| شد از نور مبارک گيتي افروز | | مبارک بامدادي کاختر روز |
| کله بالاي پيشاني نهاده | | رسيد اقبال پيشاني گشاده |
| که بر گردون زدي انديشه را تخت | | دلم را گفت کاحسنت اي جوان بخت |
| دري کرده ست دولت بهر تو راز | | بشارت ميدهم کز پردهي راز |
| خضر خان را به آب زند گاني | | خضر دي مژدهي دادست جا ني |
| توئي وان آب حيوان گفتهي تست | | چنين دانم که آن گويندهي چست |
| ز شادي پاي خود کردم فراموش | | مرا کاقبال خواند اين مژده در گوش |
| چو گل بر چشمهي اميد رستم | | رسيدم تا بدان گلشن که جستم |
| ملک صف بسته و انجم صف آراي | | معلا حضرتي ديدم فلک ساي |
| به پرسش داد مزد نيک خواهي | | مرا، با آن شکوه پادشاهي |
| تواضع کرد چون گردون زمين را | | عزيزم داشت همچون جم نگين را |
| که در من رسم کبر است اين معاني | | نخستم گفت، خسرو، تا نداني |
| من ار برتر نهم خود را، زهي عيب! | | چو سلک بندگي يکسانست از غيب |
| خيالي هست زآنگونه که داني | | مرا در سر ز سوداي جواني |
| وليکن آب خوش خوردن نيارم | | من آن خضرم که آب خضر دارم |
| دو عالم غم کجا گنجد درين دل | | اگر چه عالم است اين دل درين گل |
| به چهره نقش بستم ز اشک گلرنگ | | چو غم را جا نماند اندر دل تنگ |
| که کرد، از رخنهاي سينه، در باز | | ز تو خواهم که اين افسانهي راز |
| که در ميزان دلها کم شود سنگ | | چنان سنجي ز بهر اين دل تنگ |
| وگر کس زنده دل باشد، بميرد! | | دل مرده حيات از سر پذيرد |
| مرا و عالمي را غمگساري | | بود گاه غم و انديشته ياري |
| نهاني محرمي سوي من آورد | | بفرمود آنگهي کان نامهي درد |
| گشاد از ديدهي من در زمان آب | | چو در چشم آمد آن دود جگر تاب |
| پذيرفتم بچشم و ديده اين کار | | سبک زان قرةالعين جهاندار |
| نمودم رجعت آن ديباچه بر دست | | شدم بس سر بلند از خدمت پست |
| به هندي بود در وي بيشتر نام | | چو آن را ديده شد آغاز و انجام |
| که پيوندم پلاسي را به ديبا | | بسي ننمود در انديشه زيبا |
| ضرورت عيب کي گيرد خردمند | | وليکن چون ضروري بود پيوند |
| نه لفظ هنديست از پارسي کم | | غلط کردم گر از دانش زني دم |
| که بر جمله زبانها کامرانست | | بجز تازي، که مير هرز بانست |
| کم از هنديست، شد انديشهي معلوم | | دگر غالب زبانها، در ري و روم |
| که آميزش در انجا کم مجال است | | زبان هند هم تازي مثال است |
| ز نيل و دجله لافد، هست معذور | | کسي کز گنگ هندوستان بود دور |
| چه داند طوطي هندوستان را؟ | | چو در چين ديد بلبل بوستان را |
| خسي باشد به نزدش برگ تنبول | | خراساني که هندي گيردش گول |
| که ذوق برگ خائي ذوق جاني است | | شناسد آنکه مرد زندگاني است |
| کسي باور کند گفتار خسرو، | | درين شرح و بيان کابيست دررو |
| زمين ها يک به يک ديده به تمييز | | که دانا باشد و منصف بهر چيز |
| سوي انصاف گيرد، ني سوي خويش | | سخن کز هندو از روم افتدش پيش |
| که عميا، بصره را به گويد از شام | | ز بيانصاف نتوان يافت اين کام |
| بهد کم نغزک ما را ز انجير | | دگر کس سوي خود گردد جهت گير |
| کز آنجا نسبت است اين بوستان را | | بهشتي فرض کن هندوستان را |
| کجا اينجا شدندي منزل آراي؟ | | و گر نه آدم و طاوس ز آنجاي، |
| کنون در جوي اصلي باز گردم | | پريشان چند موج انداز گردم |
| ز طاوسان هندوستان يگانه | | «دول راني» که هست اندر زمانه |
| در اول بود «ديودي» خطابش | | به رسم هندوي از مام و بابش |
| فسون بنده از ديوش نگهداشت | | بنام آن پري چون ديو ره داشت |
| که «ديول» را «دول» کردم به هنجار | | يکي علت درو افگندم از کار |
| درين نام است دولتها بسي جمع | | دول چون جمع دولتهاست در سمع |
| دول راني مرکب کردمش نام | | چوراني بود صاحب دولت و کام |
| فلک در ظل اين هر دو علم شد | | چو نام خان، بنام دوست ضم شد |
| «دول راني خضر خان» ماند در دهر | | خطاب اين کتاب عاشقي بهر |
| بدو معني مبارک ميکند فال | | مبارک نقش اين حرف ورق مال |
| خضر خانا، تو دولتها براني !! | | يکي هست آنکه اندر کامراني |
| «دول راني خضر خان» کرد ترکيب | | دگر چون «ليلي و مجنون» به ترتيب |
| بيان کردن نميدارد زياني | | چو بود اين نام محتاج بياني |
| سرش را باز کن گر ديد خواهي | | چو لل باشد اندر گوش ماهي |
| ببايد پوست کندن تا دهد مغز | | اگر چه مغز بادام است بس نغز |