تاثير تغذيه بر درد زانو
توصيههاي تغذيهاي دكتر تيرنگ نيستاني به آنهايي که زانودرد امانشان را بريده
زانودرد از آن بيماريهايي است که با پا گذاشتن توي سن، خودش را نشان ميدهد و در بعضيها آن قدر شديد ميشود که امکان حرکت را هم ميگيرد. براي زانو درد هم مثل همه بيماريهاي ديگر، درمانهاي سنتي و توصيههاي تغذيهاي عاميانهاي وجود دارد؛ مثلا ميگويند خوردن پاچه گوسفند و آب قلم در کاهش زانو درد موثر است و خيليها بيش از اينکه به توصيه پزشکان توجه کنند، به تأثير شفابخش اين غذاها اعتقاد دارند. در اين گزارش ميخواهيم صحت و سقم تأثير غذاها را بر اين درد شايع بررسي کنيم و ببينيم که آيا ميشود به مردم توصيه کرد براي تسکين زانودردشان، مثلا سويا و ماهي بخورند يا نه.
تأثير تغذيه در درمان بسياري از بيماريها را نميشود، انکار کرد ولي همه ميدانيم که تنها تغذيه اصولي ميتواند اين اثر را داشته باشد. دکتر تيرنگ نيستاني، متخصص تغذيه و رژيم درماني درباره رابطه ميان تغذيه و زانو درد ميگويد: «اين اصطلاح زانو درد که ميگوييم از نظر آسيبشناسي ميتواند متفاوت باشد و هرنوع از آن، درمان و رژيم غذايي خاص خودش را دارد. بعضي از زانودردها به دليل آسيب بافتهاي نرم است؛ مثل آسيب ديدگي تاندونها در صدمات ورزشي ولي گروه ديگري از زانودردها برميگردد به آسيب بافتهاي سخت مثل التهاب مفصلي يا عارضه استخواني يا ساييدگي مفاصل زانو يا ران. پس بسته به پاتولوژي مساله، درمان زانو درد و رژيم غذايي مربوط به آن متفاوت است.»
درباره يک مکمل شايع: گلوکوزآمين
اين طور که دکتر نيستاني ميگويد، در مورد آسيب بافت نرم (مثل ضربه) در صورتي که يک آسيب خيلي جدي (مانند پارگي تاندون يا نرمي غضروف) رخ نداده باشد، احتياج به درمان دارويي يا غذايي خاصي نيست و با کمپرس گرم و مسکنهاي معمولي خوب ميشود ولي در مورد دردهاي ماندگار زانو که محدود کننده فعاليت و مشکل ساز براي حرکتاند بايد درمانهاي جدي تري در نظر گرفت: «معمولا براي بيماراني که غضروفهاي ناحيه مفصلشان دچار مشکل شده، پزشکان مکملهاي غذايي تجويز ميکنند که يکي از رايجترين اين مکملها گلوکوزآمين است.گلوکوزآمين يک قندآمين دار است که به صورت طبيعي هم در بدن ساخته ميشود. آزمايشهاي مختلف نشان داده که اين قند، در غضروف سازي نقش دارد و حتي شواهد حاکي از آن است که اين ماده ميتواند خاصيت ضد التهابي داشته باشد. البته درباره ميزان تأثيرگذاري اين قند روي درمان زانو درد مطالعات مختلف انجام شده است اما قدر مسلم اينکه مصرف مکمل گلوکوزآمين تقريبا تنها درمان بيخطر بوده و روي بعضي از بيماران هم جواب داده است.»
خوردن پاچه دواي درد زانوست؟!
بعضي غذاها از ديدگاه اکثريت مردم غذاهاي موثري در تسکين زانو درد هستند. دکتر نيستاني ميگويد: «عدهاي فکر ميکنند اگر پاچه گوسفند بخورند، زانو درد و پادردشان خوب ميشود اما اين تصور غلطي است که فکر کنيم هر عضوي از بدن حيوان را که بخوريم، عين به عين و قرينه همان عضو را در بدن ما ترميم ميکند! پس با اين حساب، مغز گوسفند را بايد افراد کودن بخورند و زباناش را هم آنهايي که مشکل تکلم دارند! ولي نه آن باعث بالارفتن ضريب هوشي ميشود و نه اين باعث درمان لکنت. واقعيت اين است که پاچه از پروتئيني به نام ژلاتين تشکيل شده که تازه از نظر ترکيبي هم جزو پروتئينهاي مرغوب نيست و حتي اگر بگوييم پاچه را به خاطر پروتئيناش مصرف ميکنند باز هم ميتوانيم به پروتئينهاي مفيدتري مانند مرغ و گوشت قرمز اشاره کنيم چون در حقيقت همه اين پروتئينهايي که همراه غذا مصرف ميکنيم در روده به اسيدآمينه تجزيه ميشوند تا بدن پروتئين موردنياز خودش را از اينها بسازد و يعني چه ما گوشت بخوريم يا پاچه، اتفاق يکساني در رودهها ميافتد و ماده يکساني براي بدن ساخته ميشود. ضمن اينکه پاچه معمولا در يک وعده اصلي مصرف ميشود؛ همراه با مقدار زيادي آب که در آن، نان ميريزند و به صورت کالري اضافه وارد بدن ميشود و در صورت تکرار ميتواند موجب اضافه وزن و در نتيجه فشار بيشتر روي زانوي معيوب شود.» در زمينه مصرف خوراكيهايي مانند سويا هم نظرات مختلفي وجود دارد اما چيزي که دکتر نيستاني ميگويد اين است: «فيتواستروژنهايي که در سويا وجود دارد، استروژن گياهي است و ميتواند به درمان بعضي مشکلات زانو کمک کند. مصرف ماهي هم به دليل داشتن امگا 3 توصيه ميشود چون اسيدهاي چرب ويژگي ضدالتهابي دارند و در کاهش درد زانو موثر هستند. ميوهها هم به دليل داشتن آنتي اکسيدان بسيار مفيدند.» البته دکتر نيستاني تأکيد ميکند که همه اين مواد در صورتي نافع و موثرند که بيمار اضافه وزن نداشته باشد چون در آن صورت هيچ دارو و درماني فايده نخواهد داشت، البته قبل از كاهش وزن اضافه.
اضافه وزنتان را درمان کنيد تا زانودردتان کمتر شود
در مورد بيماراني که دچار آسيبهاي بافت سختاند، براي مثال، ساييدگي مفصل زانو دارند هيچ رژيم غذايي يا درمان خاصي چندان موثر نيست. به گفته دکتر نيستاني، تنها راهي که اين افراد دارند، کاهش وزن است تا حداقل فشاري که به مفصل معيوب وارد ميشود پايين بيايد: «باورهاي غلطي در اين زمينه وجود دارد. براي مثال، اگر کسي که ساييدگي مفصل زانو دارد، روزي 2 کيلو ماست بخورد كه منبع كلسيم قلمداد ميشود، هيچ فايدهاي نخواهد داشت؛ جز اينکه با دريافت کالري اضافه، چاقتر شده و مشکل زانويش را تشديد ميکند و متأسفانه بعضيها خيال ميکنند لبنيات و شير کالري ندارد و هرقدر بخورند، چاق نميشوند! بعضيها در حد افراط سويا ميخورند (به خصوص اين سوياهاي خشک که به عنوان تنقلات در آجيلفروشيها عرضه ميشوند و با آبليمو، نمك و گلپر خوش خوراك شدهاند) در حالي که اين مواد اگر به صورت جايگزين تنقلات ديگر مصرف شوند، مفيدند ولي اگر به تنقلات و غذاي روزانه اضافه شوند، باز مشکل چاقي را به همراه خواهند داشت. در مورد اين افراد، تنها راه علاج موثر کاهش وزن است و به كمك تغذيه مناسب و متعادل بدون افراط و تفريط ميتواند وزن آنها را متعادل کند.» دکتر نيستاني تأکيد ميکند که چون زانو درد باعث کم تحرکي اين افراد ميشود، کمتر کالري ميسوزانند و در ضمن چون تحرکشان کم است، حوصلهشان سر ميرود و ميلشان به خوردن بيشتر ميشود و درنتيجه باز هم چاقتر ميشوند و اين سيکل معيوب به اين ترتيب ادامه پيدا ميکند. او به افرادي که مشکل زانو درد دارند، توصيه ميکند که ورزشهاي مفيد و متناسب با وضعيتشان انجام دهند و از اين طريق ماهيچههاي ران و ساق پايشان را تقويت کنند تا درد زانويشان کاهش پيدا کند.
منبع:www.salamat.com
/ج
زانودرد از آن بيماريهايي است که با پا گذاشتن توي سن، خودش را نشان ميدهد و در بعضيها آن قدر شديد ميشود که امکان حرکت را هم ميگيرد. براي زانو درد هم مثل همه بيماريهاي ديگر، درمانهاي سنتي و توصيههاي تغذيهاي عاميانهاي وجود دارد؛ مثلا ميگويند خوردن پاچه گوسفند و آب قلم در کاهش زانو درد موثر است و خيليها بيش از اينکه به توصيه پزشکان توجه کنند، به تأثير شفابخش اين غذاها اعتقاد دارند. در اين گزارش ميخواهيم صحت و سقم تأثير غذاها را بر اين درد شايع بررسي کنيم و ببينيم که آيا ميشود به مردم توصيه کرد براي تسکين زانودردشان، مثلا سويا و ماهي بخورند يا نه.
تأثير تغذيه در درمان بسياري از بيماريها را نميشود، انکار کرد ولي همه ميدانيم که تنها تغذيه اصولي ميتواند اين اثر را داشته باشد. دکتر تيرنگ نيستاني، متخصص تغذيه و رژيم درماني درباره رابطه ميان تغذيه و زانو درد ميگويد: «اين اصطلاح زانو درد که ميگوييم از نظر آسيبشناسي ميتواند متفاوت باشد و هرنوع از آن، درمان و رژيم غذايي خاص خودش را دارد. بعضي از زانودردها به دليل آسيب بافتهاي نرم است؛ مثل آسيب ديدگي تاندونها در صدمات ورزشي ولي گروه ديگري از زانودردها برميگردد به آسيب بافتهاي سخت مثل التهاب مفصلي يا عارضه استخواني يا ساييدگي مفاصل زانو يا ران. پس بسته به پاتولوژي مساله، درمان زانو درد و رژيم غذايي مربوط به آن متفاوت است.»
درباره يک مکمل شايع: گلوکوزآمين
اين طور که دکتر نيستاني ميگويد، در مورد آسيب بافت نرم (مثل ضربه) در صورتي که يک آسيب خيلي جدي (مانند پارگي تاندون يا نرمي غضروف) رخ نداده باشد، احتياج به درمان دارويي يا غذايي خاصي نيست و با کمپرس گرم و مسکنهاي معمولي خوب ميشود ولي در مورد دردهاي ماندگار زانو که محدود کننده فعاليت و مشکل ساز براي حرکتاند بايد درمانهاي جدي تري در نظر گرفت: «معمولا براي بيماراني که غضروفهاي ناحيه مفصلشان دچار مشکل شده، پزشکان مکملهاي غذايي تجويز ميکنند که يکي از رايجترين اين مکملها گلوکوزآمين است.گلوکوزآمين يک قندآمين دار است که به صورت طبيعي هم در بدن ساخته ميشود. آزمايشهاي مختلف نشان داده که اين قند، در غضروف سازي نقش دارد و حتي شواهد حاکي از آن است که اين ماده ميتواند خاصيت ضد التهابي داشته باشد. البته درباره ميزان تأثيرگذاري اين قند روي درمان زانو درد مطالعات مختلف انجام شده است اما قدر مسلم اينکه مصرف مکمل گلوکوزآمين تقريبا تنها درمان بيخطر بوده و روي بعضي از بيماران هم جواب داده است.»
خوردن پاچه دواي درد زانوست؟!
بعضي غذاها از ديدگاه اکثريت مردم غذاهاي موثري در تسکين زانو درد هستند. دکتر نيستاني ميگويد: «عدهاي فکر ميکنند اگر پاچه گوسفند بخورند، زانو درد و پادردشان خوب ميشود اما اين تصور غلطي است که فکر کنيم هر عضوي از بدن حيوان را که بخوريم، عين به عين و قرينه همان عضو را در بدن ما ترميم ميکند! پس با اين حساب، مغز گوسفند را بايد افراد کودن بخورند و زباناش را هم آنهايي که مشکل تکلم دارند! ولي نه آن باعث بالارفتن ضريب هوشي ميشود و نه اين باعث درمان لکنت. واقعيت اين است که پاچه از پروتئيني به نام ژلاتين تشکيل شده که تازه از نظر ترکيبي هم جزو پروتئينهاي مرغوب نيست و حتي اگر بگوييم پاچه را به خاطر پروتئيناش مصرف ميکنند باز هم ميتوانيم به پروتئينهاي مفيدتري مانند مرغ و گوشت قرمز اشاره کنيم چون در حقيقت همه اين پروتئينهايي که همراه غذا مصرف ميکنيم در روده به اسيدآمينه تجزيه ميشوند تا بدن پروتئين موردنياز خودش را از اينها بسازد و يعني چه ما گوشت بخوريم يا پاچه، اتفاق يکساني در رودهها ميافتد و ماده يکساني براي بدن ساخته ميشود. ضمن اينکه پاچه معمولا در يک وعده اصلي مصرف ميشود؛ همراه با مقدار زيادي آب که در آن، نان ميريزند و به صورت کالري اضافه وارد بدن ميشود و در صورت تکرار ميتواند موجب اضافه وزن و در نتيجه فشار بيشتر روي زانوي معيوب شود.» در زمينه مصرف خوراكيهايي مانند سويا هم نظرات مختلفي وجود دارد اما چيزي که دکتر نيستاني ميگويد اين است: «فيتواستروژنهايي که در سويا وجود دارد، استروژن گياهي است و ميتواند به درمان بعضي مشکلات زانو کمک کند. مصرف ماهي هم به دليل داشتن امگا 3 توصيه ميشود چون اسيدهاي چرب ويژگي ضدالتهابي دارند و در کاهش درد زانو موثر هستند. ميوهها هم به دليل داشتن آنتي اکسيدان بسيار مفيدند.» البته دکتر نيستاني تأکيد ميکند که همه اين مواد در صورتي نافع و موثرند که بيمار اضافه وزن نداشته باشد چون در آن صورت هيچ دارو و درماني فايده نخواهد داشت، البته قبل از كاهش وزن اضافه.
اضافه وزنتان را درمان کنيد تا زانودردتان کمتر شود
در مورد بيماراني که دچار آسيبهاي بافت سختاند، براي مثال، ساييدگي مفصل زانو دارند هيچ رژيم غذايي يا درمان خاصي چندان موثر نيست. به گفته دکتر نيستاني، تنها راهي که اين افراد دارند، کاهش وزن است تا حداقل فشاري که به مفصل معيوب وارد ميشود پايين بيايد: «باورهاي غلطي در اين زمينه وجود دارد. براي مثال، اگر کسي که ساييدگي مفصل زانو دارد، روزي 2 کيلو ماست بخورد كه منبع كلسيم قلمداد ميشود، هيچ فايدهاي نخواهد داشت؛ جز اينکه با دريافت کالري اضافه، چاقتر شده و مشکل زانويش را تشديد ميکند و متأسفانه بعضيها خيال ميکنند لبنيات و شير کالري ندارد و هرقدر بخورند، چاق نميشوند! بعضيها در حد افراط سويا ميخورند (به خصوص اين سوياهاي خشک که به عنوان تنقلات در آجيلفروشيها عرضه ميشوند و با آبليمو، نمك و گلپر خوش خوراك شدهاند) در حالي که اين مواد اگر به صورت جايگزين تنقلات ديگر مصرف شوند، مفيدند ولي اگر به تنقلات و غذاي روزانه اضافه شوند، باز مشکل چاقي را به همراه خواهند داشت. در مورد اين افراد، تنها راه علاج موثر کاهش وزن است و به كمك تغذيه مناسب و متعادل بدون افراط و تفريط ميتواند وزن آنها را متعادل کند.» دکتر نيستاني تأکيد ميکند که چون زانو درد باعث کم تحرکي اين افراد ميشود، کمتر کالري ميسوزانند و در ضمن چون تحرکشان کم است، حوصلهشان سر ميرود و ميلشان به خوردن بيشتر ميشود و درنتيجه باز هم چاقتر ميشوند و اين سيکل معيوب به اين ترتيب ادامه پيدا ميکند. او به افرادي که مشکل زانو درد دارند، توصيه ميکند که ورزشهاي مفيد و متناسب با وضعيتشان انجام دهند و از اين طريق ماهيچههاي ران و ساق پايشان را تقويت کنند تا درد زانويشان کاهش پيدا کند.
منبع:www.salamat.com
/ج
