نوک اردکي شگفت انگيز

سواحل شرقي استراليا محل زندگي يکي از عجيب ترين جانوران است
سواحل شرقي استراليا بهترين منطقه براي زندگي پلاتي پوس هاست؛ پستانداراني که در نزديکي رودخانه هاي بزرگ و درياچه ها زندگي مي کنند و با حفر تونل هاي بزرگ در زمين، پناهگاه هاي مناسبي براي خود مي سازند. پلاتي پوس ها معمولاً شبانه در طبيعت ظاهر مي شوند و با استفاده از پاهاي پره اي خود به راحتي در آب رودها و درياچه ها شنا مي کنند. جالب است بدانيد اين جانور هميشه با چشمان بسته شنا مي کند و پس از دو دقيقه شنا در زير آب، براي گرفتن اکسيژن، مجبور است به سطح آب بيايد. به همين دليل شب را براي فعاليت انتخاب مي کند تا از چشم ساير جانداران دور بماند. هنگام شنا در آب، لايه اي محافظتي از ورود آب به چشم و گوش جانور جلوگيري مي کند.
بدن پلاتي پوس ها پوشيده از مو است و بين 45 – 30 سانتي متر قد دارند؛ با دمي به طول 15 سانتي متر، پوست بدن آنها سه لايه است: لايه اول، بدن جانور را گرم نگه مي دارد و لايه دوم و سوم از بدن پلاتي پوس در مقابل خطرات مختلف محافظت مي کند. وزن هر پلاتي پوس بين 2/4 – 1 کيلوگرم است و به طور متوسط 12 سال عمر مي کنند.
بزرگ ترين دشمنان اين جانور عبارتند از مار، موش صحرايي و روباه. البته انسان ها هم با آلوده کردن محيط زيست اين جانور، حضور آن ها را در طبيعت به مخاطره انداخته اند. پلاتي پوس ها از کرم ها و حشرات مختلف دريايي تغذيه مي کنند. آن ها در کف رودخانه و درياچه، بي حرکت منتظر طعمه مي مانند و به کمک اعصاب حساس منقار خود، مسير حرکت طعمه را تشخيص داده، آن را شکار مي کنند. نوع نر اين جانور بزرگ تر از نوع ماده است و هر سال يک بار در فاصله ماه هاي ژوئن تا اکتبر جفت گيري مي کنند.
پلاتي پوس ها جزو معدود پستانداراني هستند که تخم گذاري مي کنند. هر پلاتي پوس ماده مي تواند 4- 2 تخم بگذارد و دو هفته از تخم ها محافظت کند. پلاتي پوس ماده براي گرم نگه داشتن تخم ها، حدود ده روز آنها را بين دم و بدن خود نگه مي دارد تا بچه ها سر از تخم بيرون آورند. پلاتي پوس هاي تازه متولدشده از شير مادر خود تغذيه مي کنند. اين پلاتي پوس هاي جوان، کوچک و بي دفاع هستند و تا مدت ها نمي توانند به تنهايي زندگي کنند. پلاتي پوس ماده در چهار، پنج ماه ابتدايي، غذاي لازم براي بچه ها تأمين مي کند. پس از گذشت اين مدت، پلاتي پوس ها مي توانند به تنهايي در آب رودخانه يا درياچه شنا کرده غذاي خود را تأمين کنند. البته با پايان دوره تغذيه توسط مادر، پلاتي پوس هاي بالغ دندان ندارند و از آرواره براي خرد کردن غذا استفاده مي کنند.
البته پلاتي پوس ها آن چنان که به نظر مي آيند ناز و معصوم نيستند؛ پلاتي پوس هاي نر با ضربات سهمگين پا، زهر مهلکي وارد بدن مهاجم مي کنند که در عرض چند دقيقه اثر مي کند! زهري که مي تواند يک سگ معمولي را بکشد و هفته ها درد براي يک انسان به همراه داشته باشد!
پلاتي پوس ها از جانوارن کمياب طبيعت هستند که مي توان آن ها را اين گونه تعريف کرد: ترکيبي از اردک (منقار و پاهاي پره اي)، سگ آبي (دم) و سمور دريايي (بدن پشمالو). پلاتي پوس ها مدت هاست به يکي از نمادهاي قاره استراليا و مخصوصاً کشور تاسماني تبديل شده اند چنان که از تصوير اين حيوان در پشت سکه هاي بيست سنتي استراليا استفاده مي شود. تا سال هاي ابتدايي قرن بيستم تعداد زيادي از پلاتي پوس ها به خاطر استفاده از پوست ارزشمندشان شکار شدند. اما پس از آن، قوانين محکمي براي حفاظت از نسل اين جانور وضع شد تا اين گونه ارزشمند نيز از دايره جانوران در حال انقراض خارج شود.
اين جانور براي اولين بار در سال 1789 توسط انگليسي ها شناسايي شد. در آن زمان تصور مي شد اين جانور يک گونه منحصر به فرد است نه يک جانور معمولي! شباهت بسيار پلاتي پوس ها به چند حيوان مختلف در طبيعت اين شبهات را به وجود آورده بود. اما در نهايت وقتي تعداد ديگري پلاتي پوس هم ديده شده مشخص شد تمام ويژگي هاي ظاهري اين حيوان اعم از منقار و پوست پشمالو و دم، مختص خود اوست و اين ويژگي ها در پلاتي پوس هاي جوان نيز وجود دارد.
پلاتي پوس يک نام لاتين است که براي اين حيوان انتخاب شده و به معناي حيواني است با پاهاي پهن و پره اي. نام علمي اين جانور هم اورنيتور هينچوس آناتينوس است؛ کلمه اي لاتين به معناي جانوري شبيه اردک! پلاتي پوس از دم خود براي ذخيره کردن چربي استفاده مي کند و مي تواند مدت ها بدون خوردن هيچ غذايي زنده بماند! دماي بدن اين جانور در شرايط عادي 32 درجه سانتي گراد است ولي به راحتي مي تواند خود را با دماي بالا يا پايين آب سازگار کند. به همين دليل در نقاط مختلف ساحلي استراليا مي توان نمونه هاي مختلفي از اين جانور را مشاهده کرد.
منبع: همشهري سرنخ شماره 76