نوشابه‌هاي رژيمي واقعا رژيمي‌اند؟

 

گفتگو با دکتر مجتبي ملک فوق‌تخصص غدد و متابوليسم درباره شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي
 

بيماران ديابتي بيش از ديگران با محصولات غذايي بدون قند آشنايي دارند. اين فرآورده‌ها که با برچسب‌هاي «بدون قند» يا «No Sugar» يا «Sugar-free» يا «Zero» در بازار فرخته مي‌شوند، روز به روز بيشتر مي‌شوند و خيلي‌ها اعم از ديابتي‌ و غيرديابتي سعي مي‌کنند اين دست محصولات را در سبد خانوار خود جاي دهند. در تهيه اين محصولات، به جاي شکر، از شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي استفاده مي‌شود. براي آشنايي بيشتر با اين قبيل محصولات، نشسته‌ايم پاي حرف‌هاي دکتر مجتبي ملک، فوق‌تخصص بيماري‌هاي غدد و متابوليسم.

آقاي دکتر! نظرتان درباره شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي و محصولات بدون قند که اين روزها زياد در بازار مي‌بينيم، چيست؟
 

شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي، گروهي از مواد صناعي هستند که طعم بسيار شيريني دارند و براي همين، باعث افزايش قندخون نمي‌شوند؛ براي مثال، آسپارتام يکي از شايع‌ترين شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي مجاز است که بيش از 200 برابر از قند معمولي، شيرين است. به همين دليل با استفاده از مقادير بسيار جزيي از آن مي‌توان طعم شيرين را به مواد موردنظر اضافه کرد. اين ماده در بيش از چند هزار ماده غذايي در دنيا به عنوان شيرين‌کننده به کار مي‌رود.
برخي اوقات خبرهاي ناخوشايندي هم در اين خصوص شنيده مي‌شود؛ خبرهايي از اين دست که اين فرآورده‌ها در طولاني‌مدت خطراتي براي ما ايجاد مي‌کنند يا سرطانزا هستند و ... شما اينها را تاييد مي‌کنيد؟
به نکته مهمي اشاره کرديد. در مورد عوارض اين شيرين‌کننده‌ها نگراني‌هاي جدي اوليه وجود داشت که از جمله سرطان‌زا بودن آنها در حيوانات آزمايشگاهي بوده است که در بررسي‌هاي بعدي در انسان به اثبات نرسيد و حالا گفته مي‌شود که مصرف ميزان مجاز و متعارف اين شيرين‌کننده‌ها بي‌خطر است.
 

 

اين محصولات تحت عنوان suger free به بازار عرضه مي‌شوند. يعني اين فرآورده‌ها هيچ کالري‌اي ندارند؟
 

در مورد مصرف مواد غذايي که روي آن کلمه «بدون شکر» قيد شده، بايد به اين نکته توجه داشت که اين به معني فاقد کالري بودن آن ماده غذايي نيست و بايد با دقت برچسب‌هاي ميزان کالري موجود در آن را مطالعه کرد و از اثر آن روي کالري دريافتي و وزن مطمئن شد.

يعني مصرف اين مواد را به ديابتي‌ها توصيه مي‌کنيد؟
 

بله؛ مصرف شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي مجاز براي ديابتي‌ها مانعي ندارد و حتي براي زنان باردار هم مصرف ميزان مجاز روزانه بلامانع است.

برخي ديابتي‌ها تصور مي‌کنند به جاي قند مي‌توانند از خرما و توت‌خشک استفاده کنند و اين مواد نيز مانند شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي است. آيا اين باور را تاييد مي‌کنيد؟
در مورد بيماران ديابتي پيش از آنکه نوع مواد خوراکي اهميت داشته باشد، ميزان کالري دريافتي روزانه اهميت دارد؛ يعني هر بيمار ديابتي بايد با مشاوره با يک کارشناس تغذيه ميزان کالري مجاز روزانه خود را به دست ‌آورد و در اين برنامه مي‌توان بخشي از کالري روزانه بيمار را به مواد غذايي مورد علاقه فرد مثل خرما و کشمش يا توت خشک اختصاص داد. مصرف اين مواد به ميزان محدود، به طوري که موجب افزايش وزن در بيمار نشود، بلامانع است.

مصرف عسل، چطور؟
 

کلا اين تصور که عسل طبيعي قند ندارد و در بيماران ديابتي قند را بالا نمي‌برد تصور نادرستي است. اما مصرف مقادير کم عسل چنانچه در کالري روزانه بيمار محاسبه شود مشکلي ايجاد نمي‌کند.
اين روزها محصولات رژيمي مثل نوشابه‌هاي رژيمي هم به وفور ديده مي‌شود. آيا شما مصرف اين محصولات را در بيماران ديابتي و افراد چاق توصيه مي‌کنيد؟
مصرف نوشابه‌هاي رژيمي براي بيماران ديابتي و افراد چاق بلامانع است و اين نوشابه‌ها فاقد کالري بوده يا کالري بسيار کمي دارند اما نکته حايز اهميت به خصوص در افراد چاق که به استفاده مفرط از اين نوشابه‌ها مي‌پردازند، اين است که مصرف اين نوشابه‌ها الزاما به دريافت کمتر کالري در طي خوردن غذا منجر نمي‌شود و اين افراد از طريق خوردن مواد غذايي بيشتر کالري بيشتري دريافت مي‌کنند لذا ممکن است حتي به چاقي منجر شود. به زبان ساده، اگر افراد ديابتي و افراد چاق در يک برنامه رژيم غذايي که کالري آن محاسبه شده، مبادرت به مصرف اين نوشابه‌ها کنند، مصرف آن بلامانع است.
به نوشابه‌هاي رژيمي اشاره کرديد و اين سوال به ذهن‌ام خطور کرد که بهترين نوشيدني براي افراد ديابتي که زود به زود هم تشنه مي‌شوند، چيست؟
بهترين راه براي کنترل تشنگي در بيماران ديابتي کنترل دقيق قند خون است زيرا با بالا رفتن قند خون بخشي از اين قند اضافه از راه ادرار دفع مي‌شود که همراه با خود مقادير زيادي از آب را دفع مي‌کند که به تشنگي در اين بيماران منجر مي‌شود. ضمن کنترل دقيق قند، بهترين نوشيدني‌ در بيماران ديابتي براي رفع تشنگي،آب است.

مقايسه لايت و زيرو
 

كوكاكولاي رژيمي يا لايت در سال 1982 ميلادي به عنوان اولين برند جديد شركت كوكاكولا (که سال 1886 ميلادي به ثبت رسيده بود) معرفي شد و خيلي زود جايش را در ميان مشتري‌ها باز كرد. اوايل، اين نوشيدني با ساخارين شيرين مي‌شد اما پس از آنكه آسپارتام در سال 1983 توسط سازمان غذا و داروي امريكا (FDA) تاييد شد، كوكاكولا از آسپارتام در تركيب اين نوشيدني استفاده كرد. در بعضي كشورها كه هنوز شيرين‌كننده «سيكلامات» در آنها قانوني است، تركيبي از آسپارتام و سيكلامات و اس‌سولفام پتاسيم براي شيرين كردن نوشابه استفاده مي‌شود. اگرچه كوكاكولاي رژيمي، طرفداران زيادي دارد؛ نوشابه‌خورهاي حرفه‌اي چندان علاقه‌اي به آن ندارند. دليلش هم معلوم است: كوكاكولاي رژيمي بر اساس فرمول اصلي كوكاكولا ساخته نشده. براي تهيه آن از فرمولي كاملا جديد و متفاوت استفاده شد. در سال‌هاي بعد، كوكاكولا سعي كرد با توليد محصولاتي مانند كوكاكولاي C2 كه نمونه‌اي از كوكاكولاي اصلي با شكر كمتر بود، توجه گروهي از اين مشتريان ناراضي را دوباره به خود جلب كند. در سال 2005، كوكاكولا محصول جديدتري به نام كوكاكولاي zero توليد كرد كه در واقع همان كوكاكولاي اصلي اما بدون شكر بود که مهم‌ترين محصول اين شركت در 20 سال اخير به شمار مي‌آيد. شركت كوكاكولا با تبليغات فراوان موفق شد اين محصول رژيمي را به عنوان يك نوشيدني بدون كالري اما با طعم اصلي كوكاكولا در بازار مطرح كند. تركيب كوكاكولاي «زيرو» در كشورهاي مختلف، فرق دارد و بر اساس نوع تركيبات، ميزان انرژي آن از 0 تا 3/0 كيلوكالري در هر 100 ميلي‌ليتر متغير است. نكته جالب در باره اين نوشيدني، آن است كه در امريكا، به جاي واژه «رژيمي» از عبارت «بدون كالري» استفاده شد زيرا تصور رايج، اين بود که جامعه، «نوشيدني‌ رژيمي» را بيشتر به عنوان «نوشيدني زنانه» مي‌شناسد و اين نگراني وجود داشت كه آقايان از اين نوشيدني جديد استقبال نكنند. براي رقابت با كوكاكولاي رژيمي و زيرو، شركت پپسي هم محصولات پپسي رژيمي و پپسي مكس را توليد كرد که پپسي مكس فاقد كالري و شكر است.

 

منبع:www.salamat.com
/م