دندانه گشاي قفل اين راز

شاعر : امير خسرو دهلوي

زين گونه در سخن کند باز		دندانه گشاي قفل اين راز
رخشنده شد آن قبيله را رخ		کان روز که زاد قيس فرخ
بر عامريان خجسته شد روز		زان نور خجسته‌ي شب افروز
بگشاد دري به مهماني		بنشست پدر به شادماني
آراست ز صفه تا به دهليز		واندر پس پرده ما درش نيز
آفاق ز نغمه بر طرف کرد		خوبان قبيله را طلب کرد
کاگه کند از حکايت پيش		جستند حکيم طالع انديش
گفت آنچه سر از شمار بر کرد		دانا بشمار خود نظر کرد
يوسف صفتي شود چو يعقوب		کاين طفل مبارک اختر خوب
در فضل و هنر شود يگانه		با آنکه ز گردش زمانه
در سر هوسي، چنانکه داني		ليکن فتدش گه‌ي جواني
ديوانه و مستمند گردد		از عشق بتي نژند گردد
کاز دست رود عنان کارش		انديشه چنان کند به زارش
ماندند، دمي، به خار خاري		مادر پدر از چنين شماري
گشتند، بهر چه هست، خرسند		ليکن ز نشاط روي فرزند
و آيين طرب ز سر گرفتند		آن نکته به سهل بر گرفتند
آن گلبن تر شگفته‌تر گشت		يک چند چو دور چرخ در گشت
زو نور به چرخ و انجم افتاد		سالش به شمار پنجم افتاد
يا بال دميده نو تذروي		شد تازه، چو نيم رسته سروي
چون مردم ديده، ز ارجمندي		نزد همه شد به هوشمندي
در پيش معملش نشاندند		زيرک دليش چو باز خواندند
کردش به کنار تخته تسليم		داناي رقم ز بهر تعليم
مي کرد چنانچ مي توانست		جهد ادبش بدان چه دانست
هر لاله درو، چو شب چراغي		آراسته مکتبي چو باغي
آزاده و زيرک و خردمند		زين سوي نشسته کودکي چند
مسجد شده چون بهشت پر نور		زان سوي ز دختران چون حور
بر گل زده جنتهاي سنبل		هر تازه رخي چو دسته‌ي گل
ماهي، زده آفتاب را، راه		بود از صف آن بتان چون ماه
خالش نقطي ز نقش نامش		ليلي نامي که مه غلامش
ديوانه کن پري و مردم		مشعل کش آفتاب و انجم
لشکر شکن شکيب عشاق		سلطان شکر لبان آفاق
هر سر کش حسن و هم سرانداز		سر تا به قدم کرشمه و ناز
چشمي و هزار کشته در شهر		نازي و هزار فتنه در دهر
طاوس بهشت و کبک بستان		ني بت که چراغ بت پرستان
چون زهره به ثور و مه به پروين		اندر صف آن بتان شيرين
هم چرب زبان و هم سخن گوي		زانو زده قيس در دگر سوي
خوش طبع و لطيف و آرميده		نازک چو نهال نو دميده
رونق ز شکر فروش مي‌برد		شيرين سخني که هوش مي‌برد
نيز از دل و جانش گشته مشتاق		وان لاله رخان ارغوان ساق
وان سوخته در هواي ليلي		ايشان همه را بقيس ميلي
گشته نفس از نفس گران‌تر		ليلي خود ازو خراب جان تر
در رفته خيال موي در موي		هر دو به نظاره روي در روي
دل گشته بهم يکي و جان هم		لب مانده ز گفت و زبان هم
دل بسته و ديده باز مانده		اين زو به غم و گداز مانده
وافگنده ز ديده برقع شرم		وان کرده نظر به روي اين گرم
او داده جوابش از از دم سرد		اين گفته غم خود از رخ زرد
او نيز، ولي به شرمناکي		اين ديده درو به چشم پاکي
او شسته ز جان خويشتن دست		اين گشته به اب ديدگان مست
او، سينه‌ي خود، ز آه خود سوخت		اين کام خود از فغان خود دوخت
هم خانه به باد داد و هم رخت		سلطان خرد برون شد از تخت
ميش آبله پاي و گرگ خون‌خوار		فرياد شبان بمانده از کار
خم بر سر محتسب شکسته		مستان ز شراب خانه جسته
شد بي خبر از تنگ شرابي		مجنون ز نسيم آن خرابي
وز پهلوي خود کباب مي‌خورد		از خون جگر شراب مي‌خورد
مي‌ديد ز دور و آه مي‌کرد		دزديده درو نگاه مي‌کرد
مي‌داشت خرد هنوز پاسش		مي‌بود ز نيک و بد هراسش
دل در غم ننگ و نام بودش		انديشه هنوز خام بودش
داغي به جگر، نهفته مي‌داشت		چون لاله، جبين شگفته مي‌داشت
در گريه و سوز خنده مي‌کرد		مي‌سوخت چو شمع با رخ زرد
او تخته به اب ديده مي‌شست		دانا رقمش به تخته مي‌جست
او جمله کتاب عشق مي‌خواند		استاد، سخن ز علم مي‌راند
دل داده به باد و مانده بي سنگ		وان لعبت دردمند دل تنگ
پيدا چو مي اندر آب گينه		خون دلش از صفاي سينه
و آتش به دلش گرفته مي‌سوخت		بر چهره ز شرم پرده مي‌دوخت
مي‌کرد ز بوي خلق را مست		هر چند که غنچه بود سر بست
در چنبر يکدگر گرفتار		بودند به زاري آن دو غم خوار
دزديده دران نظاره بودند		ياران که بهر کناره بودند
مي‌رفت دو قصه گوش بر گوش		مي‌کرد دو سينه جوش بر جوش
او گفت حکايت آشکارا		اين داشت فسانه در مدارا
او باز کند گر اين بپوشد		رازي که ز سينها بجوشد
بندي دهنش، جهد ز روزن		باشد چو خريطه پر ز سوزن
نتوان لب خلق را زبان بست		بر روي محيط پل توان بست

دندانه گشاي قفل اين راز

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته