خطر لنزهاي عروسکي

آشنايي با عوارض لنزهاي تازه ‌وارد
 

لنزهاي گربه‌اي، لنزهاي رنگي، لنزهاي عروسکي و تازگي‌ها هم لنزهاي چرخي و... اگر اهل خريد و استفاده از لنزها باشيد، حتما لنزهايي را در بازار ديده‌ايد که سايز آنها از سايز عنبيه چشم بزرگ‌تر است؛ لنزهايي که شايد زيبا باشند و چشم‌ها را درشت‌تر نشان دهند ولي چشم‌پزشکان در سراسر دنيا نگران استفاده مردم و به ويژه دختران جوان از اين لنزها هستند.
انجمن چشم‌پزشکان آمريکا به تازگي اطلاعيه‌اي صادر کرده و دختران جوان را از استفاده از اين نوع لنزها منع کرده است.
اگر به شرکت‌هاي فروشنده اين‌گونه لنزها سري بزنيد و سرنخ توليد چنين لنزهايي را بگيريد، کم‌کم متوجه مي‌شويد که بيشتر اين لنزها از آسيا به تمام دنيا صادر مي‌شوند. در شرکت‌هاي توليدکننده لوازم آرايشي، آنها را به نام لنزهاي چرخي يا لنزهاي گرد مي‌شناسند. اين لنزها، در گروه لنزهاي تماسي چشم قرار مي‌گيرند و گاهي رنگ‌هاي عجيب و غريبي مثل بنفش و صورتي دارند. اين لنزها چشم‌ را درشت‌تر از اندازه واقعي نشان مي‌دهند. لنزهاي تماسي معمولي درست به اندازه عنبيه چشم هستند؛ در حالي که اين لنزها بزر‌گ‌تر از عنبيه هستند و تخم چشم را درشت‌تر نشان مي‌دهند. براي تاکيد بر درشت‌تر نشان دادن چشم يک خط مشکي هم دور اين لنزها وجود دارد که گاهي آنها را با عنوان لنزهاي دورمشکي مي‌شناسند. اين واقعيت در مورد عنبيه طبيعي وجود ندارد و اين باعث مي‌شود که اين لنزها چشم را غيرطبيعي کنند. به خاطر همين مشکلات در حال حاضر فروش لنزها بدون نسخه در آمريکا ممنوع شده است و فروش چنين لنزهايي نيز کاملا غيرقانوني به شمار مي‌رود. ولي فروشندگان اين لنزها آرام ننشسته‌اند و اين لنزها را به صورت آنلاين به فروش مي‌رسانند. قيمت چنين لنزهايي حدود 20 تا 30 دلار است. اين لنزها در کره و ژاپن طرفداران زيادي دارد؛ لنزهايي که حالت چشمان عروسکي يا چشمان بچگانه را به چشم افرادي که از آن استفاده مي‌کنند، مي‌دهد. بعد از اينکه اين لنزها بازار ژاپن و کره و سنگاپور را از آن خود کرد، حالا فروشندگان اين لنزها به سراغ آمريکا و بازار فروش آن در ميان نوجوانان دبيرستاني رفته‌اند. برخي افراد، هر روز از اين لنزها استفاده مي‌کنند و درست مثل شلوار يا لباس پوشيدن، هر روز اين لنزها را قبل از خروج از منزل درون چشمان خود مي‌گذارند؛ چون اين لنزها بيشتر از طريق اينترنت به فروش مي‌رسند و بنابراين افراد مي‌توانند اين لنزها را بدون تجويز پزشک و بدون نسخه تهيه کنند.

لنزهاي بزرگ
 

اين لنزها که از عنبيه چشم بزرگ‌ترند و چشم را بزرگ‌تر و زيباتر نشان مي‌دهند ولي خطرهاي زيادي هم به دنبال دارند. اول اينکه وقتي شما چنين لنزهايي را بدون نسخه پزشک تهيه مي‌کنيد بدون شک از توضيحات يک چشم‌پزشک‌ درباره نحوه استفاده صحيح از آن محروم مي‌مانيد. از طرف ديگر، از آنجا که سايز اين لنزها بزرگ است اکسيژن کافي به بافت‌هاي چشمان شما نمي‌رسد و همين مطلب، عوارض زيادي براي شما در پي خواهد داشت. در عين حال اين لنزها به چشمان شما زيبايي عروسکي مي‌دهند که از نظر بسياري از افراد چندان هم زيبا نيست. نرسيدن اکسيژن کافي به چشم عوارضي مثل خستگي و قرمزي چشم و عفونت چشم را در پي دارد.

لنزهاي آبكي
 

اگر لنز شما از نوع نرم، معمولي و کم آب است، ميزان اکسيژني که به چشم شما مي‌رسد، قطعا کافي نيست. لنزهاي معمولي کم آب تا چند سال پيش براي مصرف در ساعاتي که چشم‌ها باز هستند، مورد تاييد بودند ولي امروزه اعتقاد دانشمندان بر اين است که ميزان اکسيژن مورد نياز چشم خيلي بيشتر از آن چيزي است که در گذشته تصور مي‌کرده‌اند. لنزهاي نرم معمولي که کمتر از 55 درصد آب داشته باشند، چشم را با کمبود اکسيژن مواجه مي‌کنند؛ حتي در ساعاتي که چشم‌ها باز هستند!
لنزهاي نرم معمولي از جنس ماده‌اي هستند که اصطلاحا هما ناميده مي‌شود. اين ماده نوعي پلاستيک مخصوص شبيه اسفنج ظرفشويي است و مي‌تواند مقداري آب جذب کند. در واقع لنزهاي نرم معمولي همگي از پلاستيک‌هاي اسفنجي (پفکي) ساخته مي‌شوند و اين پلاستيک‌ها را اصطلاحا پلاستيک‌هاي ‌هايدروژل مي‌نامند. نرمي ‌لنز به علت وجود آب در لنز است. وجود آب در لنز باعث مي‌شود مقداري اکسيژن در آب لنز حل شود و اکسيژن از لنز عبور کند و به چشم برسد. اين نوع لنزها را که به واسطه وجود آب در بافتشان، اکسيژن را عبور مي‌دهند، لنزهاي نرم معمولي مي‌نامند.

لنزهايي با منافذ اكسيژن
 

نوع جديدتري از لنزهاي نرم نيز وجود دارد که در آنها اکسيژن براي عبور از لنز نيازي به وجود آب ندارد. در اين لنزها، ماده‌اي به نام سيليکون عامل عبوردهنده اکسيژن است و نيازي به آب براي عبور اکسيژن نيست. با اين وجود، در ترکيب ماده سازنده اين لنزها نيز مقداري آب قرار مي‌دهند تا لنز نرم بماند و به چشم نچسبد. اين نوع لنزها را لنزهاي نرم سيليکون ‌‌هايدروژل مي‌گويند. اين لنزهاي نرم، معمولي نيستند و اگر کم آب باشند اکسيژن بيشتري را عبور مي‌دهند.
لنزهاي نرم غيرمعمولي (سيليکون‌هايدروژل)، فعلا در دسترس عموم مردم نيستند و روش مصرف به‌خصوصي دارند که بايد به تدريج در ايران معرفي شوند. لنزهاي معمولي کم آب، مانع از تنفس طبيعي چشم مي‌شوند. کمبود اکسيژن در چشم باعث ترشح 2 نوع اسيد در داخل قرنيه مي‌شود (اسيدلاکتيک و اسيدکربنيک)؛ با ترشح اين 2 اسيد، لايه‌هاي داخلي قرنيه آسيب مي‌بينند. مهم‌ترين آسيب‌ها را داخلي‌ترين لايه قرنيه (آندوتليوم) متحمل مي‌شود. متاسفانه آسيب‌هاي وارد شده به اين لايه، غيرقابل ترميم و غيرقابل درمان است. کساني که از لنزهاي نرم معمولي کم‌آب استفاده مي‌کنند، مبتلا به نواقص غيرقابل جبراني در داخلي‌ترين لايه قرنيه مي‌شوند که در کوتاه‌مدت (يکي‌دو سال) نه درد دارد و نه ناراحتي ولي در درازمدت (معمولا بين 5 تا 10 سال بعد از بروز آسيب)، باعث غيرقابل تحمل شدن لنز و حتي بروز اختلال‌هاي بسيار جدي در قرنيه مي‌شود.

نظرکارشناس/ دکتر فيروزه رحيمي، فوق‌تخصص قرنيه، استاد گروه چشم دانشگاه علوم پزشکي تهران

زخم و عفونت قرنيه؛مهم‌ترين خطر لنزها
 

لنزهاي رنگي معمولا از جنس لنزهاي نرم (Soft) هستند. بنابراين تمامي نکات بهداشتي و مراقبتي از اين لنزها مشابه لنزهاي نرم طبي غيررنگي است ولي متاسفانه گاه افراد به اين لنزها به عنوان وسيله زيبايي آرايشي نگاه مي‌کنند و آنها را از مراکز غيرپزشکي و غير از چشم‌پزشک تهيه مي‌کنند بنابراين هيچ‌گونه آموزشي در مورد طرز استفاده و ضدعفوني‌کردن از لنز را فرانمي‌گيرند.
مهم‌ترين خطر لنزها، چه طبي و چه رنگي، مساله زخم و عفونت قرنيه است که در جريان آن ممکن است عفونت‌هاي باکتريايي مثل عفونت انگلي ايجاد شود. بيشتر بيماراني که دچار عفونت‌هاي قرنيه مي‌شوند، رفتار غلطي با لنزها داشته‌اند مثل نگهداري لنز در سرم نمکي، تهيه لنز از آرايشگاه‌ها، استفاده مشترک از لنز يا استفاده از لنز ضمن شنا کردن يا استحمام يا خوابيدن با لنز يا استفاده از لنز کهنه و لنزي که روي آن رسوبات فراوان وجود داشته است.
لنزهاي نرم از جمله لنزهاي رنگي را بايد بعد از هر بار استفاده در محلول ضدعفوني‌کننده مخصوص اين لنزها براي مدت چند ساعت (لااقل 5 ساعت) قرار داد و محلول سرم نمکي فقط براي شست‌وشوي لنز به کار مي‌رود و نمي‌تواند لنز را ضدعفوني کند.
اين لنزها يا سالانه هستند که معمولا در ظروف شيشه‌اي عرضه مي‌شوند يا روزانه، هفتگي و يا ماهانه که در بسته‌بندي وجود دارند. در نوع ماهانه اگر فرد لنز را ساعات کمتري استفاده کرده باشد حداکثر تا 3 ماه بعد از باز کردن آن بايد لنز دور انداخته شود. متاسفانه اين لنزها گاه تحت عنوان لنزهاي 500 ساعته در فروشگاه‌ها عرضه مي‌شوند و فرد تصور مي‌کند که مي‌تواند از اين لنزها هفته‌هاي متمادي استفاده کند تا جمع ساعاتي را که لنز را در چشم داشته به 500 ساعت برسد. در صورتي که استفاده از لنز کهنه خود يک عامل مستعدکننده فرد به زخم و عفونت قرنيه است.
منبع:www.salamat.com