبور مي‌شود مدت طولاني‌تري بدون کمک گرفتن از وسيله مناسبي مانند عينک يا ... از ديد نزديک ناقص خود استفاده کند به علايمي مانند سردرد يا احساس خستگي چشم‌ها دچار خواهد شد.

بنابراين با ديگر مشکلات چشم در سنين گوناگون تفاوت دارد؟
 

بله، هيچ‌گاه نبايد پيرچشمي را با ديگر عيوب انکساري چشم مانند نزديک‌بيني، آستيگماتيسم يا دوربيني که مربوط به شکل غيرمعمول قرنيه يا اندازه محوري چشم است، يکي دانست.

چه علل و عواملي سبب بروز پيرچشمي مي‌شوند؟
 

به نظر مي‌رسد که علت بروز پيرچشمي نوعي ضعف تدريجي پاسخ ارتجاعي يا کشساني عدسي چشم انسان در مقابل اشيايي است که به سمت چشم نزديک مي‌شود. زيرا که در انسان عادي زير 40 سال، عدسي چشم انسان قادر است که در حالتي پويا، متناسب با نزديک شدن اشياي دور به سمت چشم با تغييري که در شکل و تحدب آن ايجاد مي‌شود، قدرت‌هاي انکساري متعددي را اعمال کرده و بالطبع قابليت پاسخگويي تطابقي مناسبي جهت فوکوس کردن تصوير نهايي شيء نزديک روي شبکيه چشم انسان را فراهم کند ولي به مرور زمان و پس از 40 سالگي به دلايلي که چندان هم مشخص نيست از توانايي چنين قابليتي کاسته شده و در نهايت عدسي چشم قادر به پاسخ تطابقي متناسب با اشياي نزديک شده به چشم نيست. به نظر مي‌رسد علت بروز اين اتفاق، نوعي تغييرات شيميايي در عدسي چشم انسان است که در نهايت به سخت‌تر شدن عدسي و کاسته شدن از قابليت کشساني عدسي منجر مي‌شود.

چه درمان‌هايي براي رفع اين مشکل وجود دارد؟
 

به‌طور سنتي معمول‌ترين روش درمان پيرچشمي، استفاده از عينک‌هاي پيرچشمي است. اين عينک‌ها به طور کلي در دو فرم ارايه مي‌شوند؛ عينک‌هايي با قاب کامل که در آنها کل لنز عينک مسوول اصلاح پيرچشمي بيمار است و عينک‌هاي نيم چشم که به صورت عينک‌هاي باريک و نيمه‌اي هستند که کمي پايين‌تر و نزديک‌تر به نوک بيني هم قرار مي‌گيرند.

اين دو مدل چه تفاوت‌هايي دارند و براي چه افرادي مناسب هستند؟
 

عينک‌هايي با قاب کامل بيشتر براي کساني مناسب است که قرار است وقت زيادي را صرف خواندن مطلبي طولاني کنند، وگرنه اگر قرار باشد در همين زمان سر خود را بالا آورده و دور را نگاه کنند از پشت عينک کامل، دور را واضح نخواهيد ديد. برعکس، عينک‌هاي نيمه اين امکان را فراهم مي‌کنند که فرد بتواند ضمن اينکه در نگاه به پايين از ديد نزديک خود استفاده مي‌کند، هرگاه لازم شد از قسمت بالاي قاب عينک به دور نيز نگاه انداخته و بتواند از ديد دور خود نيز استفاده کند. براي کساني که هيچ‌گاه سابقه مصرف عينک نداشته‌اند، به‌طور معمول استفاده از يک عينک نزديک، انتخاب مناسبي است ولي اگر قرار باشد فردي از هر دو عينک دور و نزديک به طور متوالي و در فواصل کوتاه استفاده کند، بهتر است از عينک‌هاي دوکانوني يا عينک‌هاي تدريجي استفاده کند.
عينک تدريجي؟!
بله، عينک‌هاي تدريجي، عينک‌هاي بدون خطي هستند که تمامي فواصل دور، نزديک و ميانه را اصلاح مي‌کنند. به اين شکل که انتقالي تدريجي از قسمت ديد دور به سمت ديد ميانه و در نهايت به سمت ديد نزديک صورت مي‌گيرد. بنابراين در همان وضعيت که قادر به ديد دور هستيد مي‌توانيد با مانيتور کار کرده و يا به‌طور هم‌زمان نوشته‌هايي را که در نزديکي چشم شما قرار مي‌گيرند، مطالعه کنيد.

آيا عينک‌هاي پيرچشمي داراي مزايا و معايبي هم هستند؟
 

عينک‌هاي پيرچشمي در رنگ و سبک‌هاي گوناگون ارايه مي‌شوند و بديهي است که به علت ارزاني اگر از مدل يک عينک خسته شديد، مي‌توانيد به راحتي مدل آن را با عينک جديد ديگري تعويض کنيد و همين طور به علت ارزاني مي‌توان مقدار زيادي از آنها را خريداري و در محل‌هاي مختلفي مانند محل کار، اتومبيل، اتاق خواب، کيف همراه و... قرار داد. اما عيب عمده اين عينک‌ها آن است که متناسب با افراد گوناگون درست شده و بنابراين براي افراد متعدد تنها با سايز ثابت، ارايه مي‌شوند. به اين معنا که گرچه شماره‌هاي شيشه در اندازه‌هاي گوناگون وجود دارد ولي همواره اندازه هر دو شيشه ثابت بوده و همواره فاصله مرکز دو شيشه که متناسب با فاصله مرکز مردمک هر فرد بايد ساخته شود، براي تمامي عينک‌هاي ساخته شده يکسان است. ضمن اينکه در بسياري از افراد درجاتي از آستيگماتيسم در اصلاح ديد دور آنها وجود دارد که لازم است در عينک نزديک آنها نيز در نظر گرفته شود و حال آنکه در عينک‌هاي نزديک آماده، هيچ‌گاه آستيگماتيسمي در نظر گرفته نمي‌شود. به همين دليل استفاده از عينکي که به هر علت مناسب چشم شما نيست ممکن است علايمي از قبيل سردرد، خستگي چشم و حتي تهوع را براي شما ايجاد کند. بنابراين اگر پس از مصرف عينک نزديک آماده‌اي چنين علايمي پيدا کرديد، بهتر است با چشم‌پزشک خود مشورت کنيد.

آيا افرادي که با مانيتور کار مي‌کنند مي‌توانند از اين عينک‌هاي نزديک‌بين استفاده کنند؟
 

‌اين امکان هميشه وجود ندارد که بتوان از عينک نزديک براي ديدن در مانيتور کامپيوتر هم استفاده کرد زيرا که ما همواره براي ديدن نوشته‌هاي چاپي آن را به چشم نزديک‌تر نگه مي‌داريم و حال آنکه صفحه نمايش مانيتورها دورتر قرار دارد، بنابراين ممکن است اگر عينک نزديک شما طوري است که مجبوريد هنگام استفاده از مانيتور کامپيوتر سر خود را عقب‌تر نگه داريد تا آن را ببينيد، بي‌جهت به عضلات گردن خود استرس بي‌مورد وارد مي‌کنيد. بنابراين بهتر است به فکر تهيه عينک مناسب خاص استفاده از کامپيوتر باشيد که نسبت به عينک نزديک شما، مقدار شماره کمتر دارد.

به هنگام خريد عينک به چه نکاتي بايد توجه کنيم؟
 

اگر تصميم داريد عينک نزديک آماده‌اي از داروخانه تهيه کنيد، بايد مراقب باشيد شيشه آن به طور کامل شفاف و عاري از هرگونه حباب هوا، موج و يا ترک در شيشه باشد. بسياري از بيماران براي خلاصي از اتاق انتظار پزشکان و يا جهت صرفه‌جويي در وقت و هزينه به هنگام تهيه عينک نزديک و يا نياز به تعويض عينک راه ساده‌تر را انتخاب کرده و با مراجعه به داروخانه يا فروشگاه نسبت به تهيه عينک‌هاي آماده اقدام مي‌کنند، غير از اشکالات فوق که به آن اشاره شد، اقدام اخير اين اشکال را هم دارد که ممکن است بيمار را از فرصت يک معاينه به موقع چشم‌پزشکي پس از سنين 40 سالگي که مي‌تواند در تشخيص مواردي مانند گلوکوم (آب سياه) و يا بيماري‌هاي ديگري که علايم واضح هشدار دهنده‌اي ندارند، محروم کرده و سبب نوعي غفلت و تاخير تشخيص در بيماري فرد شود.
منبع:http://www.salamat.com