هر دختر عشاير با خود يک فرش شير به خانه بخت مي برد
هر دختر عشايري شيري با خود به خانه بخت مي برد. شيري که زائيده تخيل اوست و در دل زندگي پرفراز و نشيب عشايري، آن را بافته است. او بدون آن که شير واقعي را ديده باشد، با الهام از شيرهاي سنگي مقبره ها، کتيبه ها و سکه هاي دوره ساساني به بعد، فرشش را مي بافد. او درتصاويرش صفات انساني اي را که در شوهر آينده اش آرزو مي کند، به شير نسبت مي دهد. در يک ازدواج اگر دختر خوشحال باشد، دم شير رو به بالا و در غيراين صورت به سمت پايين است. اگر هم نسبت به اين اتفاق بي تفاوت باشد، دم شير افقي است.
بافتن شير در بخشي از ايلات فارس، بخش محدودي از ايلات بختياري و خيلي محدودتر در ايلات آذربايجان مرسوم است. با توجه به عمر کم فرش، تاکنون نمونه هاي (300)ساله آن ديده شده، اما قدمت اين نوع فرش، بيش از اين است.
فرش هايي که مي بينيد، در نمايشگاه هاي بزرگ دنيا در دانشگاه برکلي، دانشگاه استانفورد، پرشين سنتر برکلي، مؤسسه هنرهاي تجسمي جهان در هاليوود اخيرا در نگارخانه پاسارگاد در ايران به نمايش درآمده اند.
*نمونه هاي فرش شير در موزه هاي بزرگي چون متروپوليتن نيويورک و لوور پاريس به نمايش گذاشته شده.
*از تفاوت هاي اصلي فرش عشاير با فرش شهربافت، بي نقشه بودن آن هاست. فرش هاي شهري باف طبق اصول دقيق هندسي و بر اساس تناسبات آن، از روي نقشه بافته مي شود، اما فرش عشايري في البداهه بافي مي شود و هر کدام از آن ها يک اثر منحصر به فرد است.
*از اول تا آخر يک فرش را عشاير خودشان توليد مي کنند. پشم را از بز و گوسفندهايشان مي گيرند. پشم ها را خودشان مي ريسند. رنگ ها را از گياهان و گل هاي دشت مي گيرند و بافت آن هم که کار خودشان است.
*دار قالي فرش عشايري خوابيده است و به راحتي مي توان در طول کوچ، آن را جابه جا کرد.
*طبيعت، جزو لاينفک بافته هاي عشايري است.
*کارشناس هنري دست بافته هاي عشايري
صورت انساني
شير وسطي، نر است و دو شير سرمه اي کناري، ماده اند. شير وسطي، چهره مظلومانه اي دارد و شبيه صورت انسان بافته شده. مثل تمام کارهاي عشاير، گل ها و پرنده ها هم حضور دارند و کلا حال و هواي اثر، نشان دهنده فضاي لطيف زندگي تصويرپرداز است.
شير و گل و شش پرنده
دو شير، رو به روي هم به شکل وارونه ايستاده اند. حد فاصل دو شير را شش پرنده و گل از بالا تا پايين احاطه کرده اند. اگر دقت کنيد. در چهار گوشه فرش هم اين تصاوير را مي بينيد. اين فرش، تصاوير تزئيني کمي داريد. اما ترکيب بندي زمينه اش آن را منحصر به فرد کرده.
دختر نارنجي
رنگ نارنجي فرش نشان مي دهد که بافنده قشقايي است. اما حاشيه ها نقش گل فرنگ دارد که نقشي مربوط به ايل بختياري است و در اين جا ناشيانه بافته شده. اين هم نشان مي دهد که شوهر آينده دختر از ايل بختياري است. اگر کمي دقت کنيد پرچم هاي ايران را که در حاشيه سفيد بافته شده اند را هم مي بينيد.
سرمه اي، سبز، نارنجي
زمينه فلفل نمکي گبه ها معمولا با رنگ هاي سياه و سفيد ايجاد مي شود، اما اين جا اين اتفاق با رنگ هاي سفيد و سرمه اي افتاده. خالق اثر، رنگ سرمه اي را کنار رنگ هاي سبز و نارنجي به کار برده و تفاوت جذابي درکارش به وجود آمده.
مرد جواهر نشان
يک شير نر از پشم رنگ نشده (خودرنگ) و دو ماده شير نارنجي، شير اصلي، گردنبند جواهرنشان دارد و اين نشان مي دهد که مرد از خوانين بوده، رنگ آميزي اين فرش هم در عين سادگي، زيبا و دلنشين است.
منبع: همشهري جوان شماره 59
