چون طاق دو ابروي تو بي‌جفت آمد

شاعر : اوحدي مراغه اي

من عشق ترا نهفته بودم در دل		چون طاق دو ابروي تو بي‌جفت آمد
از نوش جهان نصيب من نيش آمد		چون کار به جان رسيد در گفت آمد
کوته سفري گزيده بودم، ليکن		تير اجلم بر جگر ريش آمد
مه روي ترا ز مهر مه ميداند		ز آنجا سفري دراز در پيش آمد
سيب ذقنت متاز، گو: اسب جمال		کز نور تو شب رهي بده ميداند
اقبال تمام پاک دينان دارند		کان بازي را رخ تو به ميداند
خرسندي و عافيت نهاني گنجيست		آنان طلبند، ليک اينان دارند
صدرا، دل دشمن تو در درد بماند		وين گنج نهان گوشه نشينان دارند
خصم تو نديديم که ماند بسيار		بدخواه تو با رنگ رخ زرد بماند
دلها همه از شرح جمالت مستند		هرگز مگر اين خصم که در نرد بماند
گر بگشايي دو زلف جانها بردند		ناديده ترا به مهر پيمان بستند
از مشک سيه سه خال کت بر سمنند		ور بنمايي دو رخ ز غمها رستند
از گوشه‌ي چشم ار نظريشان نکني		نزديک به چشم تو و دور از دهنند
گندم گوني که همچو کاهم بربود		بر خال زنخها چه زنخها که زنند؟
از غصه‌ي ما به ارزني باک نداشت		نه مهر ز من خورد و نه خود مهر نمود
شد در پي اوباش چو ننگيش نبود		يک جو نظري به جانب ماش نبود
ايشان چو شدند سير و ترکش کردند		در خوي و سرشت ساز و سنگيش نبود
افسوس! که در عمر درازيم نبود		آمد بر من وليک رنگيش نبود
بنشاند مرا فلک به بازي در خاک		خطي ز زمانه‌ي مجازيم نبود
يارب! نه دلم بسته‌ي غمهاي تو بود؟		هر چند که وقت خاک بازيم نبود
بر جرم و خطاي من چه ميگيري خشم؟		چشمم شب و روز غرق نمهاي توبود؟
هر چيز که در دو کون جز روي تو بود		چون جمله به اميد کرمهاي تو بود
لاف پر پيران جهان گرديده		عکس تو و يا رنگ تو، يا بوي تو بود
گل کاب صفا بر رخ مهوش زده بود		بازيچه‌ي طفلان سر کوي تو بود
گفتم که: درو چرا زدي آتش؟ گفت:		ديدم که درو زمانه آتش زده بود
از دست تو راضيم به آزردن خود		يک روز بر ما نفسي خوش زده بود
گويي که: ببينم آن دو دست به نگار		در عشق تو قانعم به خون خوردن خود
آن خود که بود که در تو واله نشود؟		مانند دو عنبرينه در گردن خود
عاشق شدي، از شهر برونم کردي		از رنج که پرسي تو؟ که او به نشود؟
جان از سر زلف دلپذيريت نرهد		ترسيدي از اغيار که در ده نشود
دل گر به مثل زهره‌ي شيران دارد		عقل ار خطر خط خطيرت نرهد
چون خيل غم تو در دل ريش آيد		از نرگس مست شير گيرت نرهد
خونريز غمت چو مرد ميدان طلبد		بر سينه ز درد و غصه صد نيش آيد
دستارچه را دست تو در مي‌بايد		جز ديده کسي نيست که: تر پيش آيد
نتوان که چو دستارچه دستت بوسم		از چشم من و لب تو تر مي‌بايد
زر در قدمت ريزم و حيفم نايد		زيراکه به دستارچه زر مي‌بايد
گر دل طلبي، خون کنم و از ره چشم		تر در قدمت ريزم و حيفم نايد
ياران، خرد خوار و خجل نيست پديد		سر در قدمت ريزم و حيفم نايد
در دايره‌ي عشق برون يک نقطه		آن رسم شناس آب و گل نيست پديد
يارب، جبروت پادشاهيت که ديد؟		مي‌بينم و در عالم دل نيست پديد
هر چند که واصلان به بيداري و خواب		کنه کرم نامتناهيت که ديد؟
اي ماه، ز پيوستن من عار مدار		گفتند که: ديديم، کماهيت که ديد؟
بر من، که فداي تو کنم جان عزيز		پيوسته مرا به هجر بيدار مدار
دشمن گرو وصل ز من برد آخر		خواري مپسند و اين سخن خوار مدار
آورد به جان لب ترا از بوسه		او گشت بزرگ و من شدم خرد آخر
ماهي، که بسوخت زهره چنگش بر سر		دندان به رخت تيز فرو برد آخر
مويي که ز دست شانه در هم رفتي		بگريست فلک با دل تنگش بر سر
دست به نگار تو مرا کشت دگر		گردون به غلط نهاد سنگش بر سر
نقشي عجبست بر دو دستت تا خود		آه! ار نشود وصل توام پشت دگر
آن زلف چو نافه‌ي تتاري بنگر		حرف که گرفته‌اي در انگشت دگر؟
بر گرد دهان همچو انگشتريش		و آن خط چو سبزه‌ي بهاري بنگر
اي کرده مهندسانت از ساز سپهر		زنگي بچه را سواد کاري بنگر
شکل تو فگنده از فلک تشت قمر		از برج و ستاره گشته انباز سپهر
بس شب که به روز بردم، اي شمع طراز		نقش تو نهاده بر طبق راز سپهر
شد بي‌شب زلف و روز رخسار تو باز		باشد که شبي روز کنم با تو به راز
چون دوستي روي تو ورزم به نياز		روزم چو شب زلف تو تاريک و دراز
گر سوختنيست جان من هم تو بسوز		مگذار به دست دشمن دونم باز
کردند دگر نگاربندان از ناز		ور ساختنيست کار من هم تو بساز
تا کيست که خواهيش به دستان کشتن؟		در دست تو دستوانه از مشک طراز
گر جور کني نياورم دل ز تو باز		يا چيست که بر دست همي گيري باز؟
چون بنده نپيچد ز خداوندان سر		ور ناز کني به جان پذيرم ز تو ناز
رفتم بر آن شمع چگل مست امروز		وانگاه خداوند چنان بنده نواز
\N		گفتم که: مرا با تو سري هست امروز
\N		...
گفتم که: ز غصه کي رهد؟ دل گفتا:		...
اي داده به بازي دل من، جان را نيز		حالي دلت از غصه‌ي ما رست امروز
خواهم به تو خط بندگي دادن، ليک		عهدم ز جفا شکسته، پيمان را نيز
در عالم کج نهاد پر پيچ و خمش		ترسم به زنخ برآوري آن را نيز
يا معشوقي که وصل او باشد خاص		يک چيز طلب مي‌کنم از بيش و کمش
زلفي، که به ناز و درد سر داشته‌ايش		يا ممدوحي که عام باشد کرمش
در پاي تو گر سر بنهد باکي نيست		بر دوش کشيده‌اي و برداشته‌ايش
تن خاک تو گشت، رحمتي بر خواريش		کز خاک هزار بار برداشته‌ايش
دلبستگييي که با ميانت دارم		دل جاي تو شد به غم چرا مي‌داريش؟
چشم ار چه به خون شد ز غم هجر تو غرق		تا چون کمرت ميان تهي نشماريش
دل نامه‌ي شوق تو سپردست به باد		زين پس همه پيش تو به چشم آيم و فرق
خالي داري بر لب چون قند، از مشک		من در پي نامه مي‌شتابم چون برق
بر ساعد خود نگار بستي يا خود		خطي داري بر رخ دلبند، از مشک
اطراف چمن ز مشک بوييست به برگ		بر ماهي سيمين زرهي چند از مشک؟
گل را ز دو رويه کار با برگ و نواست		گلزار زمانه را نکوييست به برگ
اي بدر فلک گرفته از راي تو رنگ		آري همه کاري ز دو روييست به برگ
کار تو عطاي بدره باشد شب بزم		لالاي ترا ز بدر و از لل ننگ
کرد از دل صافي برت اين آب درنگ		شغل تو غزاي بدر باشد گه جنگ
اکنون که نشان کژروي ديدي ازو		تا دست تو بوسد چو بدو يازي چنگ
من خاک درم، تو آفتابي، اي دل		بگذاشته‌اي که مي‌زند بر سر سنگ
من گم شدم از خود که ترا يافته‌ام		نشگفت که بر سرم بتابي، اي دل
ديگر ز شراب شوق مستي، اي دل		درياب، که مثل من نيايي، اي دل
از باده‌ي نيستي خراب افتادي		و آن توبه که داشتي شکستي، اي دل
کم کن ز غمش فغان و مستي، اي دل		تا باد چنين باد که هستي، اي دل
آخر نه خداي تست؟ چندين او را		وين بار بيفگن که شکستي، اي دل
چون ياد کنم طبع طربناک ترا		ناديده چرا همي پرستي؟ اي دل
خواهم که: گذر بر سر خاک تو کنم		و آن صورت خوب و سيرت پاک ترا
گر آدميي دور شو از دمدمها		در ساعت و بر سر کنم آن خاک ترا
تا کي ز براي جستن آب رخي؟		ور گرگ نه‌اي مگر و گرد رمها
هستيم به اميد تو چون دوش امشب		از گردن خود فرو نه اين مظلمها
زان گونه که دوش در دلم بودي تو		برآمدنت بسته دل و هوش امشب
اي ميل دل من به جهان سوي لبت		يارب! که ببينمت در آغوش امشب
چون خال تو آخر دل ما چند خورد؟		تنگ آمده دل ز تنگي خوي لبت
شمع از سر خود گذشت و آزاد بسوخت		خون دل خويشتن ز پهلوي لبت
من بنده‌ي شمعم، که ز بهر دل خلق		بر آتش غم خنده‌زنان شاد بسوخت
گر راست روي محرم جان سازندت		ببريد ز شيرين و چو فرهاد بسوخت
در حلقه‌ي عاشقان چو ابريشم چنگ		ور کژ بروي ز دل بيندازندت
در کارگه غيب چو نقاش نخست		تا راست نگردي تو بننوازندت
بر لوح وجود نقشها بست و در آن		جوينده‌ي نقش خويشتن را مي‌جست
اين فرع که ديدي همه از اصلي خاست		چون روشن گشت نقش آن جزو بشست
زان روي دو چشم داد و يک بيني حق		در ذات خود آن اصل نه افزود و نه کاست
دلدار مرا در غم و اندوه بکاست		تا زان دو نظر کني يکي بيني راست
گفتنم: مگر اين عيب ز دل سختي اوست؟		يک روز برم به مهر ننشست و نخاست
قدش به درخت سرو مي‌ماند راست		چون ميبينم جمله ز بدبختي ماست
دل ميل گنه دارد از آن روز که ديد		زلفش به رسن، که پاي بند دل ماست
جانا، تو به حسن اگر نلافي پيداست		کو را رسن از زلف و درخت از بالاست
ما را دل سخت تو در آيينه‌ي نرم		کندر دهنت موي شکافي پيداست
کي دست رسد بدان بلندي که تراست؟		ماننده‌ي سنگ از آب صافي پيداست
خود راز من سبک بهايي چه بود؟		يا فکر ببي چوني و چندي که تراست؟
جانا، سر زلف تو پراگنده چراست؟		در جنب چنان گران پسندي که تراست؟
روي تو بکندند، نگويد پدرت		وان حقه‌ي لعل خالي از خنده چراست؟
يارب، تو بدين قوت سهلي که مراست		در خانه، که: روي پسرم کنده چراست؟
حسن عمل از من چه توقع داري؟		وين کوتهي مدت مهلي که مراست
خال تو به هر حال پسنديده‌ي ماست		با عيب قديم و ظلم و جهلي که مراست
آن خال که بر چاه زنخدان داري		زلف تو چو حال دل غم ديده‌ي ماست
اي دوست، کنون که بوي گل حامي ماست		تر مي‌دارش که مردم ديده‌ي ماست
فصل گل و باغ تازه و صحرا خوش		زاهد بودن موجب بدنامي ماست
از لعل تو کام دل و جان نتوان خواست		بي‌باده‌ي خام بودن از خامي ماست
پرسش کردي به يک زبانم شب دوش		فاشش نتوان گفت و نهان نتوان خواست
با روي تو آفتاب صافي تيره است		و آن عذر کنون به صد زبان نتوان خواست
تاريکي آب صافي از سيل نبود		با لعل لبت شراب صافي تيره است
در سينه ز دست دل جگر تابيهاست		در جنب رخ تو آب صافي تيره است
اي ديده، بريز خون اين دل، که مرا		در ديده ز تاب سينه بيخوابيهاست
غافل مشو، اي دل، که نيازم با تست		ديريست که با او سر بي‌آبيهاست
حرمان شبي دراز و جايي خالي		پوشيده هزارگونه رازم با تست
خالي که به شيوه پاي بست لب تست		زانم که حکايت درازم با تست
بسيار دلش خون مکن و روزي چند		همچون دلم آشفته و مست لب تست
اوحد، ديدي که هرچه ديدي هيچست؟		نيکو دارش، که زير دست لب تست
عمري به سر خويش دويدي هيچست		وين هم که بگفتي و شنيدي هيچست؟
زلفت، که چو حلقه‌ي کمند افتادست		وين هم که به کنجي بخزيدي هيچست؟
در پاي تو افتاد و شکستش سر از آنک		از وي دل عالمي به بند افتادست
اي بوده مرا ز جسم و جان هيچ به دست		آشفته ز بالاي بلند افتادست
از من طلب هيچ نميبايد کرد		نابوده زبود اين و آن هيچ به دست
آتش تپش از جان به تابم بردست		زيرا که ندارم به جهان هيچ به دست
با اين همه دود و آتش اندر دل و جان		دود از دل خسته‌ي خرابم بر دست
حسني که تو، اي نگار، داري بردست		پيش تو چنانست که آبم بردست
ساعد به سر آستين همي پوش، از آنک		آن نقش چرا همي نگاري بردست؟
ابر آن نکند که اين جلب زن کردست		تو ميگيري سياه کاري بردست
بنياد مسلماني ازو گشت خراب		ببر آن نکند که اين جلب زن کردست
شاهي ز غلام خويش ياد آوردست		گبر آن نکند که اين جلب زن کردست
نشگفت که نام ما بلندي گيرد		ما را به سلام خويش ياد آوردست
کس لاف غم تو، اي پريوش، نزدست		ما را چو به نام خويش ياد آوردست
از طره‌ي طيره‌ي تو مشک ختني		تا در دل او مهر تو آتش نزدست
رنگي ز رخ چو لاله زارم بفرست		عمريست که هرگز نفسي خوش نزدست
چون دست نمي‌دهد که دستت بوسم		بويي ز دو زلف مشکبارم بفرست
زلف تو، اگر فزود، اگر کاست خوشست		دستارچه‌اي به ياد گارم بفرست
پيوسته حديث قامتت ميگويم		قد تو اگر نشست، اگر خاست خوشست
بر سبزه نشست مي‌پرستان چه خوشست!		زيراکه مرا با سخن راست خوشست
اي گشته به اسم هوشياري مغرور		بر گل نفس هزاردستان چه خوشست!
ما را تو چنين ز دل بر آري نيکست		تو کي داني که عيش مستان چه خوشست؟
زلفت که به فتنه سر بر آورد چنان		وانگه بدو زلف خود سپاري نيکست
بر گوشه‌ي چشم تو، که شوخ و شنگست		او را تو چنين فرو گذاري نيکست
موريست که بر کنار بادام نشست		آن خال تو داني به کدامين رنگست؟
دل بنده‌ي بوي عنبر آميز گلست		پيداست که در لب تو شکر تنگست
بلبل که هزار خار کن بنده‌ي اوست		جان چاکر عارض دلاويز گلست
رويت، که به خوبي گل خندان منست		او نيز غلام خار سرتيز گلست
نيکش بگزديدند به دندان، گر چه		آرامگهش دل چو زندان منست
جانا، دلم از فراق رويت خونست		گفتم که: همين نيک به دندان منست
آن خال که بر رخت نهادست، دمي		چشمم ز غمت چو چشمه‌ي جيحونست
زلفت چو شب و چهره چو روزي نيکوست		بر روي منش نه، که ببينم چونست؟
آن کو ز رخت روز و ز زلفت شب ساخت		من روز و شبت ز بهر آن دارم دوست
مقصود ز هر حديث و هر زمزمه اوست		پيوسته نگهدار شب و روز تو اوست
گر بد بيني به وصل خود هم نرسي		سر جمله‌ي هر غلغله و دمدمه اوست
با ما دمش ار به مهر يکتاست بهست		ور نيک نگه کني به خود خود همه اوست
زين پس من و وصف قامت او، آري		سيب زنخش چو در کف ماست بهست
اي آنکه ترا قوت هر بيشي هست		چون ميگوييم هم سخن راست بهست
درويشم و دست حاجتي داشته پيش		بنگر به دلم، که اندکش ريشي هست
اي طلعت نور گسترت به در بهشت		گر زانکه ترا فراغ درويشي هست
امروز برين حوض طرب کن، که تراست		بشکسته سراي حرمت قدر بهشت
دلدار چو در سينه دل نرم نداشت		فردا لب حوض کوثر و صدر بهشت
بي‌جرم ز من بريد و در دشمن من		آزرد مرا و هيچ آزرم نداشت
باد سحري چو غنچه را لب بشکافت		پيوست به مهر و ذره‌اي شرم نداشت
از سايه‌ي خرپشته‌ي ميمون فلک		نور رخ گل روي چو خورشيد بتافت
دل در غم او بکاست، مي‌بايد گفت		در پشته نگه کن که چه سرسبزي يافت؟
گفتي تو که: از که اين قيامت ديدي؟		اين واقعه از کجاست؟ مي‌بايد گفت
با يار ز نيک و بد نمي‌بايد گفت		از قامت او، چو راست مي‌بايد گفت
او عاشق و من عاشق و اين مشکلتر		هر شب بيتي دو صد نمي‌بايد گفت
شد درد بر پاي فلک فرسايت		کم قصه‌ي او و خود نمي‌بايد گفت
دارد طمع آنکه بگيري دستش		تا عرضه کند سختي خود بر رايت
اي پيش تو ماه تا به ماهي همه هيچ		ورنه چه سگست او که بگيرد پايت؟
آن دمدمه و غلغل و آوازه و بانگ		وين خواجگي و ميري و شاهي همه هيچ
بنمود بمن يار ميان، يعني هيچ		با طنطنه‌ي کوس الهي همه هيچ
گويند که: در مدرسه تحصيلت چيست؟		در پاش فگندم دل و جان، يعني هيچ
صد را، رخت از هيچ الم زرد مباد!		فکر دهن تنگ دهان، يعني چه
درديست بزرگ مرگ فرزند عزيز		بر روي تو از هيچ غمي گرد مباد!
دل بنده‌ي بند سنبل پست تو باد!		بر جان عزيزت دگر اين درد مباد!
زلف طرب و طره‌ي دستار مراد		جان شيفته‌ي دو نرگس مست تو باد!
شمع از دل سوزنده خبر خواهد داد		ماننده‌ي دستارچه در دست تو باد!
زين سان که زبان دراز کردست امشب		وين آتش اندرون به در خواهد داد
گل را، که صبا، مرغ‌صفت بال گشاد		مي‌بينم سر به باد بر خواهد داد
چون گربه‌ي بيد خوانش آراسته ديد		گفتي که: منجم ورق فال گشاد
خورشيد که خاک ازو چو زر ميگردد		سر بر زد و بوي برد و چنگال گشاد
يک جرعه مي‌صاف تو در صافي ريخت		از شوق رخ تو دربدر ميگردد
بر نطع تو اسب شيرکاري گردد		شد مست و درين ميان به سر مي‌گردد
شطرنج چه بود؟ چوبکي چند، ولي		فرزين تو پيل کارزاري گردد
شطرنج تو ما را به شط رنج سپرد		از لعل تو چون عود قماري گردد
اسبي که تو از رقعه ربودي و فشرد		لجلاج لجاج با تو نتواند برد
هر کس که ز کبر و عجب باري دارد		از دست تو بيرون نکنندش بدو کرد
و آن کو به قبول خلق خرسند شود		از عالم معرفت کناري دارد
دستارچه حسني و جمالي دارد		مشنو تو که: با خداي کاري دارد
با آن همه زر، اگر خيال تو پزد		وز نقش و نگار خط و خالي دارد
آن مه، که ز شعر زلف ذيلي دارد		انصاف، که بيهوده خيالي دارد
گويد که: به کشتن تو دارم ميلي		همچون دل من شيفته خيلي دارد
گل گفت: مهل، که باد بويم ببرد		المنة لله که ميلي دارد!
با وصل من آن آب چو آتش مينوش		چون خاک به هر برزن و کويم ببرد
اي ماه، غمت جامه‌ي دل در خون برد		زان پيش که آتش آبرويم ببرد
آن خال که بر گوشه‌ي چشمست ترا		ناديده ترا رخت دل ما چون برد؟
گل شرم چمن به هيچ رويي نبرد		خال لب خوبان به زنخ بيرون برد
شب غنچه ازان نواله بر شاخ آويخت		از لاله خجالت سر مويي نبرد
ما پرتو جوهر روانيم و خرد		تا گربه‌ي بيد باز بويي نبرد
چون مرگ آيد فرشته گرديم و سروش		ني ني، که به ذات محض جانيم و خرد
خالت که به شيوه کار ده گيسو کرد		چون جسم برفت روح مانيم و خرد
در زير لبت سياه کارانه نشست		عيش از دل غمديده من يکسو کرد
بر ما ستم او چه گذرها که نکرد؟		تا آن لب ساده دل ترا سوسو کرد
با تير غمش به هيچ سر سود نداشت		در دل غم عشقش چه اثرها که نکرد؟
زلف تو، که صد سينه ز دل خالي کرد		ورنه دل مسکين چه سپرها که نکرد؟
گفتم: کشمش ببند، متواري شد		بر قامت همچون الفت دالي کرد
در باغ شدي، سر و سر افشاني کرد		سر در کمرت نهاد و که مالي کرد
گل روي ترا بديد، چون سجده نکرد		سنبل ز نسيم تو پريشاني کرد
خالي که رخ تو آشکارش پرورد		مردم همه گفتند: به پيشاني کرد
در خون لبت رفت و در آنست هنوز		لعل تو به نوش خوش گوارش پرورد
خال زنخت تير گناه اندازد		با آنکه لب تو در کنارش پرورد
از غيرت خالي، که بر آن نرگس تست		رخت دل عاشقان به راه اندازد
گل بار دگر لاف صفا خواهد زد		بيمست که خويش را به چاه اندازد
رويت سر برگ گل ندارد، ليکن		در عهد رخت دم از وفا خواهد زد
کي ماه به حسن چون تو والا باشد؟		زلف تو بنفشه را قفا خواهد زد
گر زير فلک به راستي چون بالات		يا چون سخنت لل لالا باشد؟
مشنو تو که: گل بي‌سر خاري باشد		گويند که: هست؛ زير بالا باشد
ناگاه برون کند سر از گنج رخت		يا باده‌ي حسن بي‌خماري باشد
تا کي دلم از تو در بلايي باشد؟		ريشي، که هرش موي چو ماري باشد
يک روز به زلف تو در آويزم زود		جانم ز غم تو در عنايي باشد؟
زلف تو ز بالاي تو مهجور نشد		آخر سر اين رشته به جايي باشد
با اين همه آرزو که در سر دارد		جز در پي قامت تو، اي حور، نشد
لب نيست که از مراغه پر خنده نشد		بنگر که ز آستان تو دور نشد
از مرده‌ي گور او عجب مي‌دارم		آب قرقش ديد و به جان بنده نشد
صافي چو ترا ديد روان مي‌نالد		کز شهر برون رفت، چرا زنده نشد؟
گفتي تو که: ناليدن صافي از چيست؟		برسينه ز غم سنگ زنان مي‌نالد
لعلت که پر از گوهر ناسفت آمد		جانش به لب آمدست از آن مي‌نالد

چون طاق دو ابروي تو بي‌جفت آمد

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته